Η βασιλική οικογένεια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων επωφελείται από δεκάδες εκατομμύρια ευρώ από επιδοτήσεις της ΕΕ για την καλλιέργεια αγροτικών προϊόντων τα οποία προορίζονται για τις χώρες του Κόλπου.
Διασυνοριακή έρευνα του διεθνούς δημοσιογραφικού οργανισμού DeSmog, διαπίστωσε πως θυγατρικές εταιρείες που ελέγχονται από τη βασιλική οικογένεια Αλ Ναχιάν εισέπραξαν πάνω από 71 εκατ. ευρώ μέσα σε έξι χρόνια για αγροτικές εκτάσεις που ελέγχουν στη Ρουμανία, την Ιταλία και την Ισπανία.
Bussiness και στην Ελλάδα
Ωστόσο οι επιδοτούμενες φάρμες στις τρεις προαναφερόμενες χώρες αποτελούν μόνο ένα μέρος της επέκτασης της βασιλικής οικογένειας στην Ευρώπη, μέσω των δύο εταιρειών Al Dahra και του ADQ στην Ευρώπη. Οι δύο εταιρείες – που επί της ουσίας ελέγχονται από τη βασιλική οικογένεια – έχουν επίσης μύλους σιτηρών στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, αλλά και τεράστιες γαλακτοκομικές μονάδες στη Σερβία.
Η Al Dahra ιδρύθηκε από τον αδελφό του προέδρου, σεΐχη Χαμντάν μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, πριν το κρατικό επενδυτικό ταμείο του Άμπου Ντάμπι, ADQ, αποκτήσει το 50% της εταιρείας το 2020. «Δεν υπάρχει σαφές όριο ανάμεσα στα κρατικά και τα οικογενειακά ταμεία», δήλωσε στον Guardian ο Μαρκ Βαλερί, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικής οικονομίας της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ. «Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αυταρχικό και καταπιεστικό καθεστώς, όπου η διάκριση ανάμεσα στον κρατικό και τον οικογενειακό πλούτο είναι πλήρως θολή».
Σημειώνεται πως η βασιλική οικογένεια Αλ Ναχιάν είναι η δεύτερη πλουσιότερη οικογένεια στον κόσμο με εκτιμώμενη περιουσία άνω των 320 δισ. δολαρίων, η οποία προέρχεται κυρίως από τον έλεγχο των τεράστιων πετρελαϊκών αποθεμάτων των Εμιράτων.
Τα ΗΑΕ διαθέτουν ορισμένα από τα μεγαλύτερα κρατικά επενδυτικά κεφάλαια στον κόσμο. Το 2025, τα επτά επενδυτικά τους ταμεία διαχειρίζονταν σχεδόν 2,5 τρισ. δολάρια. Τα κεφάλαια αυτά σε μεγάλο βαθμό βρίσκονται υπό τον έλεγχο μελών της βασιλικής οικογένειας.
Μεγάλο μέρος των επιδοτήσεων πάει στα χέρια ξένων επενδυτών
Οι επιδοτήσεις στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) αντιστοιχούν στο ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ, με περίπου 54 δισ. ευρώ να καταβάλλονται κάθε χρόνο για την ενίσχυση αγροτών και αγροτικών περιοχών σε ολόκληρη την Ένωση.
Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Guardian, που δημοσιεύει τα στοιχεία της έρευνας του DeSmog, ένα άγνωστο – αλλά σημαντικό ποσοστό – αυτών των χρημάτων καταλήγει στα χέρια ξένων επενδυτών μεταξύ των οποίων και εταιρείες που ελέγχονται από μονάρχες αυταρχικών κρατών.
Οι επιδοτήσεις που εντόπισε το DeSmog προς τη βασιλική οικογένεια των ΗΑΕ ενδέχεται να αποτελούν μόνο ένα μικρό δείγμα των συνολικών πληρωμών της ΕΕ που ωφελούν βασιλικές οικογένειες του Κόλπου, λόγω αποσπασματικών επίσημων στοιχείων και έλλειψης διαφάνειας από τις εταιρείες των ΗΑΕ.
Η λήψη ευρωπαϊκών επιδοτήσεων από τα ΗΑΕ αποτελεί «ένα σκάνδαλο που κρύβεται σε κοινή θέα», δήλωσε ο Τόμας Βάιτς, Αυστριακός ευρωβουλευτής των Πρασίνων και συντονιστής της επιτροπής γεωργίας. «Το 99% των πραγματικών Ευρωπαίων αγροτών λαμβάνει λιγότερα από 100.000 ευρώ σε επιδοτήσεις. Αυτά τα χρήματα δεν προορίζονταν ποτέ για δυναστείες ορυκτών καυσίμων, αλλά για τη στήριξη των πραγματικών Ευρωπαίων αγροτών».
«Πάρτι» επιδοτήσεων με τις φάρμες στη Ρουμανία
Το DeSmog, σε συνεργασία με την ισπανική El Diario και το ρουμανικό μέσο G4Media, εξέτασε στοιχεία χιλιάδων δικαιούχων της ΚΑΠ μεταξύ 2019 και 2024, εντοπίζοντας 110 ευρωπαϊκές επιδοτήσεις προς ένα δίκτυο εταιρειών και θυγατρικών που ελέγχονται από την οικογένεια Αλ Ναχιάν των ΗΑΕ και ένα από τα κρατικά επενδυτικά της ταμεία, το ADQ.
Η μεγαλύτερη από αυτές τις πληρωμές κατευθύνθηκε μέσω της ρουμανικής αγροτικής εταιρείας Agricost, η οποία κατέχει τη μεγαλύτερη ενιαία φάρμα της ΕΕ, 141.000 στρεμμάτων, δηλαδή μια έκταση πέντε φορές μεγαλύτερη από το Παρίσι. Η Agricost αγοράστηκε από τους Αλ Ναχιάν το 2018 έναντι περίπου 230 εκατ. ευρώ μέσω της Al Dahra, του αγροδιατροφικού ομίλου των ΗΑΕ.
Οι αγροτικές επιδοτήσεις της ΕΕ ωφελούν δυσανάλογα τους μεγάλους γαιοκτήμονες. Έρευνα της Guardian το 2024 διαπίστωσε ότι μόλις 17 δισεκατομμυριούχοι έλαβαν περισσότερα από 3 δισ. ευρώ μεταξύ 2018 και 2021. Μόνο το 2024, η Agricost έλαβε 10,5 εκατ. ευρώ σε άμεσες ενισχύσεις, ποσό πάνω από 1.600 φορές μεγαλύτερο από αυτό που λαμβάνει κατά μέσο όρο μια αγροτική εκμετάλλευση στην ΕΕ.
«Προβληματικό το σύστημα αγροτικών επιδοτήσεων στην ΕΕ»
Το ύψος των επιδοτήσεων προς τα ΗΑΕ αντικατοπτρίζει σημαντικά προβλήματα στον τρόπο υπολογισμού των ενισχύσεων της ΚΑΠ, οι οποίες βασίζονται κυρίως στην έκταση της καλλιεργούμενης γης. Ακτιβιστές εξέφρασαν ανησυχία για το γεγονός ότι τα ΗΑΕ, τα οποία έχουν καταδικαστεί ευρέως για φυλάκιση ακτιβιστών, ποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας και πολλαπλές καταγγελίες βασανιστηρίων — κατηγορίες που τα ΗΑΕ αρνούνται επανειλημμένα — επωφελούνται από τακτικές αγροτικές επιδοτήσεις της ΕΕ.
Τα ευρήματα έρχονται τη στιγμή που οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συζητούν το μέλλον του καθεστώτος επιδοτήσεων, με φόντο και μια σειρά σκανδάλων που έχουν αποκαλυφθεί εντός του ευρωπαϊκού μπλοκ, όπως αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ελλάδα.
Τον Ιούλιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για τον επόμενο κύκλο πληρωμών της ΚΑΠ για την περίοδο 2028-2034, η οποία θα μπορούσε να θέσει ανώτατο όριο 100.000 ευρώ ετησίως ανά αγρότη στις επιδοτήσεις που βασίζονται στην έκταση γης. Η πρόταση της Κομισιόν για το ανώτατο όριο στις ενισχύσεις εκτιμάται ότι θα επηρέαζε μόνο ένα μικρό ποσοστό (0,5%) των μεγαλύτερων γαιοκτημόνων της ΕΕ, οι οποίοι σήμερα απορροφούν το 16% του συνολικού προϋπολογισμού της ΚΑΠ.
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι θεωρεί πως η εισοδηματική στήριξη μέσω των πληρωμών της ΚΑΠ «θα πρέπει να στοχεύει καλύτερα, μεταξύ άλλων μέσω της μείωσης και επιβολής ανώτατων ορίων στις πληρωμές προς τις μεγαλύτερες φάρμες», καλώντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να στηρίξουν τις προτεινόμενες αλλαγές.
