Ο περασμένος μήνας ήταν ο δεύτερος θερμότερος Μάιος που έχει καταγραφεί ποτέ σύμφωνα με την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus (C3S) γεγονός που σύμφωνα με τους ειδικούς προστίθεται σε μια σειρά από ενδείξεις του τελευταίου χρονικού διαστήματος οι οποίες υποδεικνύουν την επικείμενη έλευση ενός Ελ Νίνιο μεγάλης έντασης.
Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία τον Μάιο έφτασε τους 15,81 βαθμούς Κελσίου δηλαδή 0,55 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991–2020. Παράλληλα, η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας ανήλθε στους 20,90 βαθμούς Κελσίου καταγράφοντας τη δεύτερη υψηλότερη τιμή για μήνα Μάιο στην ιστορία των μετρήσεων.
Τα δεδομένα αυτά υποδηλώνουν ότι ένα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο ενδέχεται να αναπτυχθεί τους επόμενους μήνες. Εάν συμβεί, θα μπορούσε να προκαλέσει ακραία ζέστη σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη και να αυξήσει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία έως και κατά 4 βαθμούς Κελσίου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις. Παράλληλα, θα μπορούσε να διαταράξει σημαντικά τα πρότυπα βροχοπτώσεων σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Η Σαμάνθα Μπουργκές επικεφαλής στρατηγικής για το κλίμα στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Προγνώσεων Καιρού (ECMWF) δήλωσε:
«Ο Μάιος του 2026 ήταν ο δεύτερος θερμότερος Μάιος που έχει καταγραφεί παγκοσμίως συνεχίζοντας την περίοδο εξαιρετικής παγκόσμιας ζέστης, με σχεδόν ρεκόρ θερμοκρασιών τόσο στην ατμόσφαιρα όσο και στους ωκεανούς. Στην Ευρώπη, ένα ασυνήθιστα πρώιμο και έντονο κύμα καύσωνα δείχνει πόσο γρήγορα τα ακραία καιρικά φαινόμενα μετατρέπονται από εξαιρέσεις σε νέα κανονικότητα.»
Στην Ευρώπη ο Μάιος σημαδεύτηκε από μια γρήγορη μετάβαση από χαμηλότερες του φυσιολογικού θερμοκρασίες σε ένα από τα ισχυρότερα κύματα καύσωνα που έχουν καταγραφεί τόσο νωρίς μέσα στη χρονιά.
Κατά το δεύτερο μισό του μήνα καταρρίφθηκαν ρεκόρ θερμοκρασίας στη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία.
Παράλληλα η Ευρώπη παρουσίασε έντονες αντιθέσεις στις βροχοπτώσεις. Μεγάλα τμήματα της δυτικής, κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης ήταν πιο ξηρά από το φυσιολογικό ενώ πλημμύρες σημειώθηκαν στην Τουρκία, τη Βουλγαρία και τη Μολδαβία. Πιο υγρές από τον μέσο όρο συνθήκες καταγράφηκαν επίσης στη βορειοδυτική ηπειρωτική Ευρώπη, τη βόρεια Σκανδιναβία, τη Φινλανδία, την Τουρκία και την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.
Η μεγαλύτερη ανησυχία των επιστημόνων αφορά τη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας, η οποία βρέθηκε μόλις 0,03 βαθμούς Κελσίου κάτω από το ιστορικό ρεκόρ του 2024 που ήταν 20,93 βαθμούς Κελσίου.
Η υπηρεσία Copernicus προειδοποίησε ότι: «Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας παρέμειναν εξαιρετικά υψηλές σε μεγάλο τμήμα του τροπικού Ειρηνικού, καθώς ο ισημερινός Ειρηνικός συνεχίζει τη μετάβασή του προς συνθήκες Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να αναπτυχθεί τους επόμενους μήνες».
Το φαινόμενο
Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που εναλλάσσεται μεταξύ της θερμής φάσης Ελ Νίνιο και της ψυχρής φάσης Λα Νίνια κάθε δύο έως επτά χρόνια. Κατά τη διάρκεια ενός Ελ Νίνιο τα θερμά νερά που συσσωρεύονται στον Ειρηνικό Ωκεανό εξαπλώνονται και αυξάνουν τη μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της Γης. Η επιπλέον θερμότητα μεταφέρεται στην ατμόσφαιρα, διατηρώντας υψηλότερες θερμοκρασίες για πολλούς μήνες.
Παρότι το φαινόμενο αυτό συμβαίνει εδώ και εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια οι τρέχουσες ενδείξεις δείχνουν ότι το φετινό Ελ Νίνιο ενδέχεται να είναι ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), αναμένονται υψηλότερες από τις φυσιολογικές θερμοκρασίες σχεδόν σε όλες τις περιοχές του πλανήτη.
Τα ισχυρότερα σήματα θέρμανσης προβλέπονται για τη νότια και δυτική Βόρεια Αμερική, την Κεντρική Αμερική, την Καραϊβική, την Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική μεγάλο μέρος της Ασίας. Στο Νότιο Ημισφαίριο, η βόρεια Νότια Αμερική αναμένεται να παρουσιάσει τη μεγαλύτερη αύξηση θερμοκρασίας, ενώ η νότια Αφρική προβλέπεται να αντιμετωπίσει εκτεταμένες θερμότερες από το φυσιολογικό συνθήκες.
Στην Αυστραλία οι υψηλότερες θερμοκρασίες αναμένονται κυρίως στις δυτικές, νότιες και ανατολικές ακτές, χωρίς σαφή τάση στο βόρειο τμήμα της χώρας.
Οι τροπικές περιοχές, ιδιαίτερα η Ισημερινή Αφρική και τμήματα της Νοτιοανατολικής Ασίας και του Θαλάσσιου Νοτιοανατολικού Αρχιπελάγους, αναμένεται επίσης να είναι θερμότερες από το φυσιολογικό. Οι επιστήμονες του WMO εκτιμούν ότι υπάρχει πιθανότητα 80% να εκδηλωθεί Ελ Νίνιο κατά την περίοδο Ιουνίου–Αυγούστου 2026 και πιθανότητα 90% το φαινόμενο να συνεχιστεί τουλάχιστον έως τον Νοέμβριο.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε: «Η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: το Ελ Νίνιο βρίσκεται προ των πυλών με βεβαιότητα 90%».
Η Γενική Γραμματέας του WMO Σελέστ Σάουλο ανέφερε: «Πρέπει να προετοιμαστούμε για ένα πιθανώς ισχυρό Ελ Νίνιο το οποίο θα επιδεινώσει τις ξηρασίες και τις έντονες βροχοπτώσεις και θα αυξήσει τον κίνδυνο καυσώνων τόσο στην ξηρά όσο και στους ωκεανούς. Το πιο πρόσφατο Ελ Νίνιο, την περίοδο 2023–2024, ήταν ένα από τα πέντε ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί και συνέβαλε στις θερμοκρασίες-ρεκόρ του 2024. Η κοινότητα του WMO θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις τους επόμενους μήνες, ώστε να παρέχει έγκαιρη ενημέρωση σε κυβερνήσεις, ανθρωπιστικούς οργανισμούς και τομείς που επηρεάζονται από το κλίμα. Οι εποχικές προβλέψεις και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης είναι ζωτικής σημασίας για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών και τον περιορισμό των επιπτώσεων στις οικονομίες και τις κοινωνίες μας».
