Είναι μια πραγματική δαρβινική ζούγκλα στον κόσμο του αθλητισμού. Οι αθλητές που διαθέτουν τα κατάλληλα χαρακτηριστικά επιλέγονται ενώ όσοι δεν τα έχουν μένουν εκτός. Αν δεν διαθέτεις όσα απαιτούνται δύσκολα θα αξιοποιηθούν όσα ήδη έχεις.
Αυτό ισχύει όχι μόνο για την τεχνική, την αποφασιστικότητα, την αντοχή και τη δύναμη, αλλά και για το μέγεθος και τη σωματική διάπλαση. Σύμφωνα με αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «Νόμο της Μορφολογικής Βελτιστοποίησης», οι αθλητές που διαθέτουν τα κατάλληλα σωματικά χαρακτηριστικά για το άθλημά τους είναι εκείνοι που έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να πετύχουν. Ένα πρόσφατο παράδειγμα είναι ο επιβλητικός μπασκεμπολίστας των Σαν Αντόνιο Σπερς Βίκτορ Γουεμπανιαμά με ύψος 2,24 μ.
Τι συμβαίνει όμως με τους ποδοσφαιριστές; Υπάρχει άραγε ένα ιδανικό ύψος για έναν ποδοσφαιριστή κορυφαίου επιπέδου; Οι παίκτες του Παγκοσμίου Κυπέλλου εμφανίζονται σε κάθε πιθανό ύψος: από τον Ντιέγκο Μαραντόνα (1,65 μ.) και τον Λιονέλ Μέσι (1,70 μ.), ο οποίος στην παιδική του ηλικία αντιμετώπισε έλλειψη αυξητικής ορμόνης μέχρι τον Πελέ (173 μ.), τον Ζινεντίν Ζιντάν (1,85 μ.) και τον Έρλινγκ Μπράουτ Χάαλαντ (1,95 μ.).
Το ίδιο ισχύει και για τους νικητές της Χρυσής Μπάλας. Ο Μέσι έχει ύψος μόλις 1,70 μ., ενώ ο Ισπανός Ρόντρι φτάνει τα 1,90 μ. Επιπλέον δεν υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ του μέσου ύψους μιας ομάδας και της αγωνιστικής της επιτυχίας.
Οι εθνικές ομάδες της Αργεντινής, της Ισπανίας και της Βραζιλίας, που έχουν κατακτήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο, συγκαταλέγονται διαχρονικά στις πιο κοντές ομάδες της διοργάνωσης. Επομένως οι γονείς παιδιών που ονειρεύονται να γίνουν ποδοσφαιριστές δεν χρειάζεται να ανησυχούν ιδιαίτερα για το ύψος τους.
Όπως αναφέρει σε άρθρο του στο The Conversation o Τιμ Ολντς καθηγητής Επιστημών Υγείας στο Πανεπιστημίο της Αδελαΐδας υπάρχει ένα αξιοσημείωτο στοιχείο: το μέσο ύψος των ομάδων του Παγκοσμίου Κυπέλλου είναι εντυπωσιακά παρόμοιο. Στη μεγάλη πλειονότητα των ομάδων το μέσο ύψος των ποδοσφαιριστών κυμαίνεται μεταξύ 180 και 185 εκατοστών.
Οι ψηλότερες ομάδες είναι η Βοσνία και η Νορβηγία, με μέσο όρο περίπου 1,87 μ. ενώ η Αυστραλία έχει μέσο όρο 1,83 μ. Η πιο κοντή ομάδα είναι η Σαουδική Αραβία, με μέσο ύψος 1,78 μ.
Η διαφορά και οι απαιτήσεις
Κατά μέσο όρο οι ποδοσφαιριστές είναι ψηλότεροι από τους συνομήλικους άνδρες της χώρας τους. Το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι η διαφορά ανάμεσα στο μέσο ύψος μιας ομάδας και στο μέσο ύψος του γενικού πληθυσμού είναι μεγαλύτερη στις χώρες όπου οι άνθρωποι είναι γενικά πιο κοντοί και μικρότερη στις χώρες με ψηλότερο πληθυσμό.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι όλες σχεδόν οι ομάδες αναζητούν ποδοσφαιριστές ύψους περίπου 1,80–1,85 μ. κάτι που ίσως αποτελεί το ιδανικό ύψος για το ποδόσφαιρο. Για να κατανοήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό, πρέπει να εξετάσουμε τις απαιτήσεις του ίδιου του παιχνιδιού. Το ιδανικό ύψος εξαρτάται από τη θέση του ποδοσφαιριστή.
Οι τερματοφύλακες είναι με διαφορά οι ψηλότεροι, με μέσο ύψος περίπου 1,89 μ. στο Παγκόσμιο Κύπελλο, καθώς χρειάζονται μεγάλο άνοιγμα χεριών για να αποκρούουν τα σουτ.
Ο ψηλότερος Αυστραλός που έχει αγωνιστεί ποτέ σε Μουντιάλ ήταν ο τερματοφύλακας Ζέλικο Κάλατς με ύψος 2,02 μ. Κάποτε είχε μάλιστα συζητηθεί ακόμη και η αύξηση του μεγέθους των εστιών επειδή οι τερματοφύλακες γίνονταν ολοένα και ψηλότεροι. Οι αμυντικοί έχουν ως βασική αποστολή να ανακόπτουν τους επιθετικούς και να διεκδικούν τις εναέριες μονομαχίες, κυρίως με κεφαλιές. Για τον λόγο αυτό έχουν επίσης σχετικά μεγάλο ύψος περίπου 1,83 μ. κατά μέσο όρο.
Ο Μέσι έχει σημειώσει λίγο περισσότερα από 30 γκολ με κεφαλιά στην καριέρα του ενώ ο πολύ ψηλότερος Κριστιάνο Ρονάλντο έχει πετύχει περισσότερα από 150. Οι ψηλότεροι ποδοσφαιριστές είναι επίσης πιο αποτελεσματικοί στα αμυντικά τείχη κατά την εκτέλεση φάουλ.
Οι επιθετικοί και οι μέσοι χρειάζονται υψηλή κινητικότητα και εκρηκτική επιτάχυνση, γι’ αυτό τείνουν να είναι ελαφρώς πιο κοντοί, συνήθως μεταξύ 1,75 και 1,80 μ. Δύο από τους κορυφαίους επιθετικούς όλων των εποχών ο Μαραντόνα (1,65 μ.) και ο Μέσι (1,70 μ.), αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Φαίνεται λοιπόν ότι κάθε ομάδα χρειάζεται τουλάχιστον ορισμένους παίκτες με αρκετό ύψος ώστε να κυριαρχούν στις εναέριες μονομαχίες να συμμετέχουν αποτελεσματικά στα αμυντικά τείχη και να εμποδίζουν τους αντιπάλους. Όταν μία ομάδα διαθέτει παίκτες με αυτά τα χαρακτηριστικά, οι υπόλοιπες αναγκάζονται να επιλέγουν ποδοσφαιριστές παρόμοιας σωματικής διάπλασης για να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Πρόκειται ουσιαστικά για μια «ανθρωπομετρική κούρσα εξοπλισμών», η οποία μπορεί να αποτελεί πρόκληση για χώρες όπου ο πληθυσμός είναι γενικά χαμηλότερου αναστήματος, όπως το Μεξικό και ο Ισημερινός.
Είναι τελικά σημαντικό;
Το ύψος δεν αποτελεί τόσο σημαντικό πλεονέκτημα για έναν ποδοσφαιριστή όσο άλλες ικανότητες, όπως η τεχνική με την μπάλα, η αντοχή, η ευκινησία, η ικανότητα να «διαβάζει» το παιχνίδι και να αντιλαμβάνεται τις κινήσεις των συμπαικτών και των αντιπάλων. Όλα αυτά έχουν ελάχιστη σχέση με το ύψος.
Γι’ αυτό και σπάνια συναντάμε εξαιρετικά ψηλούς ποδοσφαιριστές. Επιπλέον, οι πολύ ψηλοί άνδρες αποτελούν μικρό ποσοστό του γενικού πληθυσμού, επομένως είναι αναμενόμενο να υπάρχουν και λιγότεροι πολύ ψηλοί παίκτες που να διαθέτουν παράλληλα εξαιρετική τεχνική.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα ποια ομάδα θα κατακτήσει το επόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο. Ωστόσο, μπορεί να ειπωθεί με αρκετή σιγουριά ότι θα πρόκειται για μια ομάδα νέων ανδρών με ύψος λίγο πάνω από τον μέσο όρο.
