Ένα έντονο κοινωνικό χάσμα αποκαλύπτει νέα ευρωπαϊκή μελέτη για την πρόσβαση στο αστικό πράσινο, δείχνοντας ότι οι πιο εύποροι πολίτες έχουν σαφώς καλύτερη επαφή με τη φύση σε σχέση με τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Κοπενχάγης και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications, ανέλυσε δεδομένα από 862 ευρωπαϊκές πόλεις. Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά: λιγότερο από το 15% των κατοίκων διαθέτει επαρκή πρόσβαση σε δέντρα, σκιά και χώρους πρασίνου.
Ένα «πράσινο χάσμα» στις πόλεις
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι οικονομικές ανισότητες αντανακλώνται έντονα στον αστικό σχεδιασμό, δημιουργώντας ένα ξεκάθαρο «πράσινο χάσμα». Οι κάτοικοι με υψηλότερα εισοδήματα ζουν συχνότερα σε περιοχές με περισσότερα πάρκα, δενδροφυτεύσεις και φυσικούς χώρους, σε αντίθεση με τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Παράλληλα, οι πόλεις της βορειοδυτικής Ευρώπης εμφανίζονται σημαντικά πιο «πράσινες» σε σχέση με εκείνες του νότου και της ανατολής, με διπλάσιες πιθανότητες να πληρούν βασικά περιβαλλοντικά πρότυπα.
Πόλεις με καλύτερη και χειρότερη πρόσβαση
Η μελέτη δείχνει ότι κάτοικοι πόλεων όπως το Ελσίνκι, το Μόναχο και η Κρακοοβία έχουν πολύ καλύτερη πρόσβαση σε χώρους πρασίνου.
Αντίθετα, σε πόλεις του ευρωπαϊκού νότου, όπως η Αθήνα, η Περπινιάν και η Κορδόβα, η κατάσταση είναι σαφώς πιο περιορισμένη.
Το πρότυπο «3-30-300» και η πραγματικότητα
Η έρευνα αναδεικνύει ότι η Ευρώπη απέχει ακόμη από την εφαρμογή της αρχής «3-30-300», ενός βασικού οδηγού στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Σύμφωνα με αυτόν, κάθε κάτοικος θα πρέπει:
- να βλέπει τουλάχιστον τρία δέντρα από το σπίτι του,
- να ζει σε γειτονιά με κάλυψη δέντρων 30%,
- και να βρίσκεται σε απόσταση έως 300 μέτρων από χώρο πρασίνου.
Στην πράξη, τα κριτήρια αυτά παραμένουν για την πλειονότητα των πόλεων μακριά από την πραγματικότητα.
Κλιματική κρίση και ανάγκη για πράσινο
Η σημασία του αστικού πρασίνου γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη, καθώς η κλιματική αλλαγή εντείνει τα φαινόμενα καύσωνα, ενώ η ατμοσφαιρική και η ηχορύπανση επιβαρύνουν την καθημερινότητα των πολιτών.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η ενίσχυση των πράσινων υποδομών μπορεί να μειώσει σημαντικά αυτές τις πιέσεις, βελτιώνοντας τόσο το μικροκλίμα όσο και την ποιότητα ζωής.
Οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, τα κράτη-μέλη καλούνται να αποτρέψουν τη μείωση των αστικών χώρων πρασίνου έως το 2030 και στη συνέχεια να αυξήσουν σταδιακά την έκτασή τους.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η μελέτη, η επίτευξη αυτών των στόχων απαιτεί πιο στοχευμένες πολιτικές, ώστε να μειωθούν οι ανισότητες και να διασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση στη φύση για όλους τους πολίτες.
