Ένας από τους μεγαλύτερους και πιο καλοδιατηρημένους σκελετούς Τυραννόσαυρου Ρεξ (T. rex) που έχουν βρεθεί ποτέ βγαίνει σήμερα στο «σφυρί» του οίκου Sotheby’s στη Νέα Υόρκη, με εκτιμώμενη αξία που μπορεί να ξεπεράσει τα 30 εκατομμύρια δολάρια και να καταρρίψει κάθε προηγούμενο ρεκόρ για απολίθωμα.
Ο σκελετός, γνωστός ως «Γκας», ανακαλύφθηκε το 2021 σε ιδιωτικό ράντσο στη Νότια Ντακότα, στην περίφημη γεωλογική περιοχή Hell Creek Formation, εκεί όπου έχουν εντοπιστεί μερικά από τα σημαντικότερα απολιθώματα Τυραννόσαυρων στον κόσμο.
Με μήκος περίπου 11,5 μέτρα, ύψος σχεδόν 3,8 μέτρα και 183 αυθεντικά οστικά στοιχεία, ο «Γκας» συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους και πληρέστερους σκελετούς T. rex που έχουν ανακαλυφθεί. Διατηρεί περίπου το 61% των οστών του και έως το 80% της συνολικής οστικής μάζας, ενώ φέρει ίχνη από δαγκώματα και κατάγματα που επουλώθηκαν όσο το ζώο ήταν ακόμη ζωντανό, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για τη ζωή του κορυφαίου θηρευτή της Κρητιδικής περιόδου.
Sotheby’s.
Η δημοπρασία που προκαλεί αντιδράσεις
Πέρα από το εντυπωσιακό του μέγεθος, ο «Γκας» έχει πυροδοτήσει έντονη συζήτηση στην παγκόσμια παλαιοντολογική κοινότητα. Ο λόγος είναι ότι, όπως συνέβη και με άλλα διάσημα απολιθώματα, είναι πολύ πιθανό να καταλήξει σε ιδιωτική συλλογή.
Παλαιοντολόγοι εκφράζουν φόβους ότι, αν ο νέος ιδιοκτήτης δεν παραχωρήσει το απολίθωμα σε μουσείο ή ερευνητικό ίδρυμα, θα χαθεί μια σημαντική επιστημονική ευκαιρία.
Ο πρόεδρος της Εταιρείας Σπονδυλωτής Παλαιοντολογίας, Στιούαρτ Σουμίντα, τονίζει πως όταν τέτοια ευρήματα περνούν σε ιδιώτες, η πρόσβαση των επιστημόνων δεν είναι πλέον εγγυημένη.
«Αν αυτό το απολίθωμα αγοραστεί από ιδιώτη, ίσως να μην το ξαναδεί ποτέ το κοινό. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι δεν θα μπορέσει να αποτελέσει αντικείμενο ολοκληρωμένης επιστημονικής μελέτης», επισημαίνει.
Παρόμοια θέση εκφράζει και ο παλαιοντολόγος του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, Στιβ Μπρουσάτε, υπογραμμίζοντας ότι η επιστήμη βασίζεται στην ελεύθερη πρόσβαση στα πρωτότυπα ευρήματα, ώστε κάθε ερευνητής να μπορεί να επαληθεύει τα δεδομένα.
Sotheby’s.
Οι υποστηρικτές της δημοπρασίας
Από την άλλη πλευρά, οι άνθρωποι που συμμετείχαν στην ανασκαφή υποστηρίζουν ότι χωρίς την ιδιωτική πρωτοβουλία ο «Γκας» ίσως να μην είχε βρεθεί ποτέ.
Ο επικεφαλής της αποστολής, Τόμας Χάιτκαμπ, σημειώνει ότι η ανασκαφή διήρκεσε σχεδόν τρία χρόνια, ενώ ακολούθησαν ακόμη δύο χρόνια εργασιών για τον καθαρισμό, τη συντήρηση και τη συναρμολόγηση του σκελετού.
Η επικεφαλής του τμήματος φυσικής ιστορίας του Sotheby’s, Κασάντρα Χάτον, υποστηρίζει ότι οι εμπορικές ανασκαφές διασώζουν απολιθώματα που διαφορετικά θα καταστρέφονταν από τη φυσική διάβρωση.
«Αν αυτά τα απολιθώματα δεν ανασκαφούν, τελικά χάνονται», αναφέρει, εκφράζοντας την ελπίδα ο νέος ιδιοκτήτης να επιτρέψει στο κοινό να θαυμάζει τον «Γκας».
Μπορεί να σπάσει κάθε ρεκόρ
Η τιμή εκκίνησης εκτιμάται έως τα 30 εκατ. δολάρια, ωστόσο αρκετοί αναλυτές θεωρούν πιθανό το τελικό ποσό να ξεπεράσει κατά πολύ την εκτίμηση.
Το 2020 ο σχεδόν πλήρης T. rex «Stan» είχε πουληθεί για 31,8 εκατ. δολάρια, ενώ το 2024 ο στεγόσαυρος «Apex» κατέρριψε κάθε προηγούμενο ρεκόρ απολιθώματος, φτάνοντας τα 44,6 εκατ. δολάρια.
Ανεξάρτητα από το ποσό που θα συγκεντρώσει, ο «Γκας» έχει ήδη μετατραπεί σε σύμβολο της σύγκρουσης ανάμεσα στην εμπορική αξία των απολιθωμάτων και την ανάγκη διατήρησής τους ως κοινής επιστημονικής κληρονομιάς.
