Την επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης, παρανόμως καταβληθέντος ποσού 2 εκατομμυρίων ευρώ αποφάσισε η αρμόδια υπηρεσία που υπάγεται στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αναφορικά με την περίφημη προμήθεια ψηφιακών υδρομέτρων της Δημοτικής Εταιρείας Ύδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) του δήμου Κιλκίς.
Η επιβολή του προστίμου αφορά μόνο ένα από τα σχετικά τρία υποέργα που εξακολουθούν να διερευνώνται ως προς την νομιμότητά τους. Άλλωστε, όπως έχει αναδείξει το iEidiseis, πρόκειται για μια υπόθεση όπου παραλήφθηκαν υδρόμετρα διαφορετικού τύπου από τα προβλεπόμενα, πολλά εκ των οποίων δεν τοποθετήθηκαν, ενώ το έργο εντάχθηκε σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα χρηματοδότησης. Σημειώνεται πως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά την προμήθεια ψηφιακών υδρομέτρων από δήμους, για ενδεχόμενη κατασπατάληση κοινοτικών πόρων.
«Αφορά στο 100% των δαπανών»
Η επίμαχη απόφαση που αποκαλύπτει το iEidiseis, εκδόθηκε από την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Προγραμμάτων «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» και «Πολιτική Προστασία» της Γενικής Γραμματείας Διαχείρισης Προγραμμάτων Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, Ταμείου Συνοχής και Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου που υπάγεται στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Όπως σημειώνεται, η επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης παρανόμως καταβληθέντος ποσού 2.035.418,70 ευρώ, αφορά στο 100% των δαπανών του υποέργου 3 την πράξης «Εμβληματικά έργα ύδρευσης ΔΕΥΑ Κιλκίς- Ολοκλήρωσης 1ης Φάσης».
Αυτές οι δαπάνες κρίθηκαν οριστικά ως μη επιλέξιμες για το εθνικό πρόγραμμα στον Δικαιούχο Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Κιλκίς (ΔΕΥΑΚ). Η δημοσιονομική διόρθωση επιβάλλεται επειδή στο πλαίσιο υλοποίησης του επίμαχου υποέργου για την «Προμήθεια Ψηφιακών Υδρομέτρων», επήλθε ουσιώδης τροποποίηση της σύμβασης.
«Αντικατάσταση των προβλεπόμενων υδρομέτρων»
Πιο συγκεκριμένα, η διόρθωση επιβάλλεται μεταξύ άλλων επειδή έλαβε χώρα αντικατάσταση των συμβατικώς προβλεπόμενων ψηφιακών υδρομετρητών με υδρόμετρα διαφορετικής τεχνικής αρχιτεκτονικής, ήτοι με εξωτερική αφαιρούμενη διάταξη επικοινωνίας και μηχανικό καταγραφικό αντί ενσωματωμένης διάταξης ασύρματης επικοινωνίας και ηλεκτρονικού καταγραφικού, η οποία δεν συνιστά απλή τεχνική προσαρμογή ή λειτουργικά επουσιώδη απόκλιση, αλλά μεταβάλλει ουσιώδες τεχνικό χαρακτηριστικό του αντικειμένου της σύμβασης, το οποίο είχε τεθεί ως δεσμευτική τεχνική απαίτηση των συμβατικών τευχών».
«Αλλοιώνει το κανονιστικό πλαίσιο»
Μάλιστα, δεδομένου ότι το τροποποιημένο τεχνικό χαρακτηριστικό των υδρομέτρων αποτελούσε στοιχείο των αρχικών τεχνικών προδιαγραφών, η μεταγενέστερη αποδοχή διαφορετικού τύπου προϊόντος αλλοιώνει το κανονιστικό πλαίσιο επί του οποίου οι οικονομικοί φορείς αποφάσισαν τη συμμετοχή τους στον διαγωνισμό και διαμόρφωσαν τις προσφορές τους».
Ως αποτέλεσμα, αυτή η μεταβολή «είναι αντικειμενικά πρόσφορη να επηρεάσει τον ανταγωνισμό, ανεξαρτήτως του αν είναι δυνατόν να αποδειχθεί εκ των υστέρων ποιοι συγκεκριμένοι οικονομικοί φορείς θα συμμετείχαν ή ποια διαφορετική προσφορά θα είχε επιλεγεί».
«Ουσιαστική παραβίαση των διατάξεων»
Παράλληλα, δεδομένου ότι επήλθε τροποποίηση της σύμβασης, «η αρμόδια επιτροπή παρακολούθησης όφειλε να γνωμοδοτήσει προς το αποφαινόμενο όργανο, ήτοι το Δ.Σ. της ΔΕΥΑ Κιλκίς, το οποίο εκ του νόμου, είχε την αρμοδιότητα να αποφασίσει για την τροποποίηση της σύμβασης».
Βέβαια, ακόμη κι αν είχε τηρηθεί αυτή η διαδικασία, «η συγκεκριμένη τροποποίηση δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί αυτοδικαίως επιτρεπτή, εφόσον προηγουμένως έπρεπε να εξετασθεί αν πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις του άρθρου 132 του ν. 4412/2016. Συνεπώς, η διαδικαστική παράλειψη και η ουσιαστική παραβίαση των διατάξεων περί τροποποίησης της σύμβασης λειτουργούν σωρευτικά και όχι αυτοτελώς».
«Επηρεάζει τις συνθήκες του ανταγωνισμού»
Επίσης, η παρατυπία αξιολογείται κατά τις κατευθυντήριες γραμμές της Απόφασης C(2019) 3452 final της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς «δεδομένου ότι αφορά μεταβολή ουσιώδους όρου της σύμβασης κατά το στάδιο εκτέλεσης, η οποία επηρεάζει τις συνθήκες του αρχικού ανταγωνισμού και το αντικείμενο επί του οποίου υποβλήθηκαν και αξιολογήθηκαν οι προσφορές. Λόγω της φύσης και της έκτασης της παρατυπίας, η οικονομική της επίπτωση δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί με βεβαιότητα μέσω ακριβούς ποσοτικοποίησης επιμέρους ζημίας, πλην όμως αφορά το σύνολο του κύριου συμβατικού αντικειμένου του υποέργου».
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι όπως σημειώνεται, «η τυχόν λειτουργικότητα, τεχνική επάρκεια ή οικονομική ωφέλεια του παραληφθέντος εξοπλισμού δεν αίρει την παρατυπία ούτε καθιστά τη σχετική δαπάνη επιλέξιμη. Η επιλεξιμότητα των συγχρηματοδοτούμενων δαπανών προϋποθέτει όχι μόνο την πραγματική παράδοση και λειτουργία του φυσικού αντικειμένου, αλλά και τη συμμόρφωση της διαδικασίας ανάθεσης και εκτέλεσης προς τους εφαρμοστέους κανόνες δημοσίων συμβάσεων, ιδίως δε προς τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του ελεύθερου ανταγωνισμού».
«Δεν αφορά μεμονωμένο τμήμα»
Κατά τον καθορισμό του ύψους της δημοσιονομικής διόρθωσης, συνεκτιμήθηκαν επίσης «η φύση της παράβασης, η έκτασή της, η επίδρασή της στις συνθήκες του ανταγωνισμού, το γεγονός ότι αφορά το κύριο και όχι παρεπόμενο αντικείμενο της σύμβασης, καθώς και η αδυναμία απομόνωσης συγκεκριμένου τμήματος της δαπάνης που να μην επηρεάζεται από την παρατυπία».
Υπό αυτά τα δεδομένα, «η δημοσιονομική διόρθωση επιβάλλεται επί του συνόλου της δαπάνης του υποέργου, διότι η διαπιστωθείσα παρατυπία δεν αφορά μεμονωμένο τμήμα της εκτέλεσης της σύμβασης, αλλά το ίδιο το κύριο συμβατικό αντικείμενο της προμήθειας».
Εφόσον λοιπόν η ουσιώδης τροποποίηση «αφορά το βασικό αντικείμενο της προμήθειας και επηρεάζει τις συνθήκες υπό τις οποίες ανατέθηκε η σύμβαση, η παρατυπία δεν είναι δυνατόν να απομονωθεί σε επιμέρους οικονομικό τμήμα της δαπάνης ούτε να αποκατασταθεί με αναλογική μείωση της χρηματοδότησης».
Για τον λόγο αυτό, «το σύνολο της σχετικής δαπάνης του υποέργου κρίνεται μη επιλέξιμο και επιβάλλεται δημοσιονομική διόρθωση ίση με το σύνολο της χρηματοδότησης που καταβλήθηκε για το συγκεκριμένο υποέργο, που αποτελεί μέτρο διόρθωσης, αναγκαίο, πρόσφορο και σύμμετρο προς τη βαρύτητα της διαπιστωθείσας παράβασης».
Καταβολή ποσού
Σημειώνεται πως το «παρανόμως καταβληθέν ποσό, το οποίο αποτελεί το αντικείμενο της δημοσιονομικής διόρθωσης, ύψους 2.035.418,70 €, ανακτάται για τον Κρατικό Προϋπολογισμό, από τον υπόχρεο φορέα, με επιστροφή των μη επιλέξιμων ποσών στη Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (ΔΟΥ) και στα έσοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού».
Υπόχρεος του προς ανάκτηση ποσού είναι η ΔΕΥΑ Κιλκίς. Η καταβολή του ποσού θα πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός 15 ημερολογιακών ημερών. Το προς ανάκτηση παρανόμως καταβληθέν ποσό που βεβαιώνεται στη ΔΟΥ επιβαρύνεται με τόκους υπερημερίας και τυχόν λοιπές προσαυξήσεις σύμφωνα με τις ισχύουσες κάθε φορά διατάξεις του ΚΕΔΕ. Η απόφαση μπορεί να προσβληθεί εντός δύο μηνών.
