Μία ανατροπή σε μια χώρα η οποία είναι γεωπολιτικώς και στρατιωτικώς πολύ σημαντική για τη Δύση ως προς τον πόλεμο στην Ουκρανία
Του Διονύσιου Σκλήρη
Η κατάρρευση της κεντρώας φιλοδυτικής κυβέρνησης της Ρουμανίας οδήγησε σε μία ανατροπή σε μια χώρα η οποία είναι γεωπολιτικώς και στρατιωτικώς πολύ σημαντική για τη Δύση ως προς τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο κεντροδεξιός πρωθυπουργός Ίλιε Μπολοζάν (Ilie Bolojan), επικεφαλής του «Εθνικού Φιλελεύθερου Κόμματος», έχασε σε ψήφο εμπιστοσύνης στο κοινοβούλιο, με ψήφους 284 έναντι 4 (και τους υπόλοιπους από τους 464 βουλευτές να μην ψηφίζουν), έχοντας παραμείνει μόλις 10 μήνες στην ηγεσία της κυβέρνησης. Με τον τρόπο αυτό απέτυχε η προσπάθειά του να επιλύσει το ζήτημα του ελλείμματος στον προϋπολογισμό της Ρουμανίας. Ο κεντρώος πρόεδρος της Ρουμανίας Νικουσόρ Νταν (Nicușor Dan) αναδεικνύεται σε πρόσωπο κλειδί στην προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης.
Συνεργασία εθνοκεντρικών και σοσιαλδημοκρατών για την πτώση της κυβέρνησης
Πολιτική άνοδο, ωστόσο, γνωρίζει ο ευρωσκεπτικιστής Τζόρτζε Σιμιόν (George Simion), ο οποίος δηλώνει ότι η φιλοευρωπαϊκή παράταξη έφερε μόνο φόρους, πόλεμο και φτώχεια, και του οποίου το κόμμα υπέβαλε την πρόταση στο ρουμανικό κοινοβούλιο: Η πατριωτική «Συμμαχία για την Ενότητα των Ρουμάνων», με βάση ένα πρόταγμα ειρήνης στην ευρωπαϊκή ήπειρο, ήλθε σε συνεννόηση με το κεντροαριστερό «Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα» (PSD) του Σορίν Γκριντεάνου (Sorin Grindeanu), το οποίο εγκατέλειψε τον κυβερνητικό συνασπισμό με αποτέλεσμα την πτώση της κυβέρνησης.
Η συνεργασία μεταξύ σοσιαλδημοκρατών και εθνοκεντρικών πολιτικών δυνάμεων αποτελεί ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα της κατάστασης στην Ανατολική Ευρώπη, όταν το πρόταγμα της ειρήνης, αλλά και της αντίστασης στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές μπορεί να συνεγείρει ετερόκλητες πολιτικές δυνάμεις από τον χώρο της κεντροαριστεράς και της λαϊκής δεξιάς, οι οποίες επιχειρούν να δώσουν φωνή σε λαούς που είναι όλο και πιο περιφρονημένοι από τις συστημικές δυνάμεις. Ενώ οι Βρυξέλλες ανησυχούν για άλλο ένα κρούσμα «επικίνδυνου λαϊκισμού» σε μια απολύτως κρίσιμη χώρα για τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική, το οποίο θέτει υπό αμφισβήτηση τις «ευρωπαϊκές αξίες», η Ρουμανία καλείται να εξέλθει από ένα δύσκολο πολιτικό και οικονομικό αδιέξοδο. Η εθνικιστική «Συμμαχία για την Ενότητα των Ρουμάνων» εκτός από το φιλειρηνικό πρόταγμα διακρίνεται επίσης για την αντιμεταναστευτική πολιτική της, συντονιζόμενη με μηνύματα που έρχονται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αλλά και εκφράζοντας ένα ξενοφοβικό πνεύμα που σοβεί γενικότερα στον βαλκανικό και ανατολικοευρωπαϊκό χώρο, όπως έγινε αισθητό καθ’ όλες τις μεταναστευτικές κρίσεις της τελευταίας 15ετίας. Παραμένει βεβαίως το ζήτημα της συνεργασίας με τους σοσιαλδημοκράτες που προέρχονται από ένα διαφορετικό ιδεολογικό πλαίσιο.
Πραξικοπηματικές μέθοδοι που στοιχειώνουν το πολιτικό σκηνικό
To πολιτικό σκηνικό της Ρουμανίας βεβαίως βαρύνεται από την αντιδημοκρατική πραξικοπηματική ακύρωση του αποτελέσματος των προεδρικών εκλογών του 2024 με την επίκληση εξωτερικής επέμβασης σε αυτές. Το γεγονός ότι ο ρουμανικός λαός δεν είχε την ευκαιρία να έχει τον Πρόεδρο που ψήφισε στοιχειώνει το πολιτικό σκηνικό ακόμη και σήμερα, ταυτόχρονα βεβαίως με τον υψηλό πληθωρισμό και το μεγαλύτερο έλλειμμα στον προϋπολογισμό μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το έλλειμμα καλείται να πέσει στο 6,2% από 9% που ήταν το 2024. Εξάλλου και η ήττα του Simion από τον Dan στις επόμενες προεδρικές εκλογές είχε συμβεί με εξαιρετικά αμφιλεγόμενο τρόπο μέσω της ψήφου μερίδας των αποδήμων ειδικά στον δεύτερο γύρο και ενώ ο Simion ήταν πρώτος στον πρώτο γύρο και στις δημοσκοπήσεις. Η αψήφηση της θέλησης του ρουμανικού λαού γυρνάει μπούμερανγκ σε ό,τι το πολιτικό σύστημα ονομάζει «νίκη του λαϊκισμού». Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι επικρέμαται ως δαμόκλειος σπάθη αφενός η υποβάθμιση της Ρουμανίας στους διεθνείς οίκους αξιολόγησης και, αφετέρου, η μη εκταμίευση 10 δισεκατομμυρίων ευρώ ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων λόγω της μη εφαρμογής μεταρρυθμίσεων.
Αναζήτηση αναπαραγωγής φιλοδυτικού κυβερνητικού συνασπισμού
Η κατάσταση δεν επιβοηθείται από τη διακήρυξη του νυν προέδρου Dan ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει σχηματισμό κυβέρνησης με συμμετοχή του «λαϊκιστικού» κόμματος του George Simion με το σκεπτικό ότι ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της Ρουμανίας είναι απολύτως αδιαπραγμάτευτος. Η προσπάθεια της κυβέρνησης Bolojan να πετύχει τους ευρωπαϊκούς στόχους μέσω αυστηρής λιτότητας αποξένωσε τον λαό, ο οποίος αδυνατούσε να αντιμετωπίσει τον συνδυασμό αυστηρών μέτρων και πληθωρισμού. Στην πολιτική της λιτότητας αντέδρασαν από τις πολιτικές δυνάμεις κυρίως οι σοσιαλιστές, οι οποίοι τη θεώρησαν ως παντελώς μη λυσιτελή σε σχέση με τα προβλήματα της ρουμανικής κοινωνίας. Η απόφαση των σοσιαλδημοκρατών να ρίξουν τη δυτικόφιλη κυβέρνηση Bolojan οφείλεται στο ότι κυρίως θιγόμενες από τα μέτρα λιτότητας ήταν επαρχίες και κοινωνικές τάξεις και ομάδες που αυτοί εκπροσωπούν στο ρουμανικό κοινοβούλιο.
Μια διέξοδος θα ήταν ο σχηματισμός νέου κυβερνητικού συνασπισμού με σοσιαλδημοκράτες και κεντρώους φιλελεύθερους πλην με διαφορετικό πρωθυπουργό από τον Bolojan. Πολιτικές δυνάμεις και από τους δύο χώρους θεωρούν ότι θα μπορούσε έτσι να διατηρηθεί ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της Ρουμανίας με μια ταυτόχρονη υπέρβαση της κυβερνητικής κρίσης. «Υπάρχει ζωή μετά τη μη ψήφο εμπιστοσύνης», δήλωσε ο ηγέτης των σοσιαλδημοκρατών Sorin Grindeanu, υπαινισσόμενος τη δυνατότητα νέου κυβερνητικού συνασπισμού απλώς με διαφορετικό πρωθυπουργό. Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι έτερο κόμμα του καταρρεύσαντος κυβερνητικού συνασπισμού, το μεταρρυθμιστικό «Ένωση Σωτηρίας της Ρουμανίας» (USR) δηλώνει ότι δεν επιθυμεί να συγκυβερνήσει στο εξής με τους σοσιαλδημοκράτες, αλλά προτιμά μία κυβέρνηση μειοψηφίας ή εκλογές. Μία άλλη λύση που θα ήταν προσφιλής στον πρόεδρο Dan είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης τεχνοκρατών, η οποία θα ασχολείτο με το πρόβλημα του ελλείμματος στον προϋπολογισμό, αψηφώντας, ωστόσο, έτσι για πολλοστή φορά τη λαϊκή βούληση με τρόπο προκλητικό.
Στο τοξικό κλίμα συντείνει ακόμη περισσότερο η κρίση του δικαστικού συστήματος με 7 στους 10 Ρουμάνους να δηλώνουν ότι δεν εμπιστεύονται τη ρουμανική δικαιοσύνη και δεν πιστεύουν στην ανεξαρτησία της. Το δικαστικό σύστημα αφενός δύναται να παρακάμπτει τη δημοκρατική λαϊκή βούληση, αφετέρου αναπαράγει τα δίκτυα διαφθοράς σε συνεργασία με τους πολιτικούς, εμβαθύνοντας την απελπισία του λαού.
* Ο Διονύσιος Σκλήρης έχει σπουδάσει Φιλολογία, Φιλοσοφία, Θεολογία και Ιστορία στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Λονδίνου και Παρισίων. Έχει ασχοληθεί με το πρόβλημα του κακού, τον Μάξιμο Ομολογητή, τη λογοτεχνία και την τραπ.
