Της Σίσσυς Σταυροπιερράκου
Με μία δέσμη έξι παρεμβάσεων για το ιδιωτικό χρέος το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας επιχειρεί να δώσει δεύτερη ευκαιρία σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις προκειμένου να ρυθμίσουν τις οφειλές τους προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις τράπεζες. Το πολυνομοσχέδιο του ΥΠΕΘΟ που κατατέθηκε χθες στη βουλή κινείται σε έξι άξονες: διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού, προστασία της κύριας κατοικίας μέσω αξιοποίησης άλλης περιουσίας, νέα ρύθμιση 72 δόσεων, άρση κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών, παράταση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο και αύξηση του ακατάσχετου ορίου στα 1.600 ευρώ. Με το ιδιωτικό χρέος να ξεπερνάει τα 240 δισ. ευρώ, η κυβέρνηση επιχειρεί να ξεκλειδώσει σταδιακά από τα τέλη Ιουνίου έως και τον Σεπτέμβριο τις νέες παρεμβάσεις οι οποίες θα βοηθήσουν τους οφειλέτες να διαχειριστούν τα χρέη που κουβαλάνε, ενώ παράλληλα απλώνει ένα δίχτυ προστασίας γύρω από την κύρια κατοικία.
Οι παρεμβάσεις
Το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας περιλαμβάνει τις ακόλουθες παρεμβάσεις:
1. Δυνατότητα ρύθμισης παλαιών οφειλών έως και σε 72 δόσεις. Η ρύθμιση αφορά χρέη που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και δεν βρίσκονταν σε ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026. Προϋπόθεση είναι οι μεταγενέστερες οφειλές, δηλαδή όσες δημιουργήθηκαν μετά το 2023, να έχουν εξοφληθεί ή να έχουν τακτοποιηθεί με νόμιμο τρόπο, όπως μέσω της πάγιας ρύθμισης οφειλών. Η παρέμβαση στοχεύει κυρίως σε φορολογουμένους και επιχειρήσεις που έχουν “παγωμένα” παλιά χρέη, αλλά μπορούν πλέον να επανέλθουν σε κανονική εξυπηρέτηση. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του ΥΠΕΘΟ, η ρύθμιση αφορά πάνω από 1,5 εκατομμύριο φυσικά και νομικά πρόσωπα. Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 με την ηλεκτρονική πλατφόρμα να αναμένεται να ανοίξει από τα τέλη Ιουνίου έως το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου. Το ελάχιστο ποσό κάθε μηνιαίας δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ το επιτόκιο είναι σταθερό 5,84% καθ’ όλη τη διάρκεια της ρύθμισης.
2. Μείωση του ελάχιστου ορίου ένταξης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Η αλλαγή αυτή είναι σημαντική, γιατί μέχρι σήμερα ένας μεγάλος αριθμός μικρότερων οφειλετών δεν μπορούσε να αξιοποιήσει τον εξωδικαστικό, παρότι αντιμετώπιζε πραγματική αδυναμία πληρωμής. Με το νέο όριο, αποκτούν πρόσβαση στον μηχανισμό πολίτες και μικρές επιχειρήσεις με χαμηλότερες, αλλά συχνά εξίσου πιεστικές, οφειλές. Σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, η διεύρυνση μπορεί να αφορά έως και περίπου 1 εκατομμύριο πολίτες και επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο του μηχανισμού, προβλέπεται “κούρεμα” οφειλής, ενώ το επιτόκιο παραμένει σταθερό στο 3% καθ’ όλη τη διάρκεια της ρύθμισης. Η ρύθμιση ενεργοποιείται έναν μήνα μετά από τη δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ.
3. Δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού. Ο οφειλέτης θα μπορεί να ζητεί αποδέσμευση λογαριασμού, εφόσον έχει καταβάλει τουλάχιστον το 25% της οφειλής και έχει ρυθμίσει το υπόλοιπο ποσό. Η σημασία του μέτρου είναι σημαντική: ένας δεσμευμένος λογαριασμός συχνά αποκλείει τον οφειλέτη από την οικονομική κανονικότητα, δυσκολεύοντας μισθοδοσία, επαγγελματικές συναλλαγές και καθημερινές πληρωμές. Με την αποδέσμευση, επιβραβεύεται η πραγματική προσπάθεια συμμόρφωσης, χωρίς να χαρίζεται η οφειλή.
4. Για πρώτη φορά, εισάγεται δυνατότητα διατήρησης της πρώτης κατοικίας με ταυτόχρονη ρευστοποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, εφόσον αυτό απαιτείται για την αποπληρωμή των χρεών. Η λογική είναι ότι ο οφειλέτης δεν οδηγείται αυτομάτως στην απώλεια του σπιτιού στο οποίο κατοικεί, αλλά μπορεί να αξιοποιήσει άλλη ακίνητη περιουσία, εφόσον υπάρχει για να το σώσει. Πρόκειται για πιο στοχευμένη εκδοχή της “δεύτερης ευκαιρίας”: προστατεύεται η κατοικία που συνδέεται με τη βασική διαβίωση, αλλά δεν αγνοείται η υπόλοιπη περιουσιακή δυνατότητα του οφειλέτη. Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, θα παρέχεται η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία του οφειλέτη. Ο οφειλέτης ως αντάλλαγμα θα εξασφαλίσει “κούρεμα” οφειλών, μικρότερη μηνιαία δόση και αποπληρωμή σε έως 420 δόσεις.
5. Παράταση έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 του προγράμματος προστασίας δανειοληπτών με δάνεια σε ελβετικό φράγκο. Η παράταση δίνει περισσότερο χρόνο στους ενδιαφερομένους να εξετάσουν τη μετατροπή του δανείου τους σε ευρώ. Η παρέμβαση είναι κρίσιμη για δανειολήπτες που βρέθηκαν εκτεθειμένοι στη διακύμανση της ισοτιμίας ευρώ–ελβετικού φράγκου. Το πρόγραμμα προβλέπει ευνοϊκότερους όρους μετατροπής, σταθερό επιτόκιο και πιο προβλέψιμη δόση, μειώνοντας την αβεβαιότητα που προκαλεί ο συναλλαγματικός κίνδυνος. Σύμφωνα με το υπουργείο, περίπου το 50% των δανειοληπτών έχει ήδη δρομολογήσει ένταξη στο πρόγραμμα.
6. Αύξηση του ακατάσχετου ορίου τραπεζικών λογαριασμών από τα 1.250 στα 1.600 ευρώ για χρέη προς Δημόσιο και τράπεζες. Η αύξηση αυτή ενισχύει το ελάχιστο επίπεδο προστασίας εισοδήματος, ιδίως για μισθωτούς, συνταξιούχους και μικρούς επαγγελματίες που έχουν οφειλές αλλά πρέπει να καλύψουν βασικές ανάγκες διαβίωσης. Η κυβέρνηση παρουσιάζει το μέτρο ως προσαρμογή στις σημερινές οικονομικές συνθήκες και στην πίεση που έχει προκαλέσει η ακρίβεια.
