Η ζέστη έχει αρχίσει από νωρίς φέτος στην Ελλάδα, αν και υπήρξε μια μικρή ανάπαυλα με ανέμους και βροχές την εβδομάδα που μας πέρασε.
Ωστόσο, όπως φαίνεται από τα μετεωρολογικά δεδομένα, ο υδράργυρος θα ανέβει ξανά έως τους 37 βαθμούς και ακόμα δεν έχουν φτάσει οι δύο πιο ζεστοί μήνες του καλοκαιριού ή ο πρώτος καύσωνας.
Αν η αρχή του καλοκαιριού σας έχει ήδη απελπίσει, κάντε κουράγιο καθώς υπάρχουν μέρη στον πλανήτη πολύ πιο ζεστά από την Ελλάδα. Δεν μιλάμε απλά για το κύμα καύσωνα που έχει πλήξει τη Δυτική Ευρώπη ούτε για τροπικές χώρες, αλλά για πραγματικά ανεξήγητες θερμοκρασίες που φτάνουν τους 50 βαθμούς Κελσίου.
Θερμοκρασία αέρα, εδάφους ή δορυφόρου;
Η μέτρηση της πιο υψηλής θερμοκρασίας είναι μια… πονεμένη ιστορία. Σε γενικές γραμμές, ο παλιός καθιερωμένος τρόπος μέτρησης της θερμοκρασίας είναι στον αέρα, 1,5 μέτρα από το έδαφος, υπό σκιά.
Αυτός είναι ο βασικός λόγος που, όπως θα δούμε, τα περισσότερα ρεκόρ θερμοκρασίας είναι χρονολογικά παλιά και υπάρχουν αρκετές ενστάσεις για αυτά, καθώς δεν έχουν καταρριφθεί ακόμη παρόλο που ζούμε σε μια περίοδο υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Στα πιο ζεστά μέρη της Γης, πέρα από το γεγονός ότι δύσκολα μπορείς να βρεις σκιά, είναι πολύ δύσκολο να συντηρηθούν τέτοιοι μετεωρολογικοί σταθμοί.
Έτσι, η τεχνολογία έχει επιτρέψει εδώ και χρόνια τη μέτρηση θερμοκρασιών απευθείας από το έδαφος, καθώς επίσης και από δορυφόρους οι οποίοι επίσης καταγράφουν από το διάστημα τη θερμοκρασία της επιφάνειας του εδάφους, δηλαδή το πόσο καίει το ίδιο το έδαφος όταν το χτυπά η ηλιακή ακτινοβολία.
Και εδώ, όμως, τίθενται ζητήματα εγκυρότητας: συνήθως μιλάμε για ολιγόλεπτες μετρήσεις, ενώ οι καταγραφές από το διάστημα δεν θεωρούνται ακριβείας καθώς οι δορυφόροι χάνουν και κερδίζουν ύψος ενώ κινούνται γύρω από τη Γη και αυτό επηρεάζει τις μετρήσεις τους.
Κάνει τόση ζέστη που οι επιστήμονες δεν έχουν εξήγηση
Σε κάθε περίπτωση, τα πιο θερμά σημεία του πλανήτη μοιράζονται τα ίδια ακριβώς γεωγραφικά χαρακτηριστικά.
Πρόκειται για αχανείς κόκκινες ή πορτοκαλί ερήμους, οι οποίες βρίσκονται σε βαθιές κοιλάδες που περιβάλλονται από βραχώδεις λόγους και κορυφογραμμές.
Αυτή η μορφολογία λειτουργεί σαν παγίδα: ο ήλιος χτυπάει τα βράχια και την άμμο, η θερμότητα εγκλωβίζεται μέσα στις κοιλάδες χωρίς διέξοδο, και το αποτέλεσμα είναι ένας φυσικός, γιγάντιος φούρνος.
Σε αυτές τις περιοχές, η θερμοκρασία του αέρα ξεπερνά συχνά τους 50 °C. Όταν ο αέρας καίει έτσι, η θερμοκρασία στην επιφάνεια του εδάφους γίνεται τρομακτική, φτάνοντας τους 70 έως και 80 °C.
Το παγκόσμιο ρεκόρ ζέστης
Η υψηλότερη θερμοκρασία αέρα στον κόσμο έχει καταγραφεί το μακρινό 1913 στη διάσημη Κοιλάδα του Θανάτου στην Καλιφόρνια και ήταν 56,7 βαθμοί Κελσίου.
Η Κοιλάδα του Θανάτου κατέχει και το ρεκόρ θερμοκρασίας εδάφους με 93,9 βαθμούς Κελσίου το 1972.
Αν και τα δύα αυτά ρεκόρ βρίσκονται υπό αμφισβήτηση, αναμφίβολα η Κοιλάδα του Θανάτου έχει κερδίσει επάξια το όνομά της.
Συγκεκριμένα, βρίσκεται 86 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και περιβάλλεται από ψηλά βουνά. Ο καυτός αέρας παγιδεύεται στον πυθμένα της κοιλάδας και επειδή είναι βαρύτερος λόγω της υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης στο χαμηλό υψόμετρο, δεν μπορεί να ανέβει για να ψυχθεί. Έτσι, ανακυκλώνεται συνεχώς, δημιουργώντας ένα ασταμάτητο ρεύμα καυτών ανέμων.
Εκεί όπου το έδαφος καίει
Αν ψάχνουμε κάποιο πιο πρόσφατο ρεκόρ, το 2021 καταγράφηκε θερμοκρασία εδάφους 80,8 °C στην έρημο Λουτ στο νοτιοανατολικό Ιράν και στην έρημο Σονόρα που καλύπτει τμήματα της Καλιφόρνια, της Αριζόνα και του βόρειου Μεξικού.
Η έρημος Λουτ αποτελεί μια χαρακτηριστική περίπτωση: η μισή αποτελείται από ηφαιστειακά πετρώματα, σε κάποια σημεία έχει απλά επιπέδες επιφάνειες με αλάτι, αλλού έχει τα κλασικά βουνά από άμμο και αλλού είναι γεμάτη βράχια με χαράδρες και τρύπες όπου παγιδεύεται η ζέστη.
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι θερμοκρασίες της επιφάνειας ξεπερνούν σταθερά τους 60 °C, ενώ ο αέρας στην περιοχή κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 30 °C και 54 °C.
Η ζέστη εκεί είναι τόσο απόλυτη που οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ακόμα και το φρέσκο γάλα δεν χαλάει, αν αφεθεί ανοιχτό στην έρημο, καθώς οι θερμοκρασίες είναι απαγορευτικές για την επιβίωση και την ανάπτυξη των βακτηρίων.
Ένας πραγματικός φούρνος της φύσης στην Κίνα
Στο Xinjiang της Κίνας, στην άκρη της ερήμου Τακλαμακάν, υψώνεται μια οροσειρά από κόκκινο ψαμμίτη που ονομάζεται Φλεγόμενα Όρη. Το σχήμα τους θυμίζει φλόγες που γλείφουν τον ουρανό, και το όνομά τους δεν είναι καθόλου τυχαίο.
Το 2008, οι δορυφορικές μετρήσεις κατέγραψαν στην επιφάνεια των βράχων την ακραία θερμοκρασία των 66,8 °C. Το καλοκαίρι η θερμοκρασία του αέρα ξεπερνά συχνά τους 48 °C, ενώ το έδαφος κυμαίνεται σταθερά ανάμεσα στους 50 °C και 80 °C κάτω από τον μεσημεριανό ήλιο.
Όπως και η Κοιλάδα του Θανάτου, όλη αυτή η περιοχή βρίσκεται ουσιαστικά σε μια λεκάνη που ονομάζεται Τουρπάν και βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η λεκάνη αυτή είναι σαν ένας γιγάντιος κλειστός φούρνος, καθώς το μικροκλίμα της εμποδίζει τη θερμότητα να διαφύγει.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα νιώσετε ότι οι 40 βαθμοί στην Ελλάδα είναι ανυπόφοροι, σκεφτείτε ότι υπάρχουν γωνιές του πλανήτη όπου το έδαφος κυριολεκτικά βράζει και ο αέρας είναι σαν να βρίσκεσαι μέσα σε φούρνο.
