Το διαστημικό τηλεσκόπιο Euclid ανακάλυψε 31 από τα αρχαιότερα κβάζαρ που έχουν καταγραφεί ποτέ. Δύο από αυτά είναι τα αρχαιότερα που έχουν παρατηρηθεί έως σήμερα και χρονολογούνται στην εποχή που το Σύμπαν βρισκόταν μόλις στο 5% της σημερινής του ηλικίας.
Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται σε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Astronomy & Astrophysics». Τα κβάζαρ είναι τα πιο λαμπρά και ισχυρά ενεργά αντικείμενα στο Σύμπαν που βρίσκονται στους πυρήνες μακρινών γαλαξιών. Ένα κβάζαρ δημιουργείται όταν τεράστιες ποσότητες αερίου και σκόνης πέφτουν προς μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα. Το υλικό αυτό περιστρέφεται γύρω της πριν καταλήξει στο εσωτερικό της. Οι ακραίες βαρυτικές δυνάμεις και η τριβή που αναπτύσσονται κατά τη διαδικασία θερμαίνουν το αέριο και τη σκόνη σε θερμοκρασίες εκατομμυρίων βαθμών απελευθερώνοντας τεράστια ποσά ενέργειας. Το αποτέλεσμα είναι μια εξαιρετικά λαμπρή πηγή φωτός.
Ωστόσο τα αρχαία κβάζαρ είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εντοπιστούν. Επειδή βρίσκονται σε τεράστιες αποστάσεις το φως τους είναι πολύ αμυδρό και δύσκολα διακρίνεται από το φως των άστρων. Από τα 31 κβάζαρ που κατέγραψε το Euclid, τα 12 υπήρχαν ήδη μέσα στα πρώτα 770 εκατομμύρια χρόνια της ιστορίας του Σύμπαντος. Δύο από αυτά, τα αρχαιότερα που έχουν παρατηρηθεί ποτέ, σχηματίστηκαν κατά τα πρώτα 670 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη και το φως τους χρειάστηκε περίπου 13 δισεκατομμύρια έτη φωτός για να φτάσει στη Γη.
Η μελέτη αυτών των αντικειμένων δίνει στους αστρονόμους τη δυνατότητα να κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκαν οι πρώτοι γαλαξίες και οι πρώτες υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες του Σύμπαντος. Η αποστολή του Euclid έχει ως στόχο να χαρτογραφήσει δισεκατομμύρια γαλαξίες, ώστε να βελτιώσει την κατανόηση των επιστημόνων για τη λεγόμενη «σκοτεινή ενέργεια», τη μυστηριώδη δύναμη που προκαλεί την ολοένα και ταχύτερη διαστολή του Σύμπαντος.
Τα ευρήματα του Euclid αναμένεται επίσης να συμβάλουν στον σχεδιασμό και την επιστημονική αξιοποίηση του διαστημικού τηλεσκοπίου Nancy Grace Roman της NASA το οποίο όταν τεθεί σε λειτουργία θα προσφέρει ακόμη περισσότερα στοιχεία για τη φύση της σκοτεινής ενέργειας.
