Ενέκρινε έκτακτο πλαίσιο έως το τέλος του 2026 για τις επιπτώσεις λόγω του πολέμου. Εως 70% κάλυψη κόστους για καύσιμα – λιπάσματα
Με τη διεθνή τιμή του πετρελαίου να σκαρφαλώνει ξανά πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι και την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να σημαίνει συναγερμό για τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε ένα έκτακτο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για να αντιμετωπιστούν οι αναταράξεις που προκαλεί η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Σε ομιλία της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χτύπησε ηχηρό «καμπανάκι», σημειώνοντας πως οι συνέπειες της σύγκρουσης μπορεί να διαρκέσουν για μήνες ή ακόμη και χρόνια, ενώ η Ευρώπη χάνει σχεδόν 500 εκατ. ευρώ την ημέρα από την ενεργειακή κρίση. Μέσα στις 60 ημέρες του πολέμου, ο λογαριασμός για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά πάνω από 27 δισ. ευρώ.
Με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά (απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου), η Ε.Ε. προχωρά σε μια σημαντική παρέμβαση, η οποία «σπρώχνει» τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να βγάλουν από την πλάτη των αγροτών, των αλιέων και των μεταφορέων το βάρος των επιπτώσεων του πολέμου.
Καμιά δικαιολογία
Το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την κρίση στη Μέση Ανατολή (METSAF) θα ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ με βάση τις εξελίξεις η Κομισιόν θα επανεξετάσει το περιεχόμενο, το πεδίο και τη διάρκεια εφαρμογής του.
Οι παρεμβάσεις έρχονται την ώρα που η ελληνική κυβέρνηση έχει ανακοινώσει μέτρα «ασπιρίνες» για την αντιμετώπιση της κρίσης, επικαλούμενη τον «κόφτη» των νέων δημοσιονομικών κανόνων. Τώρα, όμως, δεν υπάρχει πλέον ούτε δικαιολογία ούτε χρόνος για χάσιμο για το Μέγαρο Μαξίμου.
Με τον πληθωρισμό να σκαρφαλώνει σε υψηλά επίπεδα, το προσωρινό πλαίσιο της Ε.Ε. επιχειρεί να βάλει «φρένο» στις ανατιμήσεις σε βασικά είδη διατροφής των πολιτών όπως φρούτα, λαχανικά, ψάρια και κρεατικά, την ώρα που οι τιμές των λιπασμάτων καταγράφουν εφιαλτικές ανατιμήσεις.
Συγκεκριμένα, η Κομισιόν επιτρέπει τις κρατικές ενισχύσεις κυρίως για τον πρωτογενή τομέα, καθώς οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι αδυνατούν να σηκώσουν το κόστος των αυξήσεων λόγω του πολέμου. Υπενθυμίζεται πως από τα Στενά του Ορμούζ διακινείται περίπου το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων. Το κλείσιμο των Στενών επηρεάζει ήδη τις τιμές σε δημητριακά και ζωοτροφές (δηλαδή γαλακτοκομικά και κρέας), αλλά και το καλαμπόκι και το σιτάρι (δηλαδή από ψωμί και αβγά έως και τα πουλερικά).
Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να αντισταθμίζουν έως και το 70% του πρόσθετου κόστους ενός δικαιούχου που οφείλεται στην αύξηση των τιμών των καυσίμων και των λιπασμάτων η οποία προκλήθηκε από την κρίση. Για παράδειγμα, σε περίπτωση που το κόστος για λιπάσματα από τα 100 ευρώ αυξηθεί στα 200 ευρώ, θα επιδοτούνται τα 70 ευρώ.
Ο υπολογισμός
Το πρόσθετο κόστος θα υπολογίζεται από την αύξηση της τιμής σε σχέση με την περίοδο πριν από την κρίση και από την ποσότητα που κατανάλωνε ο δικαιούχος, ώστε να προκύψει η συνολική επιβάρυνση πάνω στην οποία χορηγείται η ενίσχυση. Η ίδια επιδότηση του 70% θα αφορά και τις χερσαίες μεταφορές (οδικές, σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές μεταφορές), αλλά και τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων εντός της Ε.Ε. Στην πράξη, κάθε αύξηση του κόστους σε μεταφορικές εταιρίες, λεωφορεία και φορτηγά, σιδηρόδρομους, αλλά και ακτοπλοϊκά θα επιδοτούνται από το κράτος. Ωστόσο, τα έκτακτα μέτρα της Κομισιόν δεν περιλαμβάνουν το αεροπορικό κόστος, που αποτελεί κρίσιμο πεδίο για τον ελληνικό τουρισμό.
Η Κομισιόν εισάγει μια απλουστευμένη διαδικασία χορήγησης των έκτακτων ενισχύσεων. Αντί να απαιτείται η προσκόμιση αναλυτικών στοιχείων (π.χ., τιμολόγια) για την πραγματική κατανάλωση καυσίμων ή λιπασμάτων και την ακριβή επιβάρυνση που υπέστη κάθε παραγωγός, δίνεται η δυνατότητα στα κράτη-μέλη να υπολογίζουν εκείνα την ενίσχυση με βάση συγκεκριμένα κριτήρια, όπως το μέγεθος της εκμετάλλευσης, το είδος της δραστηριότητας ή μια μέση εκτίμηση κατανάλωσης στον αντίστοιχο κλάδο. Με τον τρόπο αυτό οι δικαιούχοι απαλλάσσονται από την υποχρέωση να τεκμηριώσουν λεπτομερώς το πραγματικό τους κόστος, ενώ μπαίνει και ανώτατο πλαφόν ανά δικαιούχο στα 50.000 ευρώ.
Ενισχύσεις και στις ενεργοβόρες βιομηχανίες
Στο προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων της Κομισιόν εντάσσονται και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες. Την ώρα που στη χώρα μας οι ανακοινώσεις και η εφαρμογή των ελαφρύνσεων που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση καθυστερούν, η ευρωπαϊκή παρέμβαση έρχεται να καλύψει, τουλάχιστον εν μέρει, το κενό.
Οι βιομηχανίες με υψηλή κατανάλωση ενέργειας, οι οποίες είναι επιλέξιμες στο πλαίσιο των προσωρινών καθεστώτων ελάφρυνσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας (όπως χαλυβουργίες, τσιμεντοβιομηχανίες κ.ά.), θα μπορούν να λάβουν αυξημένες ενισχύσεις, με την ένταση στήριξης να διαμορφώνεται από 50% έως και 70% του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για την επιλέξιμη κατανάλωση. Ωστόσο, η ενίσχυση δεν καλύπτει το σύνολο της κατανάλωσης.
Θα εφαρμόζεται μόνο σε μέρος αυτής και δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 50% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της επιχείρησης. Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική στήριξη παραμένει περιορισμένη και στοχευμένη, ενώ το συνολικό όφελος για την ελληνική οικονομία εκτιμάται συγκρατημένο, δεδομένου ότι η χώρα δεν διαθέτει εκτεταμένη βάση βαριάς, ενεργοβόρας βιομηχανίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι δεν απαιτείται από τις επιχειρήσεις να αναλάβουν πρόσθετες υποχρεώσεις για τη μείωση των εκπομπών τους, στοιχείο που συνιστά μια πιο «χαλαρή» προσέγγιση σε σύγκριση με άλλες πολιτικές ενίσχυσης που συνδέονται με περιβαλλοντικούς στόχους.
