Στην καρδιά μιας πυκνοκατοικημένης κοιλάδας, ακριβώς κάτω από τα τείχη της Παλαιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ, κάποτε ακούγονταν γέλια και φωνές. Πλέον, το μόνο που ακούγεται είναι ο ήχος από τις μπουλντόζες και τα κομπρεσέρ.
Αυτός είναι ο ήχος που έχει επιβάλει εδώ και δεκαετίες το ισραηλινό κράτος στην Ιερουσαλήμ, στην προσπάθεια του να διαμορφώσει μια ενιαία εβραϊκή ταυτότητα στο ανατολικό τμήμα της πόλης, το οποίο βρίσκεται υπό το καθεστώς των κατοχικών δυνάμεων.
Αυτός είναι ο ήχος με τον οποίο το Ισραήλ προσπαθεί μανιωδώς να εξαλείψει τον παλαιστινιακό χαρακτήρα της περιοχής, οτιδήποτε θυμίζει πως κάποτε, ο τόπος αυτός άνηκε σε έναν λαό με μια ιστορία που απλώνεται αιώνες πίσω.
Και ακόμα του ανήκει.
Τι ακριβώς γίνεται όμως στη γειτονιά της αλ-Μπουσταν;
Έχουμε πλέον συνηθίσει στην εικόνα ισραηλινών εποίκων ή εργαζομένων του κράτους και του δήμου που διώχνουν, και μάλιστα δια της βίας, παλαιστινίους από τα σπίτια τους.
Αυτή ωστόσο, είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε παλαιστινίους μέσα σε μπουλντόζες, οι οποίοι αναγκάζονται να κατεδαφίσουν τα ίδια τους τα σπίτια.
«Είναι κάτι πραγματικά δύσκολο. Είναι κάτι πικρό», δήλωσε ο ο Τζαλάλ αλ-Ταουίλ παρακολουθώντας ένα μισθωμένο τρακτέρ, εξοπλισμένο με εμπρόσθιο φορτωτή και κομπρεσέρ, να κατεδαφίζει ολοκληρωτικά το σπίτι που είχε χτίσει ο πατέρας του, στο ίδιο σημείο όπου παλαιότερα βρισκόταν η κατοικία των παππούδων του.
Το πρωί της Τετάρτης 13/05, το σπίτι του αλ-Ταουίλ αποτελούσε πλέον μόνο μια ανάμνηση, καθώς στη θέση του βρίσκονταν μόνο συντρίμμια.
Ο αλ-Ταουίλ, επέλεξε να αφήσει για το τέλος τη γεμάτη κόμπους ρίζα ενός αμπελιού ηλικίας 35 ετών.
«Παλιά έδινε σταφύλια σε όλη την αλ-Μπουστάν», είπε, προσπαθώντας να συμβιβαστεί με την ιδέα πως δεν θα έτρωγε ποτέ ξανά τους καρπούς από τα φύλλα του δέντρου της οικογένειας του.
Το να κατεδαφίζεις το σπίτι των παιδικών σου χρόνων, το οποίο φέρει τις μνήμες και την ιστορία της οικογένειας σου, σίγουρα είναι σκληρό. Ωστόσο, όπως είπε ο αλ-Ταουίλ, κυριάρχησε μια ακόμα σκληρότερη οικονομική πραγματικότητα.
Ο δήμος της Ιερουσαλήμ, τον είχε ενημερώσει πως αν κατεδάφιση πραγματοποιούνταν από δημοτικά συνεργεία, το κόστος θα ανερχόταν σε 280.000 σέκελ, δηλαδή περίπου 83.000 ευρώ.
Αντίθετα, επιλέγοντας να νοικιάσει ο ίδιος εξοπλισμό και εργατικό προσωπικό, το συνολικό ποσό περιοριζόταν σε λιγότερο από το ένα δέκατο αυτής της δαπάνης.
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό.
Όπως ανέφερε ο αλ-Ταουίλ, «αν το κάνουν εκείνοι, θα ξεριζώσουν τη γη και θα τα καταστρέψουν όλα», ενώ συνέχισε εξηγώντας πως είναι σαν να του έδωσαν την επιλογή ανάμεσα στην αυτοκτονία και τη δολοφονία.
Σημειώνεται πως περισσότερες από 57 κατοικίες στην περιοχή, η οποία ανήκει στην ευρύτερη συνοικία Σιλουαν στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, έχουν κατεδαφιστεί τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ τουλάχιστον άλλες οκτώ αναμένεται να κατεδαφιστούν μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Στη θέση των κατοικιών, όπου κάποτε ζούσαν οικογένειες, θα ανεγερθεί ένα θεματικό πάρκο με την ονομασία «Kings Garden», καθώς σύμφωνα με την παράδοση, στην εν λόγω περιοχή ο βασιλιάς Σολομώντας περνούσε τον ελεύθερο χρόνο του πριν από περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια.
Δυστυχώς δεν είμαστε ενήμεροι για το τι έγινε πριν από τρείς χιλιάδες χρόνια, αυτό που ξέρουμε στα σίγουρα ωστόσο, είναι πως χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν και συνεχίζουν να περνούν εκεί όχι μόνο τον ελεύθερο τους χρόνο, αλλά όλη τους τη ζωή.
Το πάρκο σχεδιάζεται ως μέρος ενός ευρύτερου, σε μεγάλο βαθμό εποικιστικού, αρχαιολογικού εγχειρήματος που εστιάζει αποκλειστικά στο εβραϊκό παρελθόν της Ιερουσαλήμ και επικεντρώνεται σε αυτό που αποκαλείται «Πόλη του Δαβίδ».
Υπενθυμίζεται πως σύμφωνα με αρκετούς Ισραηλινούς αρχαιολόγους, τα ορατά αρχαιολογικά ευρήματα προέρχονται από διαφορετικές ιστορικές περιόδους, τόσο πριν όσο και μετά τη σιδηρά εποχή που συνδέεται με τον Δαβίδ.
Το Ισραήλ εξαλείφει οτιδήποτε δεν είναι εβραϊκό
Ο Αβίβ Τατάρσκι, ανώτερος ερευνητής, δήλωσε πως η περίπτωση της αλ-Μπουστάν συμπυκνώνει την προσπάθεια διαγραφής των Παλαιστινίων τόσο από τη γεωγραφία όσο και από την ιστορία.
«Το Ισραήλ εξαφανίζει πρώτα απ’ όλα τους Παλαιστινίους – αλλά στην πραγματικότητα οτιδήποτε δεν είναι εβραϊκό – και μετά το καλύπτει με αυτή τη “ντισνεϊοποιημένη” ανοησία», ανέφερε μεταξύ άλλων.
«Αν αυτό ολοκληρωθεί, οι Ισραηλινοί θα πηγαίνουν εκεί, θα βλέπουν την ιστορία του πάρκου και θα αγνοούν εντελώς ότι καταστράφηκαν ζωές, ότι καταστράφηκε μια ολόκληρη κοινότητα για να δημιουργηθεί χώρος για αυτό», πρόσθεσε στη συνέχεια.
Η προοπτική του θεματικού πάρκου, στοιχειώνει την περιοχή αλ-Μπουστάν για σχεδόν δύο δεκαετίες, ωστόσο μέχρι σήμερα οι κατεδαφίσεις είχαν ανασταλεί λόγω της παλαιστινιακής αντίστασης, των διεθνών αντιδράσεων αλλά και της επιφυλακτικότητας που υπήρχε σε μερίδα της ισραηλινής πολιτικής σκηνής.
Όλα τα εμπόδια ωστόσο βγήκαν απ’ τη μέση με την έναρξη των γενοκτονικών επιχειρήσεων του Ισραήλ εναντίων του παλαιστινιακού λαού.
«Θα στήσουμε μια σκηνή. Δεν φεύγουμε»
«Υπάρχουν αδέσποτα σκυλιά που κυκλοφορούν τη νύχτα στη γειτονιά και νιώθουν πιο ασφαλή από εμάς», δήλωσε ο 60χρονος Μοχάμαντ Κουαϊντέρ, πατέρας έξι παιδιών.
Ο Κουαϊντέρ προχώρησε πρόσφατα στην κατεδάφιση μέρους του σπιτιού του, το οποίο αποτελούσε οικογενειακή κατοικία για πάνω από 50 χρόνια, με την ελπίδα πως έτσι θα ικανοποιούσε τις πολεοδομικές αρχές του Ισραήλ.
Ωστόσο, όπως ανέφερε, αυτή την εβδομάδα υπάλληλος του δήμου τον ενημέρωσε πως οι μπουλντόζες θα επιστρέψουν για να κατεδαφίσουν και το υπόλοιπο σπίτι.
Όπως αναφέρει ο Κουαϊντέρ, η οικογένειά του δεν έχει εναλλακτική επιλογή. Στο σπίτι μένει ο ίδιος, ο οποίος αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα στη μέση, μαζί με τον γιό του ο οποίος είναι άτομο με ειδικές ανάγκες, καθώς και με μια ηλικιωμένη μητέρα με σοβαρά προβλήματα υγείας που δεν μπορεί να μετακινηθεί.
«Αν κατεδαφίσουν το σπίτι μας, θα στήσουμε μια σκηνή. Δεν θα φύγουμε», δήλωσε. «Ίσως παρεξηγούν τη νοοτροπία μας ως Παλαιστινίων. Δεν είμαστε εύκολος στόχος. Δεν μπορείτε να μας πάρετε τη γη».
Η ιστορία της μητέρας του, Γιούσρα Κουαϊντέρ, συμπυκνώνει ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης παλαιστινιακής ιστορίας.
Γεννήθηκε πριν από 97 χρόνια στη Γιάφα, όμως η οικογένειά της αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή το 1948, κατά τη διάρκεια της Νάκμπα («Καταστροφή») – του μαζικού εκτοπισμού Παλαιστινίων, ο οποίος αποτελεί την άλλη όψη της ιστορικής αφήγησης για την ίδρυση και την ανεξαρτησία του Ισραήλ την ίδια χρονιά.
Σημειώνεται πως μια μέρα πριν την ημέρα μνήμης της Νάκμπα φέτος (15/05), πραγματοποιήθηκε εθνικιστική πορεία Ισραηλινών Εβραίων στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ για την «Ημέρα της Ιερουσαλήμ», κατά την οποία ακούστηκαν συνθήματα όπως «θάνατος στους Άραβες».
Από τη Γιάφα, η οικογένεια της Γιούσρα κατέφυγε σε ένα χωριό με την ονομασία Γιάλο, σε περιοχή δυτικά της Ιερουσαλήμ που τότε βρισκόταν υπό ιορδανικό έλεγχο.
Το 1967, κατά τη διάρκεια του Πολέμου των Έξι Ημερών, οι ισραηλινές δυνάμεις εκτόπισαν εκ νέου την οικογένεια κατεδαφίζοντας το σπίτι της μαζί με το υπόλοιπο χωριό.
Στη συνέχεια εγκαταστάθηκαν στην εβραϊκή συνοικία της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ το 1970, όμως έμειναν εκεί μόλις τρία χρόνια, πριν κατεδαφιστούν μεγάλα τμήματα της περιοχής από τις νέες δημοτικές αρχές της πόλης.
«Μετά την εβραϊκή συνοικία, ήρθαμε εδώ, στο Σιλουαν. Από εδώ δεν φεύγουμε. Ούτε εγώ ούτε τα παιδιά μου», είπε.
«Από μέσα μου καίγομαι»
Παραδίπλα, μένει ο πρόεδρος της κοινότητας, Φαχρί Αμπού Ντιάμπ, ο οποίος πήρε την ίδια απόφαση όταν το σπίτι του κατεδαφίστηκε το 2024.
Σήμερα, ο ίδιος και η σύζυγός του, Αμίνα Αμπού Ντιάμπ, κατοικούν σε ένα προκατασκευασμένο κοντέινερ, ανάμεσα στα ερείπια της παλιάς τους οικίας, στην οποία μεγάλωσαν τέσσερις γενιές. Από το αρχικό σπίτι έχει διασωθεί μόνο ένα τμήμα της κουζίνας.
«Εδώ τρώγαμε με τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου», είπε ο ίδιος. «Κατεδάφισαν το παρελθόν μας. Κατεδάφισαν τις αναμνήσεις μας. Κατεδάφισαν τα όνειρά μας. Κατεδάφισαν τα παιδικά μας χρόνια, τα παιδικά χρόνια όλων μας, και κατεδάφισαν το μέλλον μας».
Ο Αμπού Ντιάμπ συνεχίζει να εξοφλεί το πρόστιμο των 43.000 σέκελ (περίπου 12.700 ευρώ) που του επέβαλε ο δήμος για την κάλυψη του κόστους κατεδάφισης του σπιτιού του, πληρώνοντας 4.000 σέκελ (περίπου 1.175 ευρώ) κάθε μήνα.
Όπως ανέφερε, αναγκάστηκε επίσης να καταβάλει 9.000 σέκελ (περίπου 2.650 ευρώ) για να καλύψει το κόστος των σάντουιτς που κατανάλωσαν οι αστυνομικοί κατά τη διάρκεια της πολυήμερης επιχείρησης κατεδάφισης.
«Η καρδιά μου καίγεται», είπε. «Μπορεί να με βλέπετε να κάθομαι εδώ και να σας μιλάω, αλλά από μέσα μου καίγομαι».
