Για πρώτη φορά η Ελλάδα αποκτά ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων της.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έθεσε σε δημόσια διαβούλευση την «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα», ένα κείμενο εθνικής εμβέλειας που φιλοδοξεί να αποτελέσει τον οδικό χάρτη για την προστασία και τη διαχείριση του νερού σε μια περίοδο όπου η λειψυδρία, οι πλημμύρες και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης αναδεικνύονται σε μείζονες προκλήσεις για τη χώρα.
Όπως επισημαίνει το ΥΠΕΝ, η μετάβαση σε ένα σύγχρονο και ολιστικό μοντέλο διαχείρισης του νερού αποτελεί πλέον εθνική προτεραιότητα, καθώς η κλιματική αλλαγή και οι αυξανόμενες πιέσεις στους υδατικούς πόρους θέτουν σε δοκιμασία την υδατική ασφάλεια της χώρας.
Η στρατηγική καταρτίστηκε στο πλαίσιο του νόμου 3199/2003 και ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ύδατα και τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.
Στόχος η υδατική ασφάλεια και η κλιματική ανθεκτικότητα
Στον πυρήνα της στρατηγικής βρίσκεται η διασφάλιση της υδατικής ασφάλειας και της κλιματικής ανθεκτικότητας της χώρας.
Το ΥΠΕΝ περιγράφει ένα μοντέλο διαχείρισης που βασίζεται στην ορθολογική χρήση των υδάτινων πόρων, στην αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και στην προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων, με στόχο την εξασφάλιση επαρκούς και ποιοτικού νερού για όλους τους πολίτες.
Η στρατηγική αντιμετωπίζει το νερό όχι μόνο ως φυσικό πόρο, αλλά και ως παράγοντα κοινωνικής συνοχής, δημόσιας υγείας και οικονομικής ανάπτυξης.
Οι τρεις πυλώνες της στρατηγικής
Το νέο πλαίσιο οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς πυλώνες.
- Ο πρώτος αφορά την αντιμετώπιση του νερού ως βασικού αγαθού και εγγύησης ζωής, υγείας και ευημερίας. Στόχος είναι η διασφάλιση δίκαιης και αξιόπιστης πρόσβασης σε επαρκές και ποιοτικό νερό, καθώς και η προστασία της οικολογικής ισορροπίας των υδατικών συστημάτων.
- Ο δεύτερος πυλώνας εστιάζει στην κλιματική θωράκιση της χώρας. Η στρατηγική υιοθετεί την αρχή της πρόληψης, επιδιώκοντας τη μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα ετοιμότητας και ανθεκτικότητας απέναντι σε ξηρασίες, λειψυδρία και πλημμύρες.
- Ο τρίτος πυλώνας αφορά τη σύγχρονη διακυβέρνηση των υδάτων, με έμφαση στη γνώση, τη διαφάνεια, τον θεσμικό συντονισμό και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για τη λήψη αποφάσεων και την παρακολούθηση των υδατικών πόρων.
Οι μεγάλες προκλήσεις
Παρά το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, το υπουργείο αναγνωρίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές αδυναμίες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο διοικητικός κατακερματισμός, οι δυσκολίες συντονισμού μεταξύ των αρμόδιων φορέων, οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων, η περιορισμένη χρηματοδότηση και οι ελλείψεις στους μηχανισμούς ελέγχου και εποπτείας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις ιδιαιτερότητες της Ελλάδας, όπως η νησιωτικότητα, η έντονη εποχικότητα της ζήτησης λόγω τουρισμού και άρδευσης, αλλά και οι αυξανόμενες πιέσεις που προκαλεί η κλιματική αλλαγή.
Το ΥΠΕΝ τονίζει ότι η προστασία των υδατικών πόρων δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά και ζήτημα εθνικής στρατηγικής σημασίας.
7 άξονες πολιτικής
Για την αντιμετώπιση των παραπάνω προκλήσεων, η Εθνική Στρατηγική αναπτύσσεται σε επτά βασικούς άξονες πολιτικής.
Μεταξύ άλλων προβλέπεται η διασφάλιση της ποσοτικής και ποιοτικής επάρκειας των υδάτων, η οικοδόμηση μιας κλιματικά ανθεκτικής κοινωνίας, η καλύτερη διασύνδεση των επιμέρους πολιτικών, η ενίσχυση του ψηφιακού μετασχηματισμού και η βελτίωση της διακυβέρνησης μέσω ισχυρότερων παρόχων υπηρεσιών ύδατος.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην οικονομική βιωσιμότητα των υπηρεσιών, στην κοινωνική δικαιοσύνη και στην ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας για τη διαχείριση κοινών υδατικών πόρων.
Εξοικονόμηση νερού και ψηφιακή παρακολούθηση
Στις πολιτικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η ορθολογική διαχείριση της ζήτησης νερού, ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα, η προώθηση της επαναχρησιμοποίησης υδάτων, η αξιοποίηση εναλλακτικών πηγών και η προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων.
Ταυτόχρονα, προβλέπεται εκτεταμένη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών για την παρακολούθηση των υδάτων, τη συλλογή δεδομένων και τη βελτίωση της λήψης αποφάσεων.
Κεντρικός στόχος είναι επίσης ο περιορισμός του διοικητικού κατακερματισμού και η δημιουργία μεγαλύτερων και ισχυρότερων παρόχων υπηρεσιών ύδατος, οι οποίοι θα μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις για επάρκεια, ποιότητα και προστασία του περιβάλλοντος.
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η Εθνική Στρατηγική φιλοδοξεί να αποτελέσει το θεμέλιο για μια μακροπρόθεσμη πολιτική διαχείρισης του νερού, αντιμετωπίζοντας έναν από τους πιο κρίσιμους φυσικούς πόρους της χώρας ως ζήτημα βιωσιμότητας, ανάπτυξης και εθνικής ασφάλειας.
