Περισσότερα από 25 χρόνια αφότου οι πρώτοι αστροναύτες επέπλευσαν στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) ο χρόνος για το τροχιακό αυτό «προπύργιο» της Γης φαίνεται πλέον να τελειώνει.
Πριν από λίγες μέρες αστροναύτες της NASA έλαβαν εντολή να προετοιμαστούν για πιθανή επείγουσα εκκένωση του ISS ενώ Ρώσοι κοσμοναύτες προσπάθησαν να επισκευάσουν μια «επιδεινούμενη» διαρροή. Αν και τελικά δεν χρειάστηκε καμία αποστολή διαφυγής το περιστατικό αυτό ενίσχυσε τις ανησυχίες ότι ο σταθμός έχει φτάσει στο τέλος της ωφέλιμης ζωής του.
Τώρα, ειδικοί αποκάλυψαν τα βήμα προς βήμα σχέδια για ένα πρόγραμμα αξίας 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων που θα οδηγήσει τον διαστημικό σταθμό σε ελεγχόμενη πτώση προς τη Γη. Μιλώντας στο συνέδριο αεροδιαστημικής ASCEND 2026 ο Ράϊαν Λάντον διευθυντής επιχειρήσεων στο Διαστημικό Κέντρο Τζόνσον της NASA ανέφερε ότι ο ISS θα αρχίσει να αφήνεται να πέφτει προς τη Γη γύρω στο 2028.
Με μάζα περίπου 450.000 κιλών όσο περίπου 280 οικογενειακά αυτοκίνητα ο ISS θα κατέβαινε σταδιακά από την τροχιά του αν δεν γίνονταν περιοδικές διορθώσεις ύψους. Ωστόσο μια ανεξέλεγκτη επανείσοδος στην ατμόσφαιρα θα μπορούσε να προκαλέσει πτώση επικίνδυνων θραυσμάτων σε διάφορα σημεία της Γης. Για τον λόγο αυτό, η NASA σχεδιάζει μια ελεγχόμενη ελεύθερη κάθοδο του ISS με τελικό σημείο πτώσης έναν απομακρυσμένο χώρο του Ειρηνικού Ωκεανού.
Ο σταθμός
Ο ISS και το επταμελές πλήρωμά του κινούνται σε ύψος περίπου 400 χλμ. πάνω από τη Γη με ταχύτητα περίπου 28.000 χλμ/ώρα ολοκληρώνοντας 16 περιστροφές γύρω από τον πλανήτη κάθε μέρα.
Συνήθως ο σταθμός διατηρεί την τροχιά του με προωθητικούς ελιγμούς που τον ωθούν προς τα επάνω ώστε να μην βυθιστεί στα πυκνότερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Από το 2028 όμως η NASA σκοπεύει να αφήσει αυτή τη διαδικασία να εξελιχθεί φυσικά. Σύμφωνα με το υπάρχουν σχέδιο ο σταθμός θα παραμείνει λειτουργικός κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και οι επιστημονικές δραστηριότητες θα συνεχιστούν κανονικά.
Χωρίς παρεμβάσεις ο ISS θα κατέληγε τελικά σε ανεξέλεγκτη είσοδο στην ατμόσφαιρα όπου το μεγαλύτερο μέρος του θα καιγόταν από την τριβή. Όμως λόγω του μεγέθους του κάτι τέτοιο θεωρείται υπερβολικά επικίνδυνο. Ειδικός σε διαστημικά συντρίμμια ανέφερε ότι «είναι βέβαιο πως κάποια τμήματα θα φτάσουν στην επιφάνεια της Γης» και ότι το κρίσιμο ζήτημα είναι ο έλεγχος της περιοχής πτώσης.
Για τον σκοπό αυτό, η NASA σχεδιάζει μια ελεγχόμενη κάθοδο προς ένα απομακρυσμένο σημείο του Ειρηνικού γνωστό ως «Point Nemo» που αποτελεί το πιο απομονωμένο σημείο του πλανήτη από κάθε κατοικημένη περιοχή και χρησιμοποιείται συχνά ως σημείο κατάληξης διαστημικών σκαφών, πυραύλων κ.α. για αυτό και αποκαλείται «διαστημικό νεκροταφείο».
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της NASA, ο ISS θα χρειαστεί αλλαγή ταχύτητας περίπου 204 χλμ./ώρα, κάτι μικρό σε σχέση με τη συνολική του ταχύτητα, αλλά που απαιτεί περίπου 9 τόνους καυσίμου πολύ περισσότερους από όσους μπορούν να προσφέρουν οι δικές του προωθητικές δυνατότητες.
Γι’ αυτό η NASA ανέθεσε στη SpaceX την κατασκευή ενός ειδικού «ρυμουλκού» βασισμένου στο διαστημόπλοιο Crew Dragon που θα προσδεθεί στον σταθμό και θα τον ωθήσει εκτός τροχιάς. Το σκάφος αυτό θα πρέπει να μεταφέρει πολλαπλάσια ποσότητα καυσίμου και να παρέχει πολύ μεγαλύτερη ισχύ από τα υπάρχοντα διαστημικά οχήματα.
Σύμφωνα με το σχέδιο η τελική αποστολή θα ξεκινήσει γύρω στο 2029 και η διαδικασία της απο-τροχιοδρόμησης θα ολοκληρωθεί σταδιακά μέσα σε μήνες, με τελική καταστροφή του ISS στην ατμόσφαιρα περίπου το 2031. Καθώς εισέρχεται στα πυκνότερα στρώματα του αέρα, σε ύψος περίπου 250 χλμ. υπάρχει και ο κίνδυνος απώλειας ελέγχου και διάσπασης του σταθμού.
Η NASA θεωρεί ότι η ελεγχόμενη επανείσοδος είναι πολύ ασφαλέστερη επιλογή από το να αφεθεί ο ISS να πέσει ανεξέλεγκτα, όπως είχε συμβεί στο παρελθόν με τον σταθμό Skylab το 1979 ο οποίος διαλύθηκε κατά την πτώση του πάνω από την Αυστραλία. Η τελική εκτίμηση της NASA καταλήγει ότι η προγραμματισμένη και ελεγχόμενη επιστροφή του ISS είναι η πιο ασφαλής λύση, καθώς η ανεξέλεγκτη επανείσοδος θα μπορούσε να δημιουργήσει ευρύ πεδίο επικίνδυνων συντριμμιών σε παγκόσμια κλίμακα.
