Προέρχεται από άκεντρες μέλισσες και κόκκων κακάου διαθέτοντας αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
Ερευνητές στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο Campinas στην πολιτεία Σάο Πάολο της Βραζιλίας δημιούργησαν ένα νέο προϊόν που συνδυάζει μέλι ωφέλιμο για την υγεία του ανθρώπου από ένα είδος μέλισσας χωρίς κεντρί με φλοιούς κόκκων κακάο, ένα παραπροϊόν της παραγωγής σοκολάτας.
Το μείγμα που προκύπτει μπορεί να καταναλωθεί μόνο του ή να ενσωματωθεί σε τρόφιμα και καλλυντικές συνθέσεις. Οι ερευνητές που δημοσιεύουν τα ευρήματά τους στην επιθεώρηση «ACS Sustainable Chemistry & Engineering» αντί να χρησιμοποιήσουν συμβατικούς χημικούς διαλύτες βασίστηκαν στο μέλι των άκεντρων μελισσών ως βρώσιμο μέσο εκχύλισης. Χρησιμοποιώντας μια διαδικασία υποβοηθούμενη από υπερήχους κατάφεραν να εξαγάγουν διεγερτικές ενώσεις όπως η θεοβρωμίνη και η καφεΐνη από τους φλοιούς των κόκκων κακάο.
Οι ενώσεις αυτές συνδέονται συχνά με καρδιαγγειακά οφέλη. Οι φλοιοί κακάο συνήθως απορρίπτονται κατά την παραγωγή σοκολάτας όμως σε αυτή την περίπτωση μετατράπηκαν σε πηγή πολύτιμων συστατικών. Η μέθοδος εκχύλισης αύξησε επίσης την περιεκτικότητα του μελιού σε φαινολικές ενώσεις, γνωστές για τις αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές τους.
Οι πρώτες γευστικές δοκιμές δείχνουν ότι το τελικό προϊόν μπορεί να αποκτήσει έντονη γεύση σοκολάτας, ανάλογα με την αναλογία μελιού προς φλοιούς αν και επίσημες αξιολογήσεις γεύσης, αρώματος και υφής βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. «Φυσικά, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το κοινό είναι η γεύση, αλλά οι αναλύσεις μας έδειξαν ότι περιέχει αρκετές βιοδραστικές ενώσεις που το καθιστούν ιδιαίτερα ενδιαφέρον από διατροφική και καλλυντική άποψη» δήλωσε ο Φελίπε Σάντζεζ Μπραγκανιόλο πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Η μέθοδος
Η ομάδα έχει κατοχυρώσει με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τη διαδικασία εκχύλισης και συνεργάζεται με την INOVA UNICAMP, τον οργανισμό καινοτομίας του πανεπιστημίου, για να εντοπίσει βιομηχανικούς εταίρους που θα ενδιαφέρονταν να αδειοδοτήσουν την τεχνολογία και να φέρουν το προϊόν στην αγορά.
Πέρα από την ανάπτυξη προϊόντος το έργο αναδεικνύει και τη βιώσιμη αξιοποίηση της τοπικής βιοποικιλότητας στην περιοχή που βρίσκονται αυτές οι μέλισσες. Οι ερευνητές επέλεξαν μέλι από άκεντρες μέλισσες επειδή συνήθως περιέχει περισσότερο νερό και είναι λιγότερο ιξώδες από το μέλι που παράγεται από την ευρωπαϊκή μέλισσα Apis mellifera γεγονός που το καθιστά πιο αποτελεσματικό ως φυσικό διαλύτη.
Δοκίμασαν μέλι από πέντε βραζιλιάνικα είδη: borá, jataí, mandaçaia, mandaguari και moça branca. Οι φλοιοί κακάο που χρησιμοποιήθηκαν στα πειράματα προμηθεύτηκαν από υπηρεσία του Υπουργείου Γεωργίας της πολιτείας Σάο Πάολο.
Αρχικά επιλέχθηκε μέλι mandaguari για τη βελτιστοποίηση της διαδικασίας λόγω των ενδιάμεσων τιμών νερού και ιξώδους. Ωστόσο η βελτιστοποιημένη διαδικασία εφαρμόστηκε αργότερα και στα υπόλοιπα μέλια. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το μέλι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο σε εξωτερικούς παράγοντες όπως το κλίμα, οι συνθήκες αποθήκευσης και η θερμοκρασία. Επομένως, είναι δυνατόν η διαδικασία να προσαρμοστεί στο τοπικά διαθέσιμο μέλι και όχι απαραίτητα στο mandaguari.
Οι υπέρηχοι ενισχύουν την πράσινη χημεία
Η εκχύλιση με τη βοήθεια υπερήχων περιλαμβάνει την τοποθέτηση ενός ανιχνευτή που μοιάζει οπτικά με μεταλλικό στιλό μέσα σε δοχείο που περιέχει μέλι και φλοιούς. Ο ανιχνευτής χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για να ενισχύσει την εξαγωγή των ενώσεων από τους φλοιούς οι οποίες στη συνέχεια μεταφέρονται στον διαλύτη δηλαδή στο μέλι.
Η μέθοδος είναι αποδοτική επειδή δημιουργεί μικροφυσαλίδες που εκρήγνυνται και αυξάνουν προσωρινά τη θερμοκρασία διασπώντας το φυτικό υλικό. Η τεχνική αυτή θεωρείται φιλική προς το περιβάλλον στη βιομηχανία τροφίμων καθώς είναι ταχύτερη και πιο αποτελεσματική από άλλες μεθόδους.
Στο πλαίσιο της μελέτης πραγματοποιήθηκε και αξιολόγηση βιωσιμότητας με χρήση του λογισμικού Path2Green το οποίο ελέγχει τη συμμόρφωση με 12 αρχές της πράσινης χημείας όπως η μεταφορά, η μεταεπεξεργασία, ο καθαρισμός και η εφαρμογή. Η χρήση βρώσιμου, τοπικού και έτοιμου προς χρήση διαλύτη ήταν ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες. Σε κλίμακα από -1 έως +1, το προϊόν έλαβε βαθμολογία +0,118.
Προς ασφαλέστερα και πιο ανθεκτικά προϊόντα μελιού
Οι ερευνητές ετοιμάζουν νέες μελέτες για να αξιολογήσουν την επίδραση των υπερήχων στη μικροβιολογία του μελιού. Όπως και στο φυτικό υλικό, η μέθοδος διασπά τα κυτταρικά τοιχώματα μικροοργανισμών, όπως βακτήρια, που μπορούν να υποβαθμίσουν το προϊόν.
Το μέλι από αυτόχθονες μέλισσες συνήθως απαιτεί ψύξη, ωρίμανση, αφύγρανση ή παστερίωση, σε αντίθεση με το μέλι από ευρωπαϊκές μέλισσες που μπορεί να αποθηκευτεί σε θερμοκρασία δωματίου. Οι ερευνητές υποψιάζονται ότι η έκθεση σε υπερήχους μπορεί να εξαλείφει τους μικροοργανισμούς που περιέχει το μέλι, αυξάνοντας τη σταθερότητα και τη διάρκεια ζωής του προϊόντος.
Στο μέλλον, σκοπεύουν να δοκιμάσουν και άλλες εφαρμογές, χρησιμοποιώντας μέλι από αυτόχθονες μέλισσες ως διαλύτη για εκχύλιση με υπερήχους, όπως η επεξεργασία άλλων φυτικών υπολειμμάτων.
