Τα ευρήματα βοηθούν στην κατανόηση του τι θα συμβεί στη παγωμένη ήπειρο από την κλιματική αλλαγή.
Ένας νέος χάρτης αποκαλύπτει το τοπίο που κρύβεται κάτω από τους πάγους της Ανταρκτικής με πρωτοφανή λεπτομέρεια κάτι που όπως λένε οι επιστήμονες θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την κατανόηση μας για την παγωμένη ήπειρο και τις επιπτώσεις που έχει σε αυτή αλλά και τον πλανήτη η κλιματική αλλαγή.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δορυφορικά δεδομένα και τη φυσική που διέπει την κίνηση των παγετώνων της Ανταρκτικής για να υπολογίσουν πώς μπορεί να μοιάζει η ήπειρος κάτω από τον πάγο.
Βρήκαν ενδείξεις για χιλιάδες λόφους και ορεινούς όγκους που δεν είχαν ανακαλυφθεί προηγουμένως και δηλώνουν ότι οι χάρτες ορισμένων κρυμμένων οροσειρών της Ανταρκτικής είναι πιο καθαροί από ποτέ. Παρότι οι χάρτες αυτοί περιέχουν αβεβαιότητες οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι νέες λεπτομέρειες θα μπορούσαν να ρίξουν φως στο πώς θα αντιδράσει η Ανταρκτική στην κλιματική αλλαγή και τι σημαίνει αυτό για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
«Είναι σαν παλιότερα να είχαμε μια κοκκώδη φωτογραφική μηχανή με φιλμ και τώρα να έχουμε μια σωστά εστιασμένη ψηφιακή εικόνα για το τι πραγματικά συμβαίνει» δήλωσε στο BBC News η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Δρ. Έλεν Όκεντεν ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Grenoble Alpes. Χάρη στους δορυφόρους οι επιστήμονες έχουν καλή εικόνα της παγωμένης επιφάνειας της Ανταρκτικής όμως όσα βρίσκονται από κάτω παραμένουν σε μεγάλο βαθμό μυστήριο.
Οι μετρήσεις
Στην πραγματικότητα γνωρίζουμε περισσότερα για την επιφάνεια ορισμένων πλανητών του Ηλιακού μας Συστήματος απ’ ό,τι για μεγάλο μέρος του «υπογάστριου» της Ανταρκτικής, δηλαδή την τοπογραφία κάτω από το παγοκάλυμμα. Πλέον όμως οι ερευνητές πιστεύουν ότι διαθέτουν τον πιο πλήρη και λεπτομερή χάρτη αυτού του υποκείμενου τοπίου που έχει δημιουργηθεί ποτέ.
«Είμαι πραγματικά ενθουσιασμένος που μπορώ να το κοιτάζω και να βλέπω ολόκληρο το υπόστρωμα της Ανταρκτικής με μια ματιά», δήλωσε ο καθηγητής Ρόμπερτ Μπίγκαμ, παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και συνσυγγραφέας της μελέτης. «Νομίζω ότι αυτό είναι εκπληκτικό». Οι παραδοσιακές μετρήσεις από το έδαφος ή τον αέρα χρησιμοποιούσαν ραντάρ για να «δουν» κάτω από τον πάγο ο οποίος σε ορισμένα σημεία φτάνει τα 4,8 χιλιόμετρα πάχος συνήθως κατά μήκος μεμονωμένων γραμμών ή διαδρομών έρευνας.
Όμως αυτές οι διαδρομές μπορούσαν να απέχουν δεκάδες χιλιόμετρα μεταξύ τους αφήνοντας τους επιστήμονες να συμπληρώνουν τα κενά. «Αν φανταζόσασταν ότι τα Σκωτσέζικα Υψίπεδα ή οι Ευρωπαϊκές Άλπεις ήταν καλυμμένα με πάγο και ο μόνος τρόπος να κατανοήσετε το σχήμα τους ήταν περιστασιακές πτήσεις σε απόσταση αρκετών χιλιομέτρων μεταξύ τους δεν θα μπορούσατε ποτέ να δείτε όλα αυτά τα απότομα βουνά και τις κοιλάδες που ξέρουμε ότι υπάρχουν» είπε ο Μπίγκαμ.
Η μέθοδος
Έτσι οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια νέα προσέγγιση συνδυάζοντας τη γνώση τους για την επιφάνεια του πάγου από δορυφόρους με την κατανόηση της φυσικής της ροής του πάγου και συγκρίνοντάς τα με τα παλαιότερα δεδομένα από τις γραμμές έρευνας.
«Είναι λίγο σαν να κάνεις καγιάκ σε ένα ποτάμι και να υπάρχουν βράχια κάτω από το νερό. Μερικές φορές σχηματίζονται δίνες στην επιφάνεια, που σου λένε κάτι για τους βράχους από κάτω. Ο πάγος βέβαια ρέει πολύ διαφορετικά από το νερό, αλλά και πάλι, όταν ο πάγος περνά πάνω από μια ράχη ή έναν λόφο στο υπόστρωμα, αυτό αποτυπώνεται τόσο στην τοπογραφία της επιφάνειας όσο και στην ταχύτητα της ροής» εξήγησε η Όκεντεν.
Παρότι ήταν γνωστές οι μεγάλες οροσειρές της Ανταρκτικής, η νέα προσέγγιση αποκάλυψε δεκάδες χιλιάδες άγνωστους έως τώρα λόφους και ράχες, καθώς και πολύ περισσότερες λεπτομέρειες γύρω από ορισμένα βουνά και φαράγγια που είναι θαμμένα κάτω από τον πάγο. «Είναι πραγματικά συναρπαστικό να κοιτάζεις όλα αυτά τα νέα τοπία και να βλέπεις τι υπάρχει εκεί. Είναι σαν όταν βλέπεις για πρώτη φορά έναν τοπογραφικό χάρτη του Άρη και λες “ουάου, αυτό είναι τόσο ενδιαφέρον, μοιάζει λίγο με τη Σκωτία” ή “αυτό δεν μοιάζει με τίποτα που έχω ξαναδεί”» λέει η Όκεντεν.
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ανακάλυψη είναι ένα βαθύ κανάλι χαραγμένο στο υπόστρωμα της Ανταρκτικής σε μια περιοχή που ονομάζεται Υποπαγετώδης Λεκάνη Μοντ. Το κανάλι έχει κατά μέσο όρο βάθος 50 μέτρα, πλάτος 6 χιλιόμετρα και εκτείνεται για σχεδόν 400 χιλιόμετρα, περίπου όσο η απόσταση από το Λονδίνο έως το Νιούκαστλ σε ευθεία γραμμή.
Ο νέος χάρτης των ερευνητών είναι απίθανο να είναι ο τελικός. Βασίζεται σε παραδοχές σχετικά με το πώς ακριβώς ρέει ο πάγος, οι οποίες, όπως κάθε μέθοδος, συνοδεύονται από αβεβαιότητες. Επίσης, πολλά απομένουν να ανακαλυφθούν για τα πετρώματα και τα ιζήματα που βρίσκονται κάτω από τον πάγο. Ωστόσο, άλλοι επιστήμονες συμφωνούν ότι, σε συνδυασμό με περαιτέρω έρευνες από το έδαφος, τον αέρα και το διάστημα, οι χάρτες αυτοί αποτελούν ένα πολύ σημαντικό βήμα προόδου.
«Είναι ένα πραγματικά χρήσιμο εργαλείο», δήλωσε ο Δρ. Πίτερ Φρέτγουελ, ανώτερος επιστήμονας της Βρετανικής Αποστολής Ανταρκτικής (της παλαιότερης και πιο οργανωμένης μόνιμης ερευνητικής αποστολής στην Ανταρκτική) ο οποίος δεν συμμετείχε στη νέα μελέτη αλλά έχει εμπλακεί εκτενώς σε προηγούμενες χαρτογραφήσεις. «Μας δίνει την ευκαιρία να καλύψουμε τα κενά ανάμεσα σε αυτές τις έρευνες» πρόσθεσε.
Οι αλλαγές
Μια πιο λεπτομερής κατανόηση όλων των ραχών, λόφων, βουνών και καναλιών θα μπορούσε να βελτιώσει τα υπολογιστικά μοντέλα για το πώς μπορεί να αλλάξει η Ανταρκτική στο μέλλον λένε οι ερευνητές. Αυτό συμβαίνει επειδή αυτά τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά καθορίζουν τελικά το πόσο γρήγορα κινούνται οι παγετώνες από πάνω και πόσο γρήγορα μπορούν να υποχωρήσουν σε ένα θερμαινόμενο κλίμα.
Και αυτό είναι κρίσιμο, καθώς η μελλοντική ταχύτητα τήξης της Ανταρκτικής θεωρείται ευρέως μία από τις μεγαλύτερες άγνωστες παραμέτρους στην επιστήμη του κλίματος. «Αυτή η μελέτη μάς δίνει μια καλύτερη εικόνα για το τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον και για το πόσο γρήγορα ο πάγος της Ανταρκτικής θα συμβάλει στην παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας», συμφώνησε ο Φρέτγουελ.
