Η NASA ανακοίνωσε το τέλος της αποστολής του διαστημικού σκάφους MAVEN το οποίο πέρασε περισσότερα από 11 χρόνια σε τροχιά γύρω από τον Άρη μελετώντας την ατμόσφαιρα του πλανήτη. Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία έχασε την επικοινωνία με το ρομποτικό σκάφος πριν από έξι μήνες και παρά τις προσπάθειες δεν υπήρξε νέα επαφή με αυτό.
Το MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) ήταν η πρώτη αποστολή της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας αφιερωμένη αποκλειστικά στη μελέτη της ατμόσφαιρας του Άρη και της εξέλιξής της. Εκτοξεύθηκε το 2013 τέθηκε σε τροχιά γύρω από τον Άρη το 2014 και ξεπέρασε κατά μία δεκαετία τη διάρκεια της αρχικά προγραμματισμένης αποστολής του η οποία ήταν ενός έτους.
Αξιωματούχοι της NASA δήλωσαν στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι η τελευταία επικοινωνία με το MAVEN έγινε στις 6 Δεκεμβρίου όταν παρουσίασε απροσδόκητη απώλεια σήματος αφού πέρασε πίσω από τον Άρη σε σχέση με τη Γη. Αργότερα διαπιστώθηκε ότι το σκάφος βρισκόταν σε «μη ανακτήσιμη κατάσταση».
Ο Μάικ Μορό διευθυντής του προγράμματος MAVEN στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA στο Μέριλαντ ανέφερε ότι ειδική επιτροπή της NASA ερευνά τα αίτια της βλάβης.
Το MAVEN συμμετείχε επίσης στη μεταφορά επιστημονικών δεδομένων από αποστολές στον Άρη προς τη Γη όπως αυτές των ρομποτικών εξερευνητών Curiosity και Perseverance. Η Τίφανι Μόργκαν διευθύντρια του προγράμματος εξερεύνησης του Άρη στη Διεύθυνση Πλανητικών Επιστημών της NASA δήλωσε ότι πλέον παρατηρούνται «μικρές περιστασιακές καθυστερήσεις» στη μετάδοση αυτών των δεδομένων.
Η απώλεια της ατμόσφαιρας
Το MAVEN εξερευνούσε την ατμόσφαιρα του Άρη και μελετούσε τις αλληλεπιδράσεις της με τον Ήλιο και τον ηλιακό άνεμο — τη συνεχή ροή φορτισμένων σωματιδίων που εκτοξεύονται από τον Ήλιο — προκειμένου να κατανοηθεί καλύτερα πώς ο πλανήτης έχασε την ατμόσφαιρά του στο Διάστημα.
Πριν από περισσότερα από τρία δισεκατομμύρια χρόνια, ο Άρης διέθετε πυκνότερη ατμόσφαιρα και μεγάλες ποσότητες υγρού νερού στην επιφάνειά του, με συνθήκες που ενδέχεται να ήταν κατάλληλες για μικροβιακή ζωή. Η μελέτη της σημερινής απώλειας της ατμόσφαιρας προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για το πώς ο Άρης μετατράπηκε στο αφιλόξενο περιβάλλον που είναι σήμερα. «Πλέον κατανοούμε την ατμοσφαιρική διαφυγή στον Άρη καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο πλανήτη ακόμη και από τη Γη», δήλωσε η επιστήμονας Σάνον Κάρι.
Το σέλας
Το MAVEN ανακάλυψε μεταξύ άλλων ότι η διάβρωση της αρειανής ατμόσφαιρας αυξάνεται δραματικά κατά τη διάρκεια φαινομένων διαστημικού καιρού, όταν ηλιακές καταιγίδες εκρήγνυνται από την επιφάνεια του Ήλιου. Επίσης εντόπισε διάφορους τύπους σέλαος που δημιουργούνται όταν ενεργητικά σωματίδια από αυτές τις καταιγίδες εισέρχονται στην ατμόσφαιρα του Άρη. Σε συνεργασία με το Perseverance, κατέγραψε για πρώτη φορά σέλας στον Άρη στο ορατό φως, με τον ουρανό να αποκτά μια απαλή πράσινη λάμψη.
Πέρυσι το MAVEN κατάφερε επίσης να παρατηρήσει τον διαστρικό κομήτη 3I/ATLAS. Ο Μορό δήλωσε ότι η επιτροπή της NASA συνεχίζει την έρευνά της και ότι τα αποτελέσματα αναμένονται τους επόμενους μήνες.
Σύμφωνα με τον ίδιο ενώ το MAVEN κανονικά δεν περιστρεφόταν κατά την τροχιακή του πορεία μετά τη διέλευσή του πίσω από τον Άρη βρέθηκε να περιστρέφεται με ρυθμό 2,7 στροφών ανά λεπτό. Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εξαιτίας αυτής της περιστροφής οι μπαταρίες του πιθανότατα εξαντλήθηκαν με αποτέλεσμα τελικά να διακοπεί η τροφοδοσία του συστήματος επικοινωνίας.
Ο Γκρεγκ Χέκλερ αναπληρωτής διευθυντής προγράμματος της μονάδας που διαχειρίζεται τις διαστημικές επικοινωνίες της NASA ανέφερε ότι το δίκτυο αναμετάδοσης δεδομένων του Άρη διαθέτει ακόμη τέσσερα ενεργά διαστημόπλοια. Ωστόσο, σημείωσε ότι έχουν γίνει «ορισμένες μικρές προσαρμογές» στη λειτουργία των ρομποτικών οχημάτων εξαιτίας της απώλειας του MAVEN. Η Morgan πρόσθεσε ότι το δίκτυο είναι αρκετά ανθεκτικό ώστε να καλύψει το κενό που αφήνει η απώλεια του σκάφους.
