Κάποιοι το είδαν. Κάποιοι το διάβασαν. Ελάχιστοι όμως το πήραν στα σοβαρά.
μιλώντας για μια επερχόμενη σύγκρουση δύο ισχυρών παικτών και για την προσπάθεια της Άγκυρας να μεταφέρει τον ανταγωνισμό της με τη Μόσχα ακόμη και στην «αυλή» της Ρωσίας. Τότε μπορεί να έμοιαζε με ένα ιδιαίτερα σκληρό γεωπολιτικό σενάριο με κάποιους γκουρού της διπλωματίας από τα lidl να γελούν. Σήμερα, όμως, οι εξελίξεις έρχονται να του δώσουν μια εντελώς διαφορετική διάσταση. Η Τουρκία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας εξέλιξης που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αντίδραση από τη Μόσχα. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η Άγκυρα ετοιμάζεται να μεταφέρει στην Ουκρανία ένα σημαντικό πακέτο αμερικανικής προέλευσης οπλικών συστημάτων που βρίσκονται στα τουρκικά αποθέματα. Το πακέτο περιλαμβάνει 12 εκτοξευτές M270 MLRS, 70 βαλλιστικούς πυραύλους M39 ATACMS, 2.524 ρουκέτες M26 και περίπου 47.000 βλήματα πυροβολικού των 203 χιλιοστών. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη ενημερώσει το Κογκρέσο για την προτεινόμενη μεταβίβαση, καθώς για την επανεξαγωγή αμερικανικών όπλων απαιτείται η έγκριση της Ουάσινγκτον. Και εδώ αρχίζει το πραγματικό γεωπολιτικό θρίλερ.
Τα M270 δεν είναι απλοί πολλαπλοί εκτοξευτές. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν διαφορετικά πυρομαχικά και, κυρίως, τους πυραύλους ATACMS. Τα συγκεκριμένα M39 έχουν βεληνεκές περίπου 165 χιλιομέτρων. Με άλλα λόγια, η Ουκρανία αποκτά μια σημαντική πρόσθετη δυνατότητα να πλήξει στόχους πολύ πίσω από την πρώτη γραμμή. Και αυτή τη φορά η κρίσιμη λεπτομέρεια είναι ότι τα όπλα δεν προέρχονται απευθείας από ένα ακόμη δυτικό πακέτο βοήθειας. Προέρχονται από την Τουρκία.
Από μια χώρα που συνορεύει γεωπολιτικά με τη Ρωσία, ελέγχει τα Στενά και εδώ και χρόνια επιχειρεί να ισορροπεί ανάμεσα στη Μόσχα, την Ουάσινγκτον, το ΝΑΤΟ και το Κίεβο. Η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κριμαία ως ρωσικό έδαφος. Δεν επιθυμεί σε καμία περίπτωση μια πλήρη ρωσική κυριαρχία στη Μαύρη Θάλασσα. Και βλέπει με εξαιρετική ανησυχία το ενδεχόμενο μιας ρωσικής προέλασης προς την Οδησσό, εξέλιξη που θα μπορούσε να ανατρέψει τις τουρκικές γεωπολιτικές επιδιώξεις στην περιοχή.
Η Τουρκία θέλει τη Μαύρη Θάλασσα υπό έλεγχο. Θέλει να παραμείνει ο κυρίαρχος περιφερειακός παίκτης. Θέλει να έχει λόγο στην επόμενη ημέρα της Ουκρανίας. Θέλει να ενισχύσει τη θέση της απέναντι στη Ρωσία. Αλλά ταυτόχρονα δεν θέλει να οδηγηθεί σε έναν ανοιχτό πόλεμο με τη Μόσχα. Και αυτή ακριβώς η ισορροπία είναι που γίνεται ολοένα πιο εύθραυστη. Γιατί η Τουρκία δεν μπορεί να ενισχύει στρατιωτικά την Ουκρανία με όπλα τέτοιου βεληνεκούς και ταυτόχρονα να περιμένει ότι η Ρωσία θα παραμείνει αδιάφορη.
Η Μόσχα γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει η είσοδος των M270 και ATACMS στο ουκρανικό οπλοστάσιο. Γνωρίζει επίσης από πού προέρχονται. Και γνωρίζει ότι πίσω από τη μεταφορά των αμερικανικών όπλων βρίσκεται μια πολιτική απόφαση της Άγκυρας, η οποία έχει ήδη επιλέξει να ενισχύσει την ουκρανική στρατιωτική δυνατότητα. Την ίδια ώρα, η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα έχει ήδη ξεφύγει από τα όρια μιας συνηθισμένης στρατιωτικής αντιπαράθεσης. Η Τουρκία αναγκάστηκε τις προηγούμενες ημέρες να ζητήσει από Ρωσία και Ουκρανία μορατόριουμ στις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων, προειδοποιώντας ότι η σύγκρουση έχει πλέον επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μαύρη Θάλασσα. Μάλιστα, η Άγκυρα έχει καταγγείλει επιθέσεις εναντίον πλοίων τουρκικών συμφερόντων και έχει αναφέρει ότι λαμβάνει δικά της μέτρα ασφαλείας.
Αυτό από μόνο του αποτελεί τεράστιο καμπανάκι. Γιατί όταν ο πόλεμος αρχίζει να αγγίζει πλοία τουρκικών συμφερόντων, όταν η Άγκυρα ζητά από τις δύο πλευρές να σταματήσουν τις επιθέσεις και την ίδια στιγμή προχωρά σε μια τόσο σημαντική στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας, τότε η απόσταση ανάμεσα στην «ισορροπία» και την άμεση εμπλοκή μικραίνει επικίνδυνα.
Ο Ερντογάν παίζει ένα εξαιρετικά δύσκολο παιχνίδι. Θέλει να εμφανίζεται ως διαμεσολαβητής. Θέλει να κρατά ανοιχτούς τους διαύλους με τον Πούτιν. Θέλει ταυτόχρονα να αποδεικνύει στην Ουάσινγκτον ότι η Τουρκία παραμένει ένας κρίσιμος στρατηγικός εταίρος.
Και θέλει να διασφαλίσει ότι η Ρωσία δεν θα γίνει ο απόλυτος κυρίαρχος της Μαύρης Θάλασσας. Μόνο που αυτά τα τέσσερα συμφέροντα δεν μπορούν να υπηρετούνται επ’ άπειρον ταυτόχρονα. Κάποια στιγμή, η Μόσχα θα πρέπει να αποφασίσει εάν η τουρκική πολιτική έχει ξεπεράσει μια κόκκινη γραμμή. Και εάν αυτό συμβεί, η απάντηση της Ρωσίας δεν είναι απαραίτητο να είναι άμεσα στρατιωτική.
Η Μόσχα διαθέτει οικονομικά, ενεργειακά, εμπορικά και γεωπολιτικά εργαλεία για να ασκήσει τεράστια πίεση στην Τουρκία. Όμως το πραγματικά εφιαλτικό σενάριο είναι άλλο. Είναι η στιγμή κατά την οποία ένα περιστατικό στη Μαύρη Θάλασσα θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση ρωσικών και τουρκικών δυνάμεων. Και τότε το ζήτημα δεν θα αφορά πλέον μόνο τη Ρωσία και την Τουρκία. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Μια σοβαρή στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των δύο χωρών θα δημιουργούσε μια πρωτοφανή κρίση για ολόκληρη τη Συμμαχία. Και κάπου εδώ επιστρέφουμε στην προειδοποίηση του makeleio.gr από την περασμένη Κυριακή. Τότε μιλούσε για μια επερχόμενη μεγάλη σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στη Ρωσία και την Τουρκία, για την προσπάθεια της Άγκυρας να διεκδικήσει ακόμη μεγαλύτερο ρόλο στη Μαύρη Θάλασσα και για την επικίνδυνη πορεία που μπορούσε να πάρει η αντιπαράθεση. Σήμερα, λίγες ημέρες αργότερα, βλέπουμε την Τουρκία να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας υπόθεσης που αφορά βαριά πυραυλικά συστήματα, ATACMS και ουκρανικά πλήγματα μεγάλης εμβέλειας, ενώ η ίδια η Άγκυρα παραδέχεται ότι η σύγκρουση έχει επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μαύρη Θάλασσα. Δεν σημαίνει ότι ο πόλεμος Ρωσίας – Τουρκίας είναι δεδομένος. Σημαίνει όμως ότι η προειδοποίηση για επικίνδυνη κλιμάκωση δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως ένα μακρινό ή θεωρητικό σενάριο. Η Τουρκία θέλει να ελέγχει τις εξελίξεις στη Μαύρη Θάλασσα. Η Ρωσία δεν θέλει να χάσει τον έλεγχο της στρατηγικής αυτής περιοχής. Η Ουκρανία χρειάζεται όπλα μεγάλου βεληνεκούς.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να ενισχύσουν το Κίεβο. Και στη μέση βρίσκεται ο Ερντογάν, ο οποίος προσπαθεί να κερδίσει όσο περισσότερο χώρο μπορεί χωρίς να πατήσει το κουμπί της ανοιχτής σύγκρουσης με τη Μόσχα. Το ερώτημα είναι αν θα τα καταφέρει. Γιατί η Ιστορία έχει αποδείξει ότι οι μεγαλύτερες κρίσεις δεν ξεκινούν πάντοτε από μια απόφαση για πόλεμο. Μπορούν να ξεκινήσουν από έναν πύραυλο, ένα drone, ένα πλοίο, ένα λάθος, έναν λανθασμένο υπολογισμό. Και η Μαύρη Θάλασσα είναι σήμερα γεμάτη από όλα αυτά. Η Άγκυρα μπορεί να πιστεύει ότι παίζει ένα παιχνίδι ελεγχόμενης κλιμάκωσης. Η Μόσχα όμως μπορεί να το βλέπει διαφορετικά. Και όταν οι δύο πλευρές αρχίζουν να αντιλαμβάνονται διαφορετικά τα όρια της «ελεγχόμενης» σύγκρουσης, τότε η κατάσταση γίνεται πραγματικά εκρηκτική. Η προειδοποίηση της περασμένης Κυριακής μπορεί να μην αποτελεί απόδειξη ότι μια ρωσοτουρκική σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Σήμερα όμως μοιάζει πολύ λιγότερο μακρινή από όσο φαινόταν τότε. Και το ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο Ερντογάν θέλει να παίξει με τη ρωσική «Αρκούδα». Το ερώτημα είναι πόσο κοντά θα φτάσει πριν η Αρκούδα αποφασίσει να απαντήσει.
