Νέα έρευνα δείχνει ότι το κρίσιμο ρεύμα του Ατλαντικού Ωκεανού είναι πολύ πιο πιθανό να καταρρεύσει απ’ ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα, καθώς τα κλιματικά μοντέλα που προβλέπουν τη μεγαλύτερη επιβράδυνσή του αποδεικνύονται τα πιο ρεαλιστικά. Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν το εύρημα «πολύ ανησυχητικό», καθώς μια κατάρρευση θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την Ευρώπη, την Αφρική και τις Αμερικές.
Το σύστημα Atlantic meridional overturning circulation (Amoc), βασικό τμήμα του παγκόσμιου κλιματικού μηχανισμού, βρίσκεται ήδη στο πιο αδύναμο σημείο των τελευταίων 1.600 ετών εξαιτίας της κλιματικής κρίσης. Το 2021, οι επιστήμονες εντόπισαν προειδοποιητικά σημάδια ενός σημείου καμπής, γνωρίζοντας ότι το Amoc έχει καταρρεύσει και στο παρελθόν της Γης.
Τα νέα δεδομένα από τα κλιματικά μοντέλα
Οι κλιματολόγοι χρησιμοποιούν δεκάδες υπολογιστικά μοντέλα για να εκτιμήσουν το μέλλον του κλίματος. Ωστόσο, για το σύνθετο σύστημα του Amoc, τα αποτελέσματα ποικίλλουν σημαντικά — από σενάρια που δεν προβλέπουν περαιτέρω επιβράδυνση έως εκείνα που εκτιμούν μείωση της ροής έως και 65%, ακόμη και αν οι εκπομπές άνθρακα μειωθούν σταδιακά στο μηδέν.
Η νέα μελέτη συνδύασε πραγματικές ωκεάνιες μετρήσεις με τα μοντέλα, περιορίζοντας δραστικά την αβεβαιότητα. Οι υπολογισμοί δείχνουν επιβράδυνση κατά 42% έως 58% έως το 2100 — ποσοστό που θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε κατάρρευση του συστήματος.
Πιθανές συνέπειες για το κλίμα
Το Amoc μεταφέρει θερμά νερά από τις τροπικές περιοχές προς την Ευρώπη και την Αρκτική, όπου ψύχονται και βυθίζονται σχηματίζοντας βαθιά ρεύματα επιστροφής. Η κατάρρευσή του θα μπορούσε να μετατοπίσει τη ζώνη των τροπικών βροχοπτώσεων, προκαλώντας σοβαρές επιπτώσεις στις καλλιέργειες εκατομμυρίων ανθρώπων, να ρίξει τη δυτική Ευρώπη σε ψυχρούς χειμώνες και ξηρά καλοκαίρια και να αυξήσει τη στάθμη της θάλασσας κατά 50 έως 100 εκατοστά.
Ο Dr Valentin Portmann, από το Inria Centre de recherche Bordeaux Sud-Ouest στη Γαλλία, δήλωσε: «Διαπιστώσαμε ότι το Amoc θα μειωθεί περισσότερο από όσο αναμενόταν, γεγονός που δείχνει ότι πλησιάζει σε σημείο καμπής».
