Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δημοσίευσε ένα κείμενο-«εγχειρίδιο» για το πώς πρέπει να αντιδρούν οι κυβερνήσεις στο σοκ τιμών ενέργειας και τροφίμων.
Το μήνυμα είναι σαφές και έρχεται την κατάλληλη στιγμή για την Ελλάδα:
Τα μέτρα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και έγκαιρα.
Όχι γενικευμένα, όχι populistic και σίγουρα όχι τέτοια που δημιουργούν ψευδή αίσθηση ευημερίας.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Πιερ-Ολιβιέ Γκουρίντσας, μαζί με τους συνεργάτες του, τονίζουν ότι σε περιόδους αρνητικού σοκ προσφοράς, όπως αυτή που βιώνουμε, η προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών πρέπει να γίνεται με στοχευμένες μεταβιβάσεις, όχι με γενικευμένα επιδόματα.
Επίσης, προειδοποιούν ότι τα γενικευμένα μέτρα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σε ακραίες συνθήκες.
Η ελληνική πραγματικότητα
Δυστυχώς, η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να ακολουθεί ακριβώς την αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που προτείνει το ΔΝΤ.
Παρά τις ονομαστικές αυξήσεις μισθών και συντάξεων, η αγοραστική δύναμη των πολιτών συμπιέζεται δραματικά. Τα υπερπλεονάσματα που παρουσιάζει η κυβέρνηση ως μεγάλη επιτυχία χρηματοδοτούνται σε σημαντικό βαθμό από την υπερφορολόγηση της ακρίβειας μέσω ΦΠΑ.
Όσο περισσότερο ακριβαίνουν τα προϊόντα, τόσο περισσότερα έσοδα μαζεύει το κράτος – ακόμα κι αν οι πολίτες αγοράζουν λιγότερα.
Αυτό ακριβώς είναι το μοντέλο που το ΔΝΤ αποδοκιμάζει: μια πολιτική που δημιουργεί επίφαση ευημερίας ενώ στην πραγματικότητα πιέζει ασφυκτικά τα νοικοκυριά, ιδιαίτερα τα μεσαία και χαμηλότερα.
Τα φτωχότερα νοικοκυριά στην Ελλάδα δαπανούν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους σε ενέργεια και τρόφιμα σε σχέση με τα πλουσιότερα, ενώ δεν διαθέτουν αποταμιεύσεις ασφαλείας.
Το λάθος της γενικευμένης προσέγγισης
Αντί να εφαρμόσει στοχευμένα μέτρα για την προστασία των πραγματικά ευάλωτων, η κυβέρνηση προχωρά σε οριζόντιες παρεμβάσεις που έχουν υψηλό δημοσιονομικό κόστος και μικρή κοινωνική απόδοση.
Το αποτέλεσμα είναι διπλό: από τη μία, τα δημοσιονομικά μεγέθη φαίνονται εντυπωσιακά, από την άλλη, η πραγματική οικονομία και η κοινωνική συνοχή δοκιμάζονται.
Το ΔΝΤ είναι σαφές: οι εγχώριες τιμές πρέπει να αντικατοπτρίζουν τις διεθνείς, και η στήριξη πρέπει να κατευθύνεται εκεί που πραγματικά χρειάζεται.
Η Ελλάδα, όμως, συνεχίζει να κινείται με λογική «μοιράζουμε σε όλους για να φανούμε», με αποτέλεσμα να μην λύνει το πρόβλημα στη ρίζα του
.Το διακύβευμα
Η χώρα μας βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Η υψηλή ακρίβεια, το ενεργειακό κόστος και η συμπίεση του διαθέσιμου εισοδήματος δεν είναι παροδικά φαινόμενα.
Αν η κυβέρνηση συνεχίσει να στηρίζεται σε υπερπλεονάσματα που προέρχονται από την ίδια την ακρίβεια, τότε η ψαλίδα μεταξύ μακροοικονομικών επιδόσεων και κοινωνικής πραγματικότητας θα διευρυνθεί ακόμα περισσότερο.
