Κάθε χρόνο, στις 20 Μαΐου ο κόσμος γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα της Μέλισσας.
Όμως η μέλισσα δεν χρειάζεται μόνο μια ημέρα τιμής, χρειάζεται μια νέα συνείδηση χρειάζεται να καταλάβουμε ότι μέσα στο μικρό της σώμα κρύβεται ένα μεγάλο μάθημα για την επιβίωση του ανθρώπου, την υγεία της φύσης και την ποιότητα του πολιτισμού μας.
Η μέλισσα είναι ένα από τα πιο ταπεινά και ταυτόχρονα πιο σπουδαία πλάσματα της ζωής. Δεν μιλά, δεν διεκδικεί, δεν θορυβεί,εργάζεται. Συνδέει το άνθος με τον καρπό, τη γη με την τροφή, τη βιοποικιλότητα με την ανθρώπινη επιβίωση. Χωρίς τη μέλισσα, η φύση φτωχαίνει, η γεωργία αποδυναμώνεται, η διατροφή μας περιορίζεται, ο κόσμος γίνεται πιο άγονος.
Παραγωγός ζωής
Η μέλισσα δεν παράγει μόνο μέλι. Παράγει ζωή. Με την επικονίαση διατηρεί τη συνέχεια των φυτών, ενισχύει τη γονιμότητα της γης, στηρίζει την αγροτική παραγωγή, προστατεύει την ποικιλία των τροφών μας. Είναι ένας αόρατος κρίκος μιας αλυσίδας που ενώνει το περιβάλλον, την οικονομία, τη διατροφή και την υγεία.
Γι’ αυτό η κρίση των μελισσών δεν είναι ένα περιβαλλοντικό ζήτημα ανάμεσα σε άλλα. Είναι προειδοποίηση,είναι μήνυμα ότι κάτι έχει διαταραχθεί βαθιά στη σχέση μας με τη φύση. Η εντατική γεωργία, η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων, η απώλεια βιοτόπων, η κλιματική αλλαγή και η φτώχεια της βιοποικιλότητας δεν απειλούν μόνο τις μέλισσες. Απειλούν τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο παράγουμε, τρεφόμαστε και ζούμε.
Ζωντανό σύστημα σχέσεων
Η μέλισσα μάς θυμίζει ότι η φύση δεν είναι αποθήκη πρώτων υλών,αλλά είναι ζωντανό σύστημα σχέσεων. Όταν καταστρέφουμε ένα μικρό κομμάτι της, δεν χάνεται μόνο αυτό. Διαταράσσεται το σύνολο. Όταν εξαφανίζονται τα άνθη, φεύγουν οι μέλισσες. Όταν φεύγουν οι μέλισσες, φτωχαίνει η γη. Όταν φτωχαίνει η γη, φτωχαίνει και ο άνθρωπος.
Όμως η μέλισσα δεν είναι μόνο οικολογικό σύμβολο,είναι και κοινωνικό σύμβολο. Η κυψέλη είναι ένα από τα πιο θαυμαστά παραδείγματα οργάνωσης, συνεργασίας και κοινού σκοπού. Κάθε μέλισσα εργάζεται όχι για τον εαυτό της, αλλά για το σύνολο. Καμία δεν είναι περιττή,καμία δεν λειτουργεί έξω από τον ρυθμό της κοινότητας. Η επιβίωση της μιας εξαρτάται από την υγεία όλων.
Σε μια εποχή ατομισμού, διχασμού και υπερβολής, η μέλισσα μάς διδάσκει το μέτρο,μας δείχνει ότι η δύναμη δεν βρίσκεται στην κυριαρχία, αλλά στη συνεργασία,οτι η πρόοδος δεν είναι συσσώρευση χωρίς όριο, αλλά αρμονία. Ότι η κοινωνία δεν αντέχει όταν ο καθένας ζει μόνο για τον εαυτό του. Χρειάζεται κοινό σκοπό, αλληλεγγύη, συμμετοχή και ευθύνη.
Μάθημα οικονομίας
Η μέλισσα είναι επίσης ένα βαθύ μάθημα οικονομίας. Η δική της οικονομία δεν σπαταλά,δεν εξαντλεί,δεν καταστρέφει το περιβάλλον που τη θρέφει,παίρνει από τη φύση χωρίς να την ακυρώνει,δημιουργεί αξία ενώ ταυτόχρονα αναγεννά το σύστημα μέσα στο οποίο ζει. Αυτή είναι ίσως η πιο σύγχρονη μορφή ανάπτυξης: η ανάπτυξη που δεν σκοτώνει την πηγή της.
Η Ελλάδα έχει μια ιδιαίτερη σχέση με τη μέλισσα. Από την αρχαιότητα, το μέλι, η πρόπολη, το κερί και τα προϊόντα της κυψέλης συνδέθηκαν με τη διατροφή, την ιατρική, τη λατρεία, την ομορφιά και την καθημερινή ζωή. Η μέλισσα υπήρξε πάντα γέφυρα ανάμεσα στη φύση και τον άνθρωπο. Στην ελληνική γη, με τα αρωματικά φυτά, το θυμάρι, τη ρίγανη, το φασκόμηλο, το πεύκο, την καστανιά και τα άνθη της άνοιξης, η μέλισσα δεν παράγει απλώς προϊόντα,εκφράζει έναν ολόκληρο πολιτισμό.
Σήμερα, αυτή η σχέση πρέπει να ανανεωθεί. Η προστασία της μέλισσας δεν είναι υπόθεση μόνο των μελισσοκόμων είναι υπόθεση της πολιτείας, της γεωργίας, της επιστήμης, της εκπαίδευσης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των επιχειρήσεων και κάθε πολίτη. Χρειαζόμαστε λιγότερα δηλητήρια στη γη, περισσότερα άνθη στις πόλεις, περισσότερη βιοποικιλότητα στα χωράφια, περισσότερη παιδεία στα σχολεία, περισσότερη ευθύνη στην παραγωγή.
Μπορούμε να φανταστούμε μια Ελλάδα όπου κάθε σχολείο έχει έναν μικρό κήπο για τις μέλισσες,κάθε δήμος φυτεύει μελισσοκομικά φυτά,κάθε αγρότης γίνεται φύλακας της βιοποικιλότητας,κάθε επιχείρηση που μιλά για βιωσιμότητα στηρίζει έμπρακτα τη ζωή των επικονιαστών και κάθε παιδί μαθαίνει ότι ένα άνθος, μια μέλισσα και ένας καρπός είναι μέρος της ίδιας ιστορίας.
Η Παγκόσμια Ημέρα της Μέλισσας δεν πρέπει να μείνει μια επετειακή αναφορά. Πρέπει να γίνει αφετηρία μιας νέας στάσης ζωής. Να ξαναδούμε την ανάπτυξη όχι μόνο ως αύξηση αριθμών, αλλά ως αύξηση ζωής. Να ξαναδούμε την οικονομία όχι ως μηχανισμό κατανάλωσης, αλλά ως σύστημα σχέσεων. Να ξαναδούμε την υγεία όχι μόνο ως θεραπεία του ανθρώπου, αλλά ως ισορροπία ανθρώπου, φύσης και κοινωνίας.
Η μέλισσα μάς δείχνει τον δρόμο. Δεν υπάρχει ζωή χωρίς συνεργασία,δεν υπάρχει τροφή χωρίς βιοποικιλότητα,δεν υπάρχει οικονομία χωρίς φύση,δεν υπάρχει μέλλον χωρίς μέτρο.
Αν θέλουμε πραγματικά να τιμήσουμε τη μέλισσα, δεν αρκεί να μιλήσουμε γι’ αυτήν στις 20 Μαΐου. Πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που καλλιεργούμε, που καταναλώνουμε, που σχεδιάζουμε τις πόλεις, που εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας, που αντιλαμβανόμαστε την πρόοδο.
Γιατί η μέλισσα, αυτό το μικρό πλάσμα, κρατά στα φτερά της ένα μεγάλο ερώτημα για τον άνθρωπο: μπορούμε να ξαναμάθουμε να ζούμε ως μέρος της φύσης και όχι ως κυρίαρχοί της;
Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κριθεί όχι μόνο το μέλλον της μέλισσας, αλλά και το μέλλον του δικού μας πολιτισμού.
