Από τις 31 Ιουλίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης η νέα οδηγία Right to Repair, η οποία αλλάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές μπορούν να επισκευάζουν τις ηλεκτρονικές και ηλεκτρικές συσκευές τους.
Ωστόσο, για να καταλάβουμε τι πραγματικά αλλάζει, πρέπει να διαχωρίσουμε τα νομικά δικαιώματα του καταναλωτή από τις τεχνικές υποχρεώσεις των κατασκευαστών.
1. Τι αλλάζει νομικά για τον καταναλωτή: Οδηγία (ΕΕ) 2024/1799
Η νέα οδηγία (ΕΕ) 2024/1799 εστιάζει στα δικαιώματα των χρηστών και στη διαφάνεια της αγοράς εισάγοντας τέσσερις βασικούς πυλώνες:
- +12 μήνες επέκταση εγγύησης: Αν η συσκευή παρουσιάσει βλάβη εντός της νόμιμης 2ετούς εγγύησης και ο καταναλωτής επιλέξει την επισκευή αντί για την αντικατάσταση, η εγγύηση επεκτείνεται υποχρεωτικά κατά 1 επιπλέον έτος.
- Υποχρέωση επισκευής εκτός εγγύησης: Οι κατασκευαστές προϊόντων που καλύπτονται από τις σχετικές πράξεις της ΕΕ υποχρεούνται να προσφέρουν υπηρεσίες επισκευής και μετά τη λήξη της εγγύησης, σύμφωνα με τους όρους που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
- Ευρωπαϊκό Έντυπο Πληροφοριών Επισκευής: Οι τεχνικοί υποχρεούνται να παρέχουν ένα τυποποιημένο, διαφανές έγγραφο με το ακριβές κόστος, τους χρόνους και τους όρους της επισκευής πριν ο πελάτης συμφωνήσει.
- Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Πλατφόρμα Επισκευής: Δημιουργείται κεντρική βάση δεδομένων της ΕΕ για την εύρεση τοπικών ανεξάρτητων επισκευαστών, κοινοτικών repair cafes και πωλητών ανακαινισμένων (refurbished) συσκευών.
2. Τι αλλάζει τεχνικά στις συσκευές: Κανόνες Ecodesign
Παράλληλα με τη νομική οδηγία, η ΕΕ επιβάλλει αυστηρές τεχνικές προδιαγραφές στους κατασκευαστές μέσω των κανονισμών Ecodesign (Οικολογικού Σχεδιασμού) για smartphones, tablets και οικιακές συσκευές:
- Διαθεσιμότητα ανταλλακτικών: Οι κανονισμοί Ecodesign υποχρεώνουν τους κατασκευαστές να διαθέτουν ανταλλακτικά για αρκετά χρόνια μετά τη διάθεση ενός προϊόντος στην αγορά, με τη διάρκεια να διαφέρει ανάλογα με την κατηγορία της συσκευής.
- Πρόσβαση σε τεχνικές πληροφορίες: Οι κατασκευαστές υποχρεώνονται να διαθέτουν τεχνικές πληροφορίες, εργαλεία και εγχειρίδια επισκευής στους εξουσιοδοτημένους ή ανεξάρτητους επισκευαστές, όπως προβλέπουν οι αντίστοιχοι κανονισμοί.
- Σχεδιασμός για αποσυναρμολόγηση: Οι συσκευές πρέπει να κατασκευάζονται έτσι ώστε να αποσυναρμολογούνται με κοινά εργαλεία και χωρίς να καταστρέφεται το περίβλημά τους.
Δεν σημαίνει δωρεάν επισκευές εκτός εγγύησης
Η νέα νομοθεσία δεν υποχρεώνει τις εταιρείες να επισκευάζουν δωρεάν τις συσκευές εκτός εγγύησης. Αυτό που αλλάζει είναι ότι η επισκευή πρέπει να αποτελεί πραγματική και συμφέρουσα επιλογή για τον καταναλωτή και όχι μια διαδικασία που αποθαρρύνεται λόγω έλλειψης ανταλλακτικών ή υπέρογκων χρεώσεων.
