Άνδρες με σκούρους μανδύες, γυναίκες που ψιθυρίζουν προσευχές, αυλικοί που προσπαθούν να κρύψουν την ταραχή τους πίσω από ανέκφραστα πρόσωπα. Όλοι γνωρίζουν ότι η σημερινή ημέρα δεν μοιάζει με καμία άλλη.
Δεν πρόκειται απλώς για μια δημόσια εκτέλεση. Είναι ένα μήνυμα. Μια επίδειξη τρόμου. Η στιγμή που ο Ερρίκος Η΄ αποφασίζει να αφανίσει ολόκληρο τον κόσμο που ο ίδιος δημιούργησε γύρω από την Άννα Μπολέυν. Το ημερολόγιο γράφει 17 Μαΐου 1536.
Πέντε άνδρες ανεβαίνουν στο ικρίωμα. Πέντε ζωές που σβήνουν μέσα σε λίγες ώρες στην αγχόνη, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για το επόμενο κεφάλαιο του βασιλιά της Αγγλίας.
Και πίσω από όλα, μια γυναίκα περιμένει τη σειρά της.
Οι άνδρες που πρέπει να πεθάνουν
Οι καταδικασμένοι φορούν τα καλύτερά τους ρούχα. Η αξιοπρέπεια είναι το τελευταίο πράγμα που τους απομένει.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Τζορτζ Μπολέυν, λόρδος Ρότσφορντ. Είναι ο αδελφός της Άννας Μπολέυν, μορφωμένος, γοητευτικός, ένας από τους πιο λαμπρούς ανθρώπους της αυλής. Δίπλα του στέκονται ο σερ Χένρι Νόρις, στενός φίλος του βασιλιά, ο νεαρός σερ Φράνσις Γουέστον, ο Ουίλιαμ Μπρέρετον και ο Μαρκ Σμίτον, μουσικός της βασιλικής αυλής.
Οι κατηγορίες που τους βαραίνουν είναι συγκλονιστικές: μοιχεία με τη βασίλισσα και εσχάτη προδοσία κατά του στέμματος. Για τον Τζορτζ Μπολέυν υπάρχει ακόμη μία, πιο φρικτή: αιμομιξία με την ίδια του την αδελφή.
Στην πραγματικότητα, ελάχιστοι πιστεύουν ότι οι άνδρες αυτοί είναι ένοχοι. Αλλά το 1536 η αλήθεια δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Εκείνο που έχει σημασία είναι η βούληση του βασιλιά. Και ο Ερρίκος έχει ήδη αποφασίσει ότι η Άννα Μπολέυν πρέπει να εξαφανιστεί.
Από τον έρωτα στην καταστροφή
Μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα, η Άννα Μπολέυν μοιάζει ανίκητη.
Ο Ερρίκος Η΄ ανατρέπει την ίδια τη θρησκευτική τάξη της Ευρώπης για χάρη της. Συγκρούεται με τον Πάπα, διαλύει τον γάμο του με την Αικατερίνη της Αραγονίας, σπάει τους δεσμούς της Αγγλίας με τη Ρώμη και δημιουργεί την Αγγλικανική Εκκλησία.
Η Άννα δεν είναι απλώς μία βασιλική σύζυγος, είναι η γυναίκα για την οποία ένας βασιλιάς γκρεμίζει έναν ολόκληρο κόσμο. Όμως η εξουσία στην αυλή των Τυδώρ είναι εύθραυστη. Και η αγάπη του Ερρίκου ακόμη περισσότερο.
Η Άννα αποτυγχάνει να του χαρίσει τον πολυπόθητο αρσενικό διάδοχο. Η μία εγκυμοσύνη μετά την άλλη καταλήγει σε τραγωδία. Οι αντίπαλοί της στην αυλή πληθαίνουν. Ο βασιλιάς κουράζεται από τον εκρηκτικό χαρακτήρα της. Και κάπου στο παρασκήνιο εμφανίζεται ήδη μια νέα γυναίκα: η ήρεμη και προσεκτική Τζέιν Σέιμουρ.
Κάπως έτσι η Άννα παύει να είναι λύση και γίνεται το πρόβλημα. Και στην αυλή του Ερρίκου Η΄, τα προβλήματα δεν απομακρύνονται απλώς, καταστρέφονται.
Ο άνθρωπος που στήνει τη συνωμοσία
Το σχέδιο αναλαμβάνει ο Τόμας Κρόμγουελ.
Ο ικανότερος — και πιο αδίστακτος — πολιτικός της εποχής γνωρίζει ότι χρειάζονται κατηγορίες τόσο σοκαριστικές ώστε κανείς να μη θελήσει να υπερασπιστεί τη βασίλισσα. Η απλή απομάκρυνσή της δεν αρκεί. Ο Ερρίκος θέλει να διαγράψει το παρελθόν του. Να μετατρέψει την άλλοτε λατρεμένη σύζυγό του σε τέρας.
Η κατηγορία της μοιχείας προσφέρει τη λύση. Η κατηγορία της αιμομιξίας ολοκληρώνει το έργο.
Ο πρώτος που «σπάει» είναι ο Μαρκ Σμίτον. Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους κατηγορούμενους, δεν είναι αριστοκράτης. Δεν προστατεύεται από τίτλους ή οικογενειακές διασυνδέσεις. Συλλαμβάνεται, ανακρίνεται και πιθανότατα βασανίζεται μέχρι να ομολογήσει ότι υπήρξε εραστής της βασίλισσας.
Η ομολογία του γίνεται το θεμέλιο της υπόθεσης και ανοίγει τον δρόμο για τις συλλύψεις. Ο Χένρι Νόρις αρνείται μέχρι τέλους να παραδεχθεί ενοχή. Ο Φράνσις Γουέστον καταρρέει όταν μαθαίνει ότι κατηγορείται. Ο Τζορτζ Μπολέυν αντιμετωπίζει τις κατηγορίες με οργή και ειρωνεία. Όλοι γνωρίζουν ότι η δίκη είναι προσχηματική.
Η απόφαση έχει ληφθεί πριν ακόμη ανοίξουν οι πόρτες του δικαστηρίου.
Η ημέρα που η δικαιοσύνη πεθαίνει
Το πρωί της 17ης Μαΐου, οι πέντε άνδρες οδηγούνται στο ικρίωμα.
Το πλήθος παρακολουθεί σχεδόν αποσβολωμένο. Δεν εκτελούνται εγκληματίες του κοινού ποινικού δικαίου, αλλά η ίδια η ελίτ της Αγγλίας. Άνθρωποι που μέχρι χθες περπατούσαν στους διαδρόμους του παλατιού, δίπλα στον βασιλιά.
Ο Τζορτζ Μπολέυν είναι από τους τελευταίους που μιλούν. Δεν ομολογεί ποτέ αιμομιξία ούτε μοιχεία. Αντίθετα, εκφωνεί έναν λόγο σχεδόν φιλοσοφικό για τη ματαιότητα της εξουσίας και την αστάθεια της βασιλικής εύνοιας.
Ίσως γνωρίζει ότι τα λόγια του είναι το μοναδικό πράγμα που δεν μπορεί να του αφαιρέσει ο Ερρίκος. Έπειτα έρχεται η σιωπή. Η λεπίδα πέφτει πέντε φορές. Το ξύλινο δάπεδο του ικριώματος βάφεται με αίμα.
Και μαζί με αυτούς τους άνδρες πεθαίνει και κάθε αυταπάτη ότι η δικαιοσύνη εξακολουθεί να υπάρχει στην Αγγλία των Τυδώρ.
Η μεγάλη ειρωνεία
Το πιο κυνικό κομμάτι της ιστορίας εκτυλίσσεται λίγες ώρες αργότερα. Την ίδια ημέρα των εκτελέσεων, ο αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι, Τόμας Κράνμερ, ανακοινώνει επίσημα ότι ο γάμος του Ερρίκου με την Άννα Μπολέυν ήταν εξαρχής άκυρος.
Με μία υπογραφή, η γυναίκα που υπήρξε βασίλισσα της Αγγλίας μετατρέπεται ουσιαστικά σε παράνομη σύντροφο του βασιλιά.
Η αντίφαση είναι συγκλονιστική. Αν ο γάμος δεν ήταν ποτέ νόμιμος, τότε η Άννα δεν θα μπορούσε νομικά να έχει διαπράξει μοιχεία κατά του συζύγου της.
Αλλά η λογική δεν έχει θέση στο παλάτι του Ερρίκου Η΄. Ο νόμος είναι απλώς εργαλείο της εξουσίας. Προσαρμόζεται κάθε φορά στις ανάγκες του μονάρχη.
Και εκείνη τη στιγμή ο βασιλιάς χρειάζεται μόνο ένα πράγμα: να απαλλαγεί από την Άννα όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Η βασίλισσα ακούει τον θάνατο
Μέσα στο κελί της στον Πύργο του Λονδίνου, η Άννα Μπολέυν περιμένει. Ακούει τους θορύβους από το πλήθος. Τις καμπάνες. Τους ψιθύρους. Ίσως ακόμη και τις επευφημίες που ακολουθούν τις εκτελέσεις. Γνωρίζει ότι ο αδελφός της είναι νεκρός.
Γνωρίζει επίσης ότι η δική της μοίρα έχει πλέον σφραγιστεί. Δύο ημέρες αργότερα, στις 19 Μαΐου 1536, θα οδηγηθεί και η ίδια στο ικρίωμα. Ο Ερρίκος έχει ήδη φροντίσει να φέρει έναν Γάλλο δήμιο, γνωστό για την ταχύτητα και την ακρίβειά του με το σπαθί. Λένε ότι είναι μια «πράξη ελέους».
Αλλά τίποτα δεν μπορεί να κρύψει τη φρίκη.
Η μέρα που ο Ερρίκος ξαναγράφει την ιστορία
Η 17η Μαΐου 1536 μένει στην ιστορία όχι μόνο ως μία από τις πιο αιματηρές ημέρες της δυναστείας των Τυδώρ, αλλά και ως το απόλυτο παράδειγμα του πώς η εξουσία μπορεί να κατασπαράξει ακόμη και εκείνους που τη δημιούργησαν.
Ο Ερρίκος Η΄ δεν αρκείται στο να διώξει την Άννα Μπολέυν. Θέλει να εξαφανίσει κάθε ίχνος της. Τους φίλους της. Την οικογένειά της. Τη μνήμη της.
Όμως η ειρωνεία της ιστορίας είναι αμείλικτη.
Η γυναίκα που προσπάθησε να διαγράψει θα γίνει τελικά η πιο διάσημη βασίλισσά του. Ενώ η «αιματηρή Παρασκευή» του 1536 θα μείνει για πάντα ως η ημέρα που ο φόβος νίκησε τη δικαιοσύνη — και ο θρόνος απαίτησε αίμα για να επιβιώσει.
