Του Strange Attractor
Υπάρχει μια λέξη που η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου χρησιμοποιεί με ιδιαίτερη αγάπη όταν θέλει να περιγράψει τον εαυτό της… «Φιλελεύθερη».
Ακούγεται ωραία, σοβαρή, ευρωπαϊκή, και ελκύει όλους τους εκσυγχρονιστές «αντικρατιστές».
Θυμίζει μικρό και ευέλικτο κράτος, αξιοκρατία, περιορισμό της κομματικής εξουσίας, και σεβασμό στους κανόνες.
Μόνο που, όταν κοιτάξει κανείς την πραγματικότητα των διορισμένων από το παράθυρο μετακλητών συμβούλων, η λέξη μοιάζει περισσότερο με διαφημιστικό σύνθημα, παρά με πολιτική αρχή.
Για τον απλό πολίτη που θέλει να εργαστεί στο Δημόσιο, η διαδρομή είναι γνωστή.
Πολλές προϋποθέσεις, πολλά προσόντα, διαγωνισμοί, μοριοδότηση, διαδικασίες ΑΣΕΠ, τύχη, και πολλή αναμονή.
Και καλώς υπάρχουν όλα αυτά…
Υποτίθεται ότι το κράτος πρέπει να λειτουργεί με αδιάβλητους κανόνες, και όχι με προσωπικές γνωριμίες.
Να μπαίνει κάποιος στο δημόσιο με αντικειμενικά κριτήρια, κι όχι με.. τηλεφώνημα.
Υπάρχει όμως και η άλλη πόρτα, εκείνη των μετακλητών.
Μια πόρτα που φαίνεται να ανοίγει πολύ ευκολότερα για όσους βρίσκονται κοντά στους διαδρόμους της πολιτικής εξουσίας, και δη εκείνης της Ν.Δ.
Που έχουν κάνει αφισοκολλήσεις, έχουν συμμετάσχει σε ζυμώσεις, έχουν κουβαλήσει τσάντες και ομπρέλες πολιτικάντηδων, και που δηλώνουν «αντικρατιστές» μεν, σφουγγοκωλάριοι δε…
Η κυβέρνηση του Κυριάκου λοιπόν, δηλαδή του «ανέμελου γόνου», που υποσχέθηκε αξιοκρατία, και ένα πιο αποτελεσματικό κράτος, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εικόνα νεποτισμού, και εντυπωσιακής διόγκωσης του μηχανισμού των μετακλητών.
Και σύμφωνα με τις συγκρίσεις που προβάλλονται σε κάποια ΜΜΕ (τα μη πετσωμένα), οι αριθμοί τους έχουν ξεπεράσει ακόμη και την περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ, τότε που η Σβίγγου φερ’ ειπείν είχε διορίσει όλους τους πρώην της… την εποχή του Καρανίκα αν θυμάστε!
Αυτή είναι μια ειρωνεία που δύσκολα περνά απαρατήρητη, όσο και αν αποφεύγουν να τη σχολιάσουν οι «αντικρατιστές», και φανατικοί πολέμιοι του δημόσιου τομέα ψηφοφόροι του Κυριάκου…
Για χρόνια, η Νέα Δημοκρατία κατήγγελλε το «κομματικό κράτος», τις πελατειακές σχέσεις, και τους διορισμούς ημετέρων. Σήμερα, όμως, η ίδια κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει γιατί το κράτος χρειάζεται ολοένα και περισσότερους ανθρώπους σε θέσεις μετακλητών.
Μήπως ξαφνικά αυξήθηκαν τόσο πολύ οι ανάγκες σε συμβούλους;
Μήπως η δημόσια διοίκηση έπαψε να διαθέτει ικανά στελέχη;
Ή μήπως η πολιτική εξουσία έχει πάντα μια ιδιαίτερη αδυναμία στις θέσεις που δεν περνούν από τις ίδιες αυστηρές διαδικασίες που αντιμετωπίζει ο υπόλοιπος απλός κόσμος;
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ένας υπουργός χρειάζεται συνεργάτες. Κάθε κυβέρνηση χρειάζεται ανθρώπους εμπιστοσύνης για να ασκήσει πολιτική.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η εξαίρεση γίνεται κανόνας, και ο μηχανισμός των μετακλητών μετατρέπεται σε… παράλληλο Δημόσιο.
Όταν η αξιοκρατία απαιτείται από τον πολίτη, αλλά η πολιτική εξουσία διατηρεί για τον εαυτό της μια ευρύχωρη ζώνη εξαιρέσεων.
Και ας μη γελιόμαστε, οι μετακλητοί δεν είναι μόνο αριθμοί σε έναν πίνακα. Είναι άνθρωποι με οικογένειες, συγγενείς, φίλους, και κοινωνικά δίκτυα.
Σε μια χώρα όπου η πολιτική σχέση συχνά περνά μέσα από προσωπικές εξαρτήσεις και γνωριμίες, κάθε θέση εξουσίας δημιουργεί και ένα μικρό δίκτυο επιρροής.
Οι μετακλητοί, μαζί με το ευρύτερο περιβάλλον τους, δεν είναι απλώς μια διοικητική επιλογή. Μπορούν να αποτελέσουν και μια σημαντική πολιτική δεξαμενή στήριξης.
Ψήφους δηλαδή…
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης. Η διόγκωση των μετακλητών δεν αφορά μόνο το κόστος για τον φορολογούμενο. Αφορά τη γενικότερη φιλοσοφία του κράτους.
Θέλουμε ένα Δημόσιο όπου οι θέσεις καταλαμβάνονται κατά κύριο λόγο με διαφανείς και αντικειμενικές διαδικασίες, ή ένα κράτος όπου η πολιτική εγγύτητα, και η αφισοκόλληση, παραμένουν το πιο αποτελεσματικό βιογραφικό;
Η κυβέρνηση μπορεί να επικαλείται ότι όλα γίνονται νόμιμα, και ότι οι μετακλητοί προβλέπονται από το θεσμικό πλαίσιο. Όμως η νομιμότητα δεν είναι πάντα και ηθικά αποδεκτή.
Κάτι μπορεί να είναι απολύτως νόμιμο, και ταυτόχρονα πολιτικά προκλητικό.
Το ερώτημα είναι αν η εξουσία χρησιμοποιεί τις δυνατότητες που της δίνει ο νόμος με φειδώ, ή αν αντιμετωπίζει το κράτος ως χώρο διανομής θέσεων, όπως κάνει ο «υπαρκτός μητσοτακισμός»…
Η μεγαλύτερη αντίφαση είναι η σύγκρουση ανάμεσα στη ρητορική και την πράξη.
Δεν μπορείς να μιλάς καθημερινά για αξιοκρατία, και να πολλαπλασιάζεις τις εξαιρέσεις από αυτήν. Δεν μπορείς να ζητάς από έναν νέο άνθρωπο να συγκεντρώσει πτυχία, πιστοποιήσεις, γλώσσες, και μόρια, ενώ το πολιτικό σύστημα διατηρεί μια ξεχωριστή λωρίδα ταχείας κυκλοφορίας για τους «δικούς του».
Ίσως λοιπόν η κυβέρνηση πρέπει να αποφασίσει τι ακριβώς εννοεί όταν αυτοχαρακτηρίζεται φιλελεύθερη.
Γιατί ο φιλελευθερισμός δεν είναι μόνο χαμηλότεροι φόροι και ωραίες ομιλίες για την επιχειρηματικότητα. Είναι και θεσμοί, ίσοι κανόνες, και περιορισμός της κομματικής επιρροής πάνω στο κράτος.
Μέχρι τότε, η εικόνα είναι μάλλον απλή… για τους πολλούς υπάρχουν οι αυστηρές προϋποθέσεις. Για τους λίγους υπάρχει η πολιτική πόρτα.
Και αυτή, όπως φαίνεται, παραμένει πολύ πιο εύκολη να ανοίξει.
Και όπως λέει ο θυμόσοφος φίλος μου ο Λάκης, «από τους αντικρατιστές, ο μόνος που δεν διορίστηκε ακόμη μετακλητός στο δημόσιο από τον Κυριάκο, είναι ο… Τζήμερος»!
