Ορόσημο φαίνεται να αποτελεί για τους Ευρωπαίους αλλά και άλλους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ η επιχείρηση αρπαγής της Γριλανδίας από τον Τραμπ. Για πρώτη φορά η στρατηγική εκβιασμού μέσω των δασμών που ακολουθεί πιστά εδώ και έναν χρόνο ο Τραμπ συνάντησε σθεναρή αντίσταση αναγκάζοντάς τον σε υποχώρηση. Παράλληλα ώθησε την Ευρώπη, τον Καναδά και άλλες οικονομίες -οι «μεσαίες δυνάμεις» της υφηλίου, όπως τις αποκάλεσε πρόσφατα ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ- να εντείνουν την προσπάθεια απεξάρτησής τους από τις ΗΠΑ προωθώντας νέες συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου μεταξύ τους.
Τελευταία η χθεσινή συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ενωσης και Ινδίας (βλέπε «Εμπορική συμφωνία-μήνυμα σε ΗΠΑ και Κίνα», της Μαρίας Ψαρά), η οποία μειώνει δραστικά τους δασμούς στη συντριπτική πλειονότητα των αγαθών που εισάγουν οι δύο πλευρές. Η συμφωνία δημιουργεί μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Ερχεται μετά από περίπου δύο δεκαετίες διαδοχικών διαπραγματεύσεων, οι οποίες επιταχύνθηκαν στο τελευταίο εξάμηνο εν μέσω των δασμών του Τραμπ.
Στην προσπάθεια διαφοροποίησής της, η Ευρωπαϊκή Ενωση προχώρησε επίσης πριν από μερικές ημέρες σε εμπορική συμφωνία με το μπλοκ χωρών της Νότιας Αμερικής Mercosur ενώ ανάλογες συμφωνίες σύναψε πέρυσι και με την Ινδονησία, το Μεξικό και την Ελβετία. Την ίδια περίοδο, η Ινδία ολοκλήρωσε συμφωνίες με τη Βρετανία, τη Νέα Ζηλανδία και το Ομάν. Ε.Ε. και Ινδία δεν είναι οι μοναδικές εμπορικές δυνάμεις που γυρνούν την πλάτη στον προστατευτισμό και την εμπορική επιθετικότητα του Τραμπ. Ο Καναδάς υπέγραψε στα μέσα του μήνα προκαταρκτική εμπορική συμφωνία με την Κίνα προκαλώντας την οργή της Ουάσινγκτον, η οποία απειλεί με δασμούς 100%. Ο Καναδός πρωθυπουργός όχι μόνο απέρριψε τις αμερικανικές αιτιάσεις αλλά πρόκειται να ταξιδέψει τον Μάρτιο στην Ινδία για να υπογράψει και αυτός συμφωνίες με την κυβέρνηση Μόντι για το ουράνιο, την ενέργεια, τα ορυκτά και την τεχνητή νοημοσύνη.
Εναλλακτική λύση
Ο Κάρνεϊ είχε προσφέρει στην πρόσφατη ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ εναλλακτική λύση στο όραμα του Τραμπ, μιλώντας για τις «μεσαίες δυνάμεις της υφηλίου» οι οποίες μπορούν να δράσουν από κοινού για να αποφύγουν τη θυματοποίησή τους από την αμερικανική ηγεμονία. Ανάλογες σκέψεις υπάρχουν όμως και στο μυαλό του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ που πραγματοποιεί από χθες την πρώτη επίσκεψη ηγέτη της χώρας του εδώ και οκτώ χρόνια στην Κίνα, σε μια προσπάθεια περισσότερων επιχειρηματικών συμφωνιών -από αυτοκίνητα έως φαρμακευτικά προϊόντα- και μείωσης της εξάρτησης από τις ολοένα και πιο απρόβλεπτες ΗΠΑ.
Παράλληλες σκέψεις διακατέχουν και τη Γερμανίδα υπουργό Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε, η οποία σε χθεσινές δηλώσεις της τόνισε ότι «ο κόσμος έχει γίνει πιο αβέβαιος και οι συμμαχίες στις οποίες έχουμε εμπιστευτεί και βασιστεί αρχίζουν να καταρρέουν». «Αυτό», είπε, «δεν σημαίνει εγκατάλειψή τους, αλλά μάλλον συνέχιση της συνεργασίας, όσο δύσκολο κι αν είναι αυτό σε ορισμένες περιπτώσεις, και πάνω απ’ όλα αναζήτηση νέων εταίρων», αναφέροντας ως τέτοιους τη Νότια Αμερική, την Ινδία, τη Μέση Ανατολή, τον Καναδά, την Αυστραλία, καθώς και χώρες της Ασίας, συμπεριλαμβανομένης της Μαλαισίας.
Γράφοντας από το Νταβός την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων των ΗΠΑ, Μάικλ Φρόμαν, υποστήριξε από την πλευρά του ότι δεν βλέπει τον Καναδά και τις ευρωπαϊκές δυνάμεις να εγκαταλείπουν τις ΗΠΑ, αλλά αντ’ αυτού να αναζητούν «συνασπισμούς προθύμων» για να σφυρηλατήσουν μια νέα γεωπολιτική ισορροπία. Αυτή η νέα πολυμερής παγκόσμια τάξη, βασισμένη σε κανόνες «εκτός ΗΠΑ», κλίνει προς την κατεύθυνση που υποστήριξαν ορισμένες ισχυρές προσωπικότητες πέρυσι κατά τη διάρκεια των εμπορικών καταιγίδων του Τραμπ.
Μεταξύ αυτών και η πρώην αξιωματούχος του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, Αν Κρούγκερ, που μίλησε για τη δημιουργία ενός νέου Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου από τα μέλη του ΠΟΕ που θα συνέδεε τις ομάδες της Ε.Ε., του Καναδά και της Διατλαντικής Εταιρικής Σχέσης του Ειρηνικού. Ενας τέτοιος ΠΟΕ θα αντιπροσώπευε περίπου το 60% των παγκόσμιων εξαγωγών έναντι 10%-12% των ΗΠΑ. Η συλλογική διαπραγματευτική του δύναμη θα υπερέβαινε κατά πολύ αυτή των ΗΠΑ καθιστώντας τις τακτικές «διαίρει και βασίλευε» του Τραμπ αναποτελεσματικές, ενώ το πιο σημαντικό θα ήταν ότι μια τέτοια ενότητα θα μπορούσε τελικά να πείσει τους Αμερικανούς πολιτικούς να επιστρέψουν σε συνεργασία βασισμένη σε κανόνες.
