Του Μανώλη Κοττάκη
O τρόπος με τον οποίο άνοιξε και πάλι η συζήτηση για το θέμα των αμβλώσεων είναι ενδεικτικός του πώς αντιλαμβανόμαστε τον δημόσιο διάλογο για κρίσιμα θέματα σε νέους καιρούς. Το συγκεκριμένο ζήτημα είναι ασφαλώς νομικό, τι επιτρέπεται και τι δεν επιτρέπεται, είναι ζήτημα γονεϊκό, είναι ζήτημα ελευθερίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι ζήτημα υγείας και βεβαίως είναι ζήτημα βαθιά φιλοσοφικό: Τι είναι και τι δεν είναι ζωή. Θέση αρχής: Η Πολιτεία δεν πρέπει ούτε να απαγορεύει τις αμβλώσεις ούτε να προπαγανδίζει κατά των γεννήσεων. Πρέπει να εγγυάται την ελευθερία του ατόμου να αποφασίσει αυτό που θέλει για τη ζωή του και βεβαίως έχει την ευθύνη να διαφωτίζει τους πολίτες. Τι σημαίνει αυτό;
Ερώτημα πρώτο: Μπορεί μια νεαρά γυναίκα δεκαέξι ετών που εγκυμονεί να φέρει ζωή στη ζωή και να γίνει γονέας προτού ζήσει η ίδια τη ζωή της; Η μητρότητα δεν είναι «φαίνεσθαι», είναι αποστολή. Σύμφωνα με έρευνες, το 25% των εκτρώσεων γίνεται από νεαρά, ανήλικα κορίτσια.
Αν και η απάντηση εδώ είναι περίπου αυτονόητη, η απόφαση αυτή είναι θέμα οικογενειακού συμβουλίου με τυχόν συνδρομή ειδικού που παρέχει η Πολιτεία, εφόσον συναινεί η οικογένεια. Ο ιδιωτικός βίος είναι απαραβίαστος. «Όποιος έχει την ελευθερία έχει και την ευθύνη», όπως έλεγε ο μακαριστός μητροπολίτης Σιατίστης Παύλος. Πίσω από πολλές κατεστραμμένες προσωπικότητες θυμωμένων νεαρών ενδεχομένως κρύβονται παιδιά που λόγω συνθηκών μεγάλωσαν με νεαρές μητέρες σε δύσκολες ανατροφές.
Ερώτημα δεύτερο: Είναι η άμβλωση μια ακίνδυνη ιατρική πράξη ή κρύβει κινδύνους; Ειδικοί λένε ότι η επιλογή αυτή δεν είναι το ίδιο με το να πήγαινες σε έναν οδοντίατρο. Μπορεί υπό προϋποθέσεις να προκαλέσει βλάβη στην αναπαραγωγική ικανότητα μιας γυναίκας.
Αποστολή ενός κράτους δικαίου δεν είναι να υποχρεώσει μια μητέρα να κάνει το αυτό ή το άλλο, αυτό πρέπει να είναι αποτέλεσμα δικής της ελεύθερης βούλησης. Εάν όμως, όπως παραπάνω περιγράψαμε, η Πολιτεία πρέπει υπό τύπον έκφρασης συμβουλευτικής γνώμης να προειδοποιήσει μια ανήλικη με οδηγίες τι συνέπειες μπορεί να έχει η γέννηση ενός παιδιού εντός ανηλικότητας, άλλο τόσο οφείλει να την ενημερώσει για τις επιπλοκές που μπορεί να έχει μια άμβλωση στη μελλοντική αναπαραγωγική της ικανότητα. Δεν βγάζεις τον φρονιμίτη, όταν κάνεις άμβλωση.
Ερώτημα τρίτο: Πώς βλέπει η Πολιτεία το δικαίωμα στη μητρότητα; Δεδομένης της συνταγματικής κατοχύρωσης της οικογένειας, το ενθαρρύνει; Το αποθαρρύνει; Κάθε χρόνο γίνονται, σύμφωνα με έρευνες, 150.000 αμβλώσεις, όσος είναι περίπου ο πληθυσμός της Λάρισας. Χάνουμε κάθε χρόνο μια Λάρισα. Μια χώρα που αντιμετωπίζει οξύτατο δημογραφικό πρόβλημα, μέλος μιας παρηκμασμένης Ευρώπης, που προάγει την ατομική μοναξιά πολυτελείας, σε αντίθεση με άλλες ηπείρους (στην Αφρική το 75% του πληθυσμού είναι νέοι 35 ετών), ερωτάται: Η Πολιτεία πρέπει να ενημερώνει, χωρίς να επιβάλλει στις υποψήφιες νέες μητέρες, ποιες είναι οι θετικές και ποιες οι αρνητικές συνέπειες και μετά να τις αφήνει να αποφασίζουν ελεύθερες; Ναι ή όχι;
Ερώτημα τέταρτο, το ηθικό. Έχει ανθρώπινο δικαίωμα στη ζωή ένα έμβρυο όταν αρχίσει να χτυπά η καρδιά του; Είναι θέμα φιλοσοφικό, ιδεολογικό, θρησκευτικό και νομικό. Αν αναλογιστούμε ότι η Πολιτεία έχει θεσπίσει με νόμο «ανθρώπινα δικαιώματα» σε «άλογα όντα» των οποίων η ζωή είναι σε διακινδύνευση με κακοποίηση, όπως είναι οι γάτες, οι σκύλοι, τα γαϊδουράκια της Ύδρας και της Σαντορίνης, ποια είναι η απάντηση που δίνουμε για έλλογα όντα που περιμένουν στην αναμονή για ζωή;
Και πάλι η απάντηση ανήκει σε αυτόν που έχει κυρίαρχο δικαίωμα πάνω στο σώμα του. Διότι αν η απάντηση δεν είναι ελεύθερη και το κράτος σε καθοδηγεί στο όνομα της πολιτικής ορθότητας να μην κάνεις παιδιά σε νεότερη ηλικία (εφόσον αυτό προκύψει από μία αδόκητη εγκυμοσύνη), τότε μήπως εργάζεται συνειδητά ή ασυνείδητα για δύο βιομηχανίες που τζιράρουν πολλά δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως; Για τη βιομηχανία των αμβλώσεων και για τη βιομηχανία της εξωσωματικής γονιμοποίησης; Είναι άραγε ψέματα ότι πολλές γυναίκες που έκαναν άμβλωση σε νεαρή ηλικία δηλώνουν στα σαράντα τους μετανιωμένες που περνούν τη μακρά διαδικασία προσπάθειας να κάνουν παιδί με εξωσωματική ή με κατάψυξη εμβρύου ή με παρένθετη μητέρα; Είναι ψέματα ότι αρκετές λένε «κρίμα που δεν έφερα ζωή στη ζωή όταν μπορούσα και μοχθώ τώρα που δυσκολεύομαι»;
Υπάρχει, τέλος, και το φιλοσοφικό και θρησκευτικό θέμα. Στο επιτυχημένο σίριαλ του Mega για τη ζωή του αγίου Παϊσίου ήρθε στο φως της δημοσιότητας ένα άγνωστο πραγματικό περιστατικό: Τον πλησίασε κάποτε μια γυναίκα και του έθεσε το δίλημμα που τη βασάνιζε: Είχε ήδη τρία παιδιά, ήταν έγκυος σε ένα τέταρτο και ήθελε -προσέξτε φρασεολογία που έχουμε υιοθετήσει για ανθρώπινη ζωή- «να το ρίξει». Και μόνο το ρήμα είναι αποτρόπαιο και ενοχικό. Η ανθρώπινη ζωή δεν είναι «πτώση». Ο άγιος, μοναχός τότε, την παρότρυνε να το κρατήσει με την πρόβλεψη ότι θα φέρει ευλογία στη ζωή της. Όταν ο Παΐσιος νοσηλευόταν με σοβαρά προβλήματα υγείας στο νοσοκομείο, λίγο πριν από την εκδημία του, η κυρία τον επισκέφθηκε στο νοσοκομείο μαζί με τον 19χρονο υιό της. Τον είχε «κρατήσει». Ο άγιος δεν τη θυμόταν στην αρχή, αλλά εκείνη ξέσπασε σε αναφιλητά όταν τον ενημέρωσε ότι το παιδί γεννήθηκε και έδωσε άλλη διάσταση στη ζωή της. Η απόφασή της δεν επεβλήθη από τον νόμο, αλλά από τις πεποιθήσεις της.
Τούτων δοθέντων, το συμπέρασμα είναι το εξής: Το κράτος σε συνθήκες ελευθερίας δεν πρέπει ούτε να απαγορεύει τις αμβλώσεις ούτε να απεμπολεί το δικαίωμά του να ενημερώνει τις υποψήφιες μητέρες για τις συνέπειες των επιλογών τους. Και σίγουρα δεν πρέπει να λιθοβολεί όποιον τολμά να θέσει ένα θέμα στον δημόσιο διάλογο. Ένα φιλελεύθερο κράτος δεν πολιτεύεται με το «απαγορεύεται», αλλά με το δικαίωμα της επιλογής. Και δεν επιβάλλεται με το να συντρίβει κάθε διαφορετική άποψη για τη μητρότητα. Ένας αληθινός φιλελεύθερος, τέλος, δεν είναι αξιωματικά υπέρ των αμβλώσεων (αυτός είναι ο πραγματικός «ακροδεξιός»), αλλά υπέρ του δικαιώματος της επιλογής μεταξύ γεννήσεων και αμβλώσεων. Αυτό, ναι, πράγματι, είναι σεβασμός στη διαφορετικότητα των ανθρώπων.
ΥΓ.: Το 1982, όταν νομοθετήθηκαν οι αμβλώσεις, ο πληθυσμός μας ανερχόταν σε 9,85 εκατ. Έλληνες και 34.000 μετανάστες. Το 2026 ο πληθυσμός μας ανέρχεται σε 8,46 εκατ. Έλληνες και 1,4 εκατ. μετανάστες…
