Της Βασιλικής Θάνου*
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι ανεξάρτητο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αρμοδιότητα την έρευνα, τη δίωξη και την παραπομπή στη Δικαιοσύνη για την τέλεση αδικημάτων εις βάρος του Προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συστάθηκε με τον Κανονισμό 2017/1939 και άρχισε να λειτουργεί από τον Μάρτιο του 2021 ως ενιαία Αρχή, σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες, με έδρα στο Λουξεμβούργο.
Η δομή της είναι σε δύο επίπεδα, το κεντρικό και το εθνικό – αποκεντρωμένο. Το κεντρικό αποτελείται από τον/ην Ευρωπαίο γενικό εισαγγελέα και από 24 εισαγγελείς, έναν από καθεμία από τις συμμετέχουσες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκροτούν το Συλλογικό Όργανο (Κολέγιο) της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Το εθνικό – αποκεντρωμένο επίπεδο αποτελείται από εντεταλμένους Ευρωπαίους εισαγγελείς, οι οποίοι είναι ενεργά μέλη της εισαγγελικής Αρχής του αντίστοιχου κράτους-μέλους και έχουν έδρα στις συμμετέχουσες χώρες.
Κάθε πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή τρίτης χώρας ή νομική οντότητα δικαιούται να καταγγείλει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αξιόποινες πράξεις, οι οποίες τελούνται εις βάρος των συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι καταγγελίες επαληθεύονται, καταχωρίζονται στο σύστημα διαχείρισης υποθέσεων και στη συνέχεια ανατίθενται σε εντεταλμένο Ευρωπαίο εισαγγελέα, ο οποίος διενεργεί την έρευνα και συνεχίζει αυτήν μέχρι την ολοκλήρωσή της.
Εκείνο από τα 15 μόνιμα τμήματα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, το οποίο έχει επιληφθεί της υπόθεσης και το οποίο αποτελείται από τρεις Ευρωπαίους εισαγγελείς από χώρες άλλες, διαφορετικές από τη χώρα η οποία εμπλέκεται στην έρευνα, παρακολουθεί τα μέτρα και τις ενέργειες του εντεταλμένου Ευρωπαίου εισαγγελέα, ώστε να εξασφαλίζεται ένα επιπλέον επίπεδο αμεροληψίας και ανεξαρτησίας.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 2017/1939 και τον νόμο 4786/2021, η επιλογή των υποψηφίων γίνεται από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του Αρείου Πάγου, μεταξύ των ενδιαφερομένων εισαγγελικών λειτουργών, οι οποίοι έχουν υποβάλει αίτηση ύστερα από σχετική προκήρυξη. Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, μαζί με τον υπηρεσιακό φάκελο των επιλεγέντων, διαβιβάζεται από τον υπουργό Δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Ο διορισμός των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων γίνεται από το Συλλογικό Όργανο (Κολέγιο) την Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ύστερα από γραπτή πρόταση του Ευρωπαίου γενικού εισαγγελέα, εάν κρίνει ότι τα πρόσωπα που προτάθηκαν από το κράτος -μέλος πληρούν τα κριτήρια επιλογής. Η θητεία είναι πενταετής, με δυνατότητα ανανέωσης.
Η ίδια διαδικασία εφαρμόζεται και για την περίπτωση ανανέωσης της θητείας.
Τουλάχιστον έξι μήνες πριν από τη λήξη της πενταετούς θητείας, το Συλλογικό Όργανο (Κολέγιο) της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ύστερα από πρόταση του Ευρωπαίου γενικού εισαγγελέα και ύστερα από αξιολόγηση της θητείας, αποφασίζει για την ανανέωση του διορισμού.
Κατ’ εφαρμογή της ανωτέρω οριζόμενης διαδικασίας, το Κολέγιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έλαβε απόφαση τον Νοέμβριο του 2025 για την ανανέωση της θητείας τριών εκ των Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων, των οποίων η θητεία λήγει τον Ιούνιο του 2026, ύστερα από αξιολόγηση της μέχρι σήμερα θητείας τους.
Θεωρητικά μεν, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του Αρείου Πάγου, το οποίο θα συνεδριάσει εντός του Μαΐου, θα μπορούσε να μην αποδεχθεί την απόφαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας περί ανανέωσης της θητείας. Πλην, όμως, μια τέτοια αντίθετη απόφαση θα δημιουργούσε, δικαιολογημένα, πλείστα ερωτήματα, με δεδομένο μάλιστα ότι πρόκειται για τα ίδια πρόσωπα τα οποία ο Άρειος Πάγος είχε επιλέξει, προγενέστερα, ως κατάλληλα για τις θέσεις αυτές. Και κυρίως, με δεδομένο ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η διενεργούμενη από τα πρόσωπα αυτά έρευνα για την τέλεση σοβαρών αδικημάτων σε βάρος των συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία (έρευνα) έχει ενοχλήσει συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα, τα οποία προβαίνουν σε υποδείξεις προς το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο με ανεπίτρεπτες παρεμβάσεις τους.
*Πρόεδρος Αρείου Πάγου επιτ., πρώην πρωθυπουργός
