Όλοι γνωρίζουμε πλέον ότι η υπερβολική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) μπορεί να επηρεάσει τη γνωστική μας λειτουργία. Αν σταματήσετε την κριτική σκέψη που απαιτείται για την επίλυση των προβλημάτων σας και αρχίσετε να αναθέτετε τα πάντα σε ένα chatbot, οι «πνευματικοί σας μύες» αναπόφευκτα θα ατροφήσουν. Το ερώτημα όμως είναι: πόση ώρα χρειάζεται για να συμβεί αυτό;
Το όριο των 10 λεπτών
Σύμφωνα με μια νέα μελέτη από ερευνητές κορυφαίων πανεπιστημίων (Carnegie Mellon, MIT, Oxford και UCLA), αρκούν μόλις 10 λεπτά χρήσης AI για να αρχίσει ο εγκέφαλος να δείχνει σημάδια «αδράνειας».
Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε ομάδες και τους έδωσαν προβλήματα κατανόησης κειμένου και μαθηματικών. Η πρώτη ομάδα εργάστηκε κανονικά, με τις δικές της δυνάμεις. Η δεύτερη ομάδα έλαβε βοήθεια από ένα chatbot που βασιζόταν στο μοντέλο GPT-5. Στη συνέχεια, χωρίς προειδοποίηση, οι ερευνητές αφαίρεσαν τη βοήθεια της AI στη μέση των τεστ. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά όσο και ανησυχητικά.
Η «κατάρρευση» της απόδοσης
Όσοι είχαν βασιστεί στην AI είδαν την απόδοσή τους να πέφτει κατακόρυφα σχεδόν αμέσως. Συγκεκριμένα: Η απόδοσή τους ήταν 20% χαμηλότερη σε σύγκριση με εκείνους που έλυναν τα προβλήματα μόνοι τους από την αρχή. Είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να προσπεράσουν εντελώς μια ερώτηση αντί να προσπαθήσουν να τη λύσουν. Το μοτίβο ήταν το ίδιο τόσο στα μαθηματικά όσο και στην ανάγνωση.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι μόλις οι άνθρωποι συνηθίσουν την AI να κάνει τη «βαριά δουλειά», χάνουν τη διάθεση και την ικανότητα να βρίσκουν λύσεις σε δύσκολα προβλήματα με τις δικές τους δυνάμεις.
Βοηθός ή αντικαταστάτης;
Η ζημιά ήταν πολύ μεγαλύτερη σε όσους χρησιμοποίησαν την AI για να παράγουν έτοιμες απαντήσεις χωρίς καμία δική τους προσπάθεια. Αντίθετα, όσοι χρησιμοποίησαν την AI περισσότερο ως «καθοδηγητή» –ζητώντας στοιχεία και υποδείξεις προς τη σωστή κατεύθυνση αντί για ολοκληρωμένες λύσεις– τα πήγαν λίγο καλύτερα όταν η βοήθεια εξαφανίστηκε.
Το μέλλον της κριτικής σκέψης
Όλα αυτά αποτελούν ένα σημαντικό «καμπανάκι» για την ενσωμάτωση της AI σε κάθε πτυχή της ζωής, από τα σχολεία μέχρι τους χώρους εργασίας. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η επιθυμία μας να μεταφέρουμε τη σκέψη μας στις μηχανές μάς αποσυνδέει από το είδος της νοητικής διεργασίας που επιτρέπει στον άνθρωπο να μαθαίνει πώς να επιλύει δύσκολα προβλήματα.
