Φυσικό κομμάτι των ελληνικών θαλασσών εδώ κι εκατομμύρια χρόνια, αποτελούν οι καρχαρίες στην Ελλάδα, με δεκάδες είδη να έχουν καταγραφεί σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Επιστημονική δημοσίευση της Περιβαλλοντικής Οργάνωσης iSea καταρρίπτει τους μύθους, οι οποίοι συχνά επικρατούν για την παρουσία τους, πυροδοτώντας έτσι ένα κύμα παραπληροφόρησης.
Όπως τονίζει η οργάνωση, παρά το γεγονός ότι οι πρόσφατες εμφανίσεις καρχαριών σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας έχουν παρουσιαστεί από ορισμένους ως κάτι πρωτοφανές, τα επιστημονικά δεδομένα αποδεικνύουν πως οι καρχαρίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των ελληνικών θαλασσών εδώ κι εκατομμύρια χρόνια.
Από τον Αριστοτέλη στις σύγχρονες καταγραφές
Σύμφωνα με την iSea, oι ελληνικές θάλασσες φιλοξενούν μια πληθώρα ειδών καρχαριών και σαλαχιών τα οποία περιγράφονται ήδη από την αρχαιότητα, με λεπτομερείς περιγραφές από τον Αριστοτέλη στο έργο του «Περί τα ζώα ιστορίαι», ενώ η πρώτη σύγχρονη τεκμηριωμένη καταγραφή χρονολογείται από το 1858.
Ο ανεξερεύνητος κόσμος των καρχαριών και σαλαχιών στην Ελλάδα
Παρά τη θεαματική αύξηση της γνώσης για τους καρχαρίες και τα σαλάχια τις δύο τελευταίες δεκαετίες, η πληροφόρηση σχετικά με τη χωρική κατανομή τους παραμένει περιορισμένη, με τις περισσότερες μελέτες να επικεντρώνονται σε ζητήματα που αφορούν τη βιολογία τους και την αλιεία.
Η νέα μελέτη της iSea έρχεται να γεφυρώσει αυτό το γνωστικό κενό ρίχνοντας φως στην κατανομή των χονδριχθύων (καρχαριών, σαλαχιών και χιμαιρών) που φιλοξενούνται στις ελληνικές θάλασσες, μέσα από την ανασκόπηση της συνολικά διαθέσιμης βιβλιογραφίας και ιστορικών καταγραφών, συνδυάζοντας πολύτιμη νέα γνώση βάσει επιστημονικών δεδομένων που έχουν συλλεγεί στο πλαίσιο ερευνητικών προγραμμάτων της Περιβαλλοντικής Οργάνωσης iSea από το 2018, τοπικής οικολογικής γνώσης και παρατηρήσεων της Επιστήμης των Πολιτών.
Η κατανομή
Μέσα από αυτήν, η μελέτη συνολικά 5.596 διαθέσιμων καταγραφών αναδεικνύει την ιστορική παρουσία 62 ειδών: 33 ειδών καρχαριών, 28 ειδών σαλαχιών και 1 είδους χίμαιρας, σε διαφορετικές περιοχές σε ολόκληρη τη χώρα.
Ποια είδη εμφανίζονται συχνότερα στις ελληνικές θάλασσες
Πιο κοινά είδη καρχαριών είναι το Σκυλάκι ή γάτος (Scyliorhinus canicula), o Γκριζογαλέος (Mustelus mustelus) και ο Γλαύκος (Prionace glauca) και αντίστοιχα για τα σαλάχια ο Τραχύβατος (Raja radula), η Νόνα (Dipturus oxyrinchus) και η Μαρμαρομουδιάστρα (Torpedo marmorata).
Παράλληλα παρατηρήθηκαν αρκετές καταγραφές για απειλούμενα είδη, όπως ο Λευκός καρχαρίας (Carcharodon carcharias), καθώς και για είδη με πολύ περιορισμένη κατανομή, αλλά και με περιορισμένα στοιχεία σε μεσογειακό επίπεδο όπως o Λευκόβατος (Rostroraja alba).
Η iSea υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματική προστασία των καρχαριών και των σαλαχιών προϋποθέτει μέτρα που βασίζονται σε αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα. Για τον λόγο αυτό, το έργο της δεν περιορίζεται στην παραγωγή επιστημονικής γνώσης, αλλά επικεντρώνεται στη μετατροπή της σε συγκεκριμένες πολιτικές και δράσεις προστασίας. Μέχρι σήμερα, τα ευρήματα των επιστημονικών μελετών της iSea έχουν αξιοποιηθεί για:
- την αξιολόγηση της κατάστασης των ειδών που απαντώνται στη χώρα μας για τον Κόκκινο Κατάλογο απειλούμενων ειδών της Ελλάδας, που πραγματοποιήθηκε από τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. με βάση τα κριτήρια της Διεθνούς Ένωσης Διατήρησης της Φύσης (IUCN)
- την οριοθέτηση των Σημαντικών Περιοχών για τους Καρχαρίες και τα Σαλάχια στη Μεσόγειο
- τη διαμόρφωση των Σχεδίων Δράσης των δυο νέων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων
- τη διαμόρφωση του αναμενόμενου Εθνικού Σχεδίου Αποκατάστασης της Φύσης που περιλαμβάνει ορισμένα είδη καρχαριών και σαλαχιών.
