Του Βασίλη Γαλούπη
Ας πούμε ότι ένας σκηνοθέτης πρόκειται να φτιάξει μια ιστορική ταινία για τον Μοχάμεντ Άλι, τον θρυλικό παγκόσμιο πρωταθλητή πυγμαχίας. Θα διάλεγε ένα λευκό, ξανθό αγόρι από τη Σουηδία για να παίξει τον ρόλο; Όχι, αν δεν ήθελε να τον πάρουν στο ψιλό. Και, κυρίως, όχι, αν δεν επιθυμούσε να προσβάλει τους μαύρους. Ή μια ταινία για τον π.χ. Μπάρακ Ομπάμα. Θα έβαζε να τον υποδυθεί ένας Κινέζος; Όχι, επειδή δεν θα είχε καμιά λογική, αληθοφάνεια και λόγο να το κάνει.
Ο Κρίστοφερ Νόλαν είναι από τους πιο πετυχημένους σκηνοθέτες του Χόλιγουντ. Στις 17 Ιουλίου πρόκειται να κυκλοφορήσει στους κινηματογράφους η νέα του ταινία, η «Οδύσσεια», η οποία, μόνο από το τρέιλερ, έχει ήδη ξεσηκώσει τεράστια πολιτισμική αντίδραση στην Αμερική. Από τα τηλεοπτικά πάνελ μέχρι τον Ίλον Μασκ.
Ο Νόλαν βεβηλώνει («ουρεί», έγραψε συγκεκριμένα) τον τάφο του Ομήρου. Ντροπιαστικό. Προσβάλλει βάναυσα τους Έλληνες. Ντροπή του. Έχει χάσει πλήρως την ακεραιότητά του ως δημιουργός. Κατηγόρησε τον σκηνοθέτη ότι «αλλάζει τις φυλές των χαρακτήρων στην “Οδύσσεια” επειδή θέλει τα βραβεία», αναφέροντας ότι τα Όσκαρ έχουν αυστηρά woke κριτήρια «εκπροσώπησης» και «ποικιλομορφίας».
Η «Οδύσσεια» του Ομήρου είναι το πιο θεμελιώδες λογοτεχνικό δημιούργημα για τον παγκόσμιο πολιτισμό. Αλλά ο Νόλαν αποφάσισε ότι πρέπει να «σώσει» το σημερινό κοινό από τον πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων.
Οι Έλληνες του Ομήρου ήταν, καταρχάς, λευκοί. Αυτό για τον σκηνοθέτη αποτελεί προφανώς την ύψιστη προσβολή. Έτσι, τον ρόλο της Ωραίας Ελένης θα τον παίζει η Λουπίτα Νιόνγκο, μια εξαιρετική μαύρη ηθοποιός, με καταγωγή από την Κένυα.
Ο Αχιλλέας είναι από τους πιο αρχετυπικούς πολεμιστές της αρχαιεολληνικής μυθολογίας. Αλλά ο Νόλαν αποφάσισε να «σώσει» το κοινό κι από την αρρενωπότητα του Αχιλλέα, που προφανώς κρίνεται εξίσου προσβλητική. Γι’ αυτό και τον ρόλο του Αχιλλέα ενδέχεται να τον παίξει ένας τρανς.
Η Ελεν Πέιτζ, μια επίσης πολύ αξιόλογη χολιγουντιανή ηθοποιός, το 2020 αποφάσισε ότι στο εξής θα δηλώνει «μη δυαδικό άτομο» κι άλλαξε το όνομά της σε Έλιοτ Πέιτζ.
Βέβαια, η Έλεν Πέιτζ είναι μια μικρόσωμη γυναίκα, με ύψος 1,52. Μετά την αλλαγή του ονόματός της σε αντρικό, απλώς άλλαξε κούρεμα. Οπότε ο θρυλικός πολεμιστής Αχιλλέας θα είναι, όπως τον φαντάστηκε ο Νόλαν, μια μικρόσωμη γυναίκα με αντρικό κούρεμα. Τα ξένα ΜΜΕ λένε ότι ο Πέιτζ θα υποδυθεί τον Αχιλλέα ή τον Ελπήνορα.
Ενδεικτικό του τι θα ακολουθήσει είναι ότι ο διάσημος σκηνοθέτης είναι ένας άνθρωπος που νομίζει ότι η ποίηση του Ομήρου είναι το «αντίστοιχο της χιπ χοπ». Γι’ αυτό, λέει, έβαλε τον ράπερ Τράβις Σκοτ να υποδύεται τον ομηρικό βάρδο.
Η δήλωση είναι πραγματική. Ο σκηνοθέτης την έκανε στο περιοδικό «Time», το οποίο κυκλοφόρησε στο τελευταίο του τεύχος, με τον Νόλαν εξώφυλλο και μια συνέντευξη-ποταμό, για να προμοτάρουν την «Οδύσσεια», αφού ψυχανεμίστηκαν ότι η «ιστορική υπερπαραγωγή» 250 εκατ. δολ. πάει να πατώσει.
Η «Οδύσσεια» ακολουθεί την πάγια πια συνταγή του Χόλιγουντ για ταινίες με εξασφαλισμένα κέρδη, επειδή θα βασίζονται σε μια γνωστή σε όλους ιστορία κι όχι σε κάποια καινούργια ιδέα που μπορεί και να αποτύχει. Με δυο λόγια, εισπρακτική επιτυχία εξασφαλισμένη.
Στην πράξη, όμως, πρόκειται για μια παρωδία της «Οδύσσειας». Οι διάλογοι θα μπορούσαν να γίνονται μέσα σε μπεργκεράδικο του Οχάιο. Μέχρι και οι Αμερικανοί, όχι και το πιο καλλιεργημένο κοινό στον κόσμο, σχολιάζουν ότι ατάκες όπως «Hey, what’s up;» (σαν να λέμε «Επ, τι έγινε, πώς πάει;») στο στόμα των ομηρικών ηρώων παραείναι γελοίες, ακόμα και για μια τυπικά ρηχή αμερικανική παραγωγή.
Η «Οδύσσεια» αποτελεί το τέλειο παράδειγμα του τι συμβαίνει όταν το Χόλιγουντ προσπαθεί να «ταΐσει» με το ζόρι μια υστερικά εμμονική woke ατζέντα στο παγκοσμιοποιημένο κοινό, ακόμα κι όταν δεν έχει ούτε μισή αληθοφανή αφορμή για να το κάνει. Μαύρη Ωραία Ελένη. Τρανς Αχιλλέας. Διάλογοι προσβλητικά βλακώδεις. Βάναυσος χλευασμός του ομηρικού έργου.
Όμως, το βραβείο της πιο πηχτής βλακείας πηγαίνει στην ελληνική κυβέρνηση και στο ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού. Επειδή έδωσε πάνω από 6.500.000 ευρώ κρατική επιχορήγηση στον Νόλαν για να γυρίσει μια άνευ προηγουμένου επίθεση στον ελληνικό πολιτισμό. Αυτή κι αν είναι ύβρις.
Με απόφαση της κυβέρνησης οι Έλληνες φορολογούμενοι πλήρωσαν εκατομμύρια για να γυριστεί μια προσβλητική ταινία που χρησιμοποιεί την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά σαν φτηνή προπαγάνδα. Οι Έλληνες «διαγράφονται» παντελώς από τη δική τους ιστορία. Κρίνονται ως υπερβολικά π.χ. «λευκοί», οπότε αντικαθίστανται. Αντί η ελληνική κυβέρνηση να αντιδρά απέναντι σε αυτή την κάλπικη κόπια της Οδύσσειας, τη χρηματοδοτεί κι από πάνω.
Το 2023 το Netflix κυκλοφόρησε μια σειρά για την Κλεοπάτρα που την απεικόνιζε ως μαύρη Αφρικανή. Η Αίγυπτος αντέδρασε για την παραπλανητική παρουσίαση. Ο Αιγύπτιος πρώην υπουργός αρχαιοτήτων δήλωσε: «Αυτό είναι εντελώς fake. Η Κλεοπάτρα ήταν Ελληνίδα, που σημαίνει ότι είχε ανοιχτόχρωμο δέρμα, όχι μαύρο».
Η Αίγυπτος κατηγόρησε τότε το Netflix πως στοχεύει στη «διαγραφή της αιγυπτιακής ταυτότητας και την πρόκληση σύγχυσης, διαδίδοντας παραπλανητικά ότι η προέλευση του αιγυπτιακού πολιτισμού είναι μαύρη».
«Η “Οδύσσεια” θα ενισχύσει τη θέση της χώρας μας ως κορυφαίου προορισμού για τέτοιες παραγωγές» φαντασιωνόταν ο Μητσοτάκης τον Φεβρουάριο 2025. Η πρωθυπουργική και υπουργική… ευφυία χρηματοδότησαν κιόλας, μέσω ΕΚΚΟΜΕΔ, μια κινηματογραφική πολιτιστική διαγραφή του Ελληνισμού. Χωρίς όρους, χωρίς κριτήρια.
Το άφωνο ελληνικό κράτος όχι μόνο δεν λαμβάνει νομικά μέτρα για την κακοποίηση και την «ακύρωση» του ιερού έργου της «Οδύσσειας», που διαμορφώνει την ελληνική ταυτότητα εδώ και 3.000 χρόνια, λες και ο πολιτισμός μας είναι ένας λευκός καμβάς για να μπορεί ο καθένας να «ζωγραφίζει» όποια ιδεολογία θέλει. Μας υποχρεώνει να την πληρώσουμε κιόλας.
