Εκείνη η φράση και εκείνη η ημέρα, χωρίς κανείς ακόμη να το αντιλαμβάνεται, θα είναι η αρχή του τέλους
Τα στελέχη της Tyco International Ltd. προσκαλούνται για πρώτη φορά στα νέα γραφεία της εταιρείας στη Boca Raton. Δεν είναι μια τυπική συνάντηση. Είναι μια είσοδος σε έναν άλλο κόσμο. Έναν κόσμο που κανένα μέλος του συμβουλίου δεν έχει δει, εγκρίνει ή φανταστεί.
Το ημερολόγιο γράφει 16 Ιανουαρίου 2002. Και εκείνη η μέρα – χωρίς κανείς ακόμη να το αντιλαμβάνεται – θα είναι η αρχή του τέλους.
Το κτίριο δεν θυμίζει έδρα πολυεθνικής. Θυμίζει πεντάστερο ξενοδοχείο. Όχι από εταιρική ανάγκη, αλλά από… αισθητική επιλογή. Υπάρχει πλήρως εξοπλισμένο γυμναστήριο. Υπάρχουν πολυτελείς αίθουσες για γεύματα. Υπάρχουν χώροι που δεν εξυπηρετούν εργασία, αλλά επίδειξη.
Ένας από τους διευθυντές κοιτά γύρω του και δεν κρύβει την οργή του. «Ήταν γελοίο», θα δηλώσει αργότερα στον Τύπο. «Δεν έμοιαζε με χώρο γραφείων. Έμοιαζε με resort».
Το σοκ
Κανένα μέλος του διοικητικού συμβουλίου δεν είχε εγκρίνει τέτοια δαπάνη. Κανείς δεν είχε ενημερωθεί για το εύρος της κατασκευής. Και όμως, όλα έχουν πληρωθεί. Με χρήματα της εταιρείας. Με χρήματα των μετόχων.
Στην κεφαλή του τραπεζιού στέκεται ο άνθρωπος που τα ενέκρινε όλα μόνος του: ο CEO Ντένις Κοζλόφσκι. Για χρόνια θεωρείται ιδιοφυΐα. Ο άνθρωπος που μετατρέπει την Tyco σε κολοσσό, μέσω αδιάκοπων εξαγορών. Ο μάνατζερ που όλοι θαυμάζουν για την επιθετικότητα και την αυτοπεποίθησή του.
Εκείνη τη μέρα, όμως, η αυτοπεποίθηση έχει άλλη όψη. Όχι του ηγέτη. Αλλά του ανθρώπου που θεωρεί την εταιρεία προέκταση του εαυτού του.
«You’ve been a naughty boy»
Καθώς ο Κοζλόφσκι υποδέχεται τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, τον πλησιάζει ο Λόρδος Άσκροφτ. Η φράση που του απευθύνει θα μείνει στην ιστορία. «Dennis, you’ve been a naughty boy» (Ντένις, ήσουν ατακτούλης) του λέει σε χαϊδευτικό τόνο.
Δεν είναι παρατήρηση. Ούτε απλά αστεϊσμός. Είναι διάγνωση. Είναι η στιγμή που το συμβούλιο καταλαβαίνει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Πρόκειται για νοοτροπία.
Ο Κοζλόφσκι δεν βλέπει τον εαυτό του ως διαχειριστή. Βλέπει τον εαυτό του ως μονάρχη. Η Tyco, στα μάτια του, δεν είναι εισηγμένη εταιρεία. Είναι αυτοκρατορία. Και ο αυτοκράτορας δεν ζητά άδεια.
Το κτίριο στη Boca Raton είναι μόνο η αρχή. Σύντομα αποκαλύπτεται ότι εταιρικά κεφάλαια χρηματοδοτούν.
- πολυτελή ακίνητα
- έργα τέχνης
- extravagant πάρτι
- προσωπικά έξοδα που βαφτίζονται «εταιρικές ανάγκες».
Όχι με πλαστά τιμολόγια. Αλλά με τη βεβαιότητα ότι κανείς δεν θα τολμήσει να ρωτήσει.
Η ψευδαίσθηση του άτρωτου CEO
Στα τέλη της δεκαετίας του ’90 και στις αρχές του 2000, οι πανίσχυροι CEOs θεωρούνται σχεδόν υπεράνω ελέγχου. Οι αγορές ανεβαίνουν. Οι εξαγορές χειροκροτούνται. Τα διοικητικά συμβούλια σπάνια αντιστέκονται. Ο Κοζλόφσκι είναι παιδί αυτής της εποχής.
Η Tyco εξαγοράζει τα πάντα. Μεγαλώνει με ρυθμό που εντυπωσιάζει. Και όσο οι αριθμοί φαίνονται καλοί, οι λεπτομέρειες περνούν απαρατήρητες.
Μέχρι που δεν περνούν.
Η αρχή του τέλους
Η συνάντηση στη Boca Raton δεν είναι το τέλος. Είναι το σημείο καμπής. Από εκείνη τη μέρα, το board δεν μπορεί πια να προσποιείται άγνοια. Οι ερωτήσεις αρχίζουν. Οι έλεγχοι βαθαίνουν. Οι εισαγγελείς πλησιάζουν.
Λίγους μήνες αργότερα, ο Κοζλόσκι θα βρεθεί αντιμέτωπος με κατηγορίες για απάτη, φοροδιαφυγή και υπεξαίρεση εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Ο άνθρωπος που ζούσε σαν βασιλιάς με εταιρικά χρήματα, θα βρεθεί στο εδώλιο και στη φυλακή. Είχε υπεξαιρέσει πάνω από 150 εκατ. δολάρια.
Το μάθημα της Tyco
Η ιστορία της Tyco δεν είναι απλώς μια ιστορία σκανδάλου. Είναι μια προειδοποίηση. Για το τι συμβαίνει όταν τα στελέχη χειροκροτούν αντί να ελέγχουν,
όταν η επιτυχία βαφτίζεται ασυλία, όταν η εταιρική διακυβέρνηση θεωρείται τυπικότητα.
Το πολυτελές κτίριο στη Boca Raton ήταν σύμπτωμα. Ήταν το ορατό αποτέλεσμα μιας κουλτούρας όπου η εξουσία δεν είχε αντίβαρο.
Σήμερα, η φράση «you’ve been a naughty boy» μοιάζει σχεδόν ελαφριά για να περιγράψει όσα ακολούθησαν. Κι όμως, συμπυκνώνει τα πάντα.
Εκείνη τη μέρα, στη Boca Raton, το διοικητικό συμβούλιο δεν βλέπει απλώς ένα υπερβολικό γραφείο. Βλέπει την αλήθεια. Και καταλαβαίνει ότι όταν μια εταιρεία μοιάζει περισσότερο με παλάτι παρά με χώρο δουλειάς, το πρόβλημα δεν είναι η διακόσμηση. Είναι η εξουσία.
Και συνήθως, όταν το καταλαβαίνεις, είναι ήδη αργά.
