WWF: Ένα μήνα μετά την έναρξη της αντιπυρικής, πόσο προετοιμασμένοι είμαστε;

Θα περίμενε κανείς ότι η αύξηση και ένταση των φυσικών καταστροφών τα τελευταία χρόνια, οι χιλιάδες καμένες δασικές εκτάσεις (193.816 στρέμματα κατά το 2018) και, το τραγικότερο όλων, η απώλεια 102 πολιτών, που στιγμάτισε το περσινό καλοκαίρι, θα σηματοδοτούσαν τη ριζική αλλαγή του συστήματος δασοπροστασίας. Λαμβάνοντας υπόψη την απειλή της κλιματικής αλλαγής, που κάθε χρόνο εντείνεται όλο και περισσότερο, είναι σαφές ότι η άμεση λήψη μέτρων για την αποτελεσματική πρόληψη και καταστολή των δασικών πυρκαγιών είναι παραπάνω από επιτακτική.


 

Aμέσως μετά τη φονική πυρκαγιά στην Ανατολική Αττική πέρυσι τον Ιούλιο, υπήρξαν επίσημες εξαγγελίες από στελέχη της κυβέρνησης και τον ίδιο τον Πρωθυπουργό για διερεύνηση των αιτιών σε βάθος και λήψη μιας σειράς από μέτρα με στόχο να «θωρακιστούν» στο μέλλον η χώρα και οι πολίτες από τις δασικές πυρκαγιές. Έκτοτε, κάποιες κινήσεις πραγματοποιήθηκαν:  

  • Η «Επιτροπή για τις προοπτικές διαχείρισης πυρκαγιών υπαίθρου και δασών στην Ελλάδα» (Επιτροπή Goldammer) που συστάθηκε με απόφαση του Πρωθυπουργού, δημοσιοποίησε το πόρισμά της τον Ιανουάριο 2019. Ωστόσο, η συνέχεια είναι άγνωστη, μιας και μετά το πόρισμα δεν ακολούθησαν συγκεκριμένες δράσεις και λύσεις.
  • Εκδόθηκε επιτέλους η ΚΥΑ που προβλεπόταν στο άρθρο 100 του ν. 4249/2014 για τη συνεργασία Δασικής Υπηρεσίας και Πυροσβεστικού Σώματος, κάτι που αποτελούσε τα τελευταία πολλά χρόνια πάγιο αίτημα του WWF Ελλάς.
  • Τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου για το «Εθνικό Σύστημα Πολιτικής Προστασίας». Το WWF Ελλάς κατέθεσε σχόλια επί του σχεδίου νόμου στις 15 Μαΐου 2019.

Ανεξάρτητα των πολιτικών εξελίξεων που ενδεχομένως θα επηρεάσουν την ψήφιση του, το προτεινόμενο σχέδιο νόμου για το «Εθνικό Σύστημα Πολιτικής Προστασίας» είναι χαρακτηριστικό της διαχρονικής αντιμετώπισης της πολιτείας απέναντι στο ζήτημα των δασικών πυρκαγιών: Τέθηκε σε διαβούλευση πριν προλάβει να εφαρμοστεί και να αξιολογηθεί ο υφιστάμενος νόμος πολιτικής προστασίας (v.4249/2014), ενώ  δεν δίνει λύσεις στο κομβικό ζήτημα της ανεπαρκούς στελέχωσης των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας. Πέραν αυτού, δημιουργεί νέες διαδικασίες και ανάγκες πολύπλοκης προσαρμογής και αυξάνει την γραφειοκρατία αντί να προωθεί απλούστερες διαδικασίες εστιασμένες στην αποτελεσματικότητα.

 

O Δημήτρης Καραβέλλας, Γενικός Διευθυντής του WWF Ελλάς, σχολιάζει: «Για ακόμα μια χρονιά εντοπίζουμε τα ίδια προβλήματα, που δεν αφορούν μόνο το σήμερα αλλά ταλαιπωρούν το σύστημα δασοπυροπροστασίας πάνω από μια δεκαετία. Για να μην είμαστε στο ίδιο έργο θεατές, πρέπει να ληφθούν άμεσα γενναίες πολιτικές αποφάσεις και μέτρα, τα οποία το WWF Ελλάς για μια ακόμα φορά επαναφέρει στον δημόσιο διάλογο. Θα πρέπει επιτέλους να φέρουμε την πρόληψη στο επίκεντρο, αλλάζοντας τη φιλοσοφία του ως τώρα κατασταλτικού μηχανισμού, η χρηματοδότηση οφείλει να είναι πιο στοχευμένη και έγκαιρη, θα πρέπει να εφαρμοστεί η Εθνική Στρατηγική για τα δάση μέσα από τη δασική διαχείριση πολλαπλών σκοπών και να σχεδιαστεί μια ενιαία εθνική εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών. Με άλλα λόγια, να ληφθούν αυτονόητα μέτρα που θα μας «θωρακίσουν» από κάτι που τείνει να μετατραπεί σε σταθερή “καλοκαιρινή μάστιγα», τις δασικές πυρκαγιές».

 

Για μια ακόμα χρονιά, το WWF Ελλάς επισημαίνει τα πλέον κρίσιμα κενά και τις πιο επικίνδυνες ελλείψεις στο εθνικό σύστημα δασοπυροπροστασίας, που πρέπει να αντιμετωπιστούν ανεξαρτήτως των πολιτικών εξελίξεων, καθώς το θέμα των δασικών πυρκαγιών αποτελεί εθνικό ζήτημα. Ειδικότερα:

  • Εξακολουθεί να μη δίνεται καμιά πολιτική και επιχειρησιακή προτεραιότητα στην πρόληψη, μέσα από την έγκαιρη δασική διαχείριση.
  • Διαπιστώνεται παντελής απουσία τοπικών σχεδίων πρόληψης των δασικών πυρκαγιών που να περιλαμβάνουν μέτρα για τη διαχείριση καύσιμης ύλης, προτάσεις για αντιπυρικά έργα και υποδομές, αναγνώριση κινδύνων κτλ.
  • Καταγράφεται χρηματοδότηση περίπου 17 εκατ. ευρώ για γενικούς σκοπούς πυροπροστασίας για τους 332 Δήμους της χώρας χωρίς ωστόσο, να υπάρχει επαρκής έλεγχος χρήσης για τον σκοπό που προορίζονται. Αν κάτι μας δίδαξαν οι πυρκαγιές του 2018 ήταν ότι φέτος αυτά τα χρήματα θα έπρεπε να δοθούν αποκλειστικά και μόνο για τη σύνταξη σύγχρονων και λειτουργικών σχεδίων πυροπροστασίας σε όλους τους ΟΤΑ.
  • Συνεχίζεται η μείωση των πιστώσεων στη Δασική Υπηρεσία για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών (3 εκατ. ευρώ το 2012, 2,5 εκατ. ευρώ το 2013, 1,6 εκατ. ευρώ το 2019), που σήμερα μετά βίας καλύπτουν το 10% των αιτούμενων ετήσιων αναγκών και κατά κανόνα αποδίδονται αργοπορημένα, λίγες μέρες πριν την έναρξη της αντιπυρικής (για φέτος στις 10 Απριλίου 2019).
  • Δεν έχει προχωρήσει ακόμα στην πράξη η διαχείριση της καύσιμης ύλης σε δάση και δασικές εκτάσεις με την ολοκλήρωση του Σχεδίου Στρατηγικής Ανάπτυξης της Δασοπονίας 2018-2038 (Εθνική Στρατηγική για τα Δάση).
  • Δεν υπάρχει σε εθνικό επίπεδο επανεκτίμηση/ επικαιροποίηση του κινδύνου πυρκαγιάς σε δασικές εκτάσεις, ώστε να υπάρχει κατάλληλος σχεδιασμός δράσεων πρόληψης πυρκαγιών, αλλά και στρατηγική ιεράρχηση των δράσεων και ενεργειών πρόληψης. Οι επικίνδυνες περιοχές της χώρας για την εκδήλωση πυρκαγιών έχουν να επικαιροποιηθούν από το 1984, οπότε και είχαν θεσμοθετηθεί για πρώτη φορά.
  • Δεν υπάρχει συστηματική διερεύνηση των αιτιών των πυρκαγιών και ανάλυση των σχετικών δεδομένων και τάσεων σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας ή Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει και η απαραίτητη διαμόρφωση μέτρων για την αντιμετώπιση τους σε τοπικό επίπεδο.
  • Δεν έχουμε για ακόμα μια χρονιά την κατάρτιση μιας εθνικής, ενιαίας εκστρατείας για τη διαρκή ενημέρωση του κοινού και συγκεκριμένων ομάδων-στόχων για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών, σε συνεργασία με όλους τους αρμόδιους κρατικούς φορείς.
  • Τέλος, χαρακτηριστικό παράδειγμα ασυνέχειας και αναποτελεσματικότητας είναι η αδυναμία πλήρους αξιοποίησης του Ευρωπαϊκού Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης 112. Παρότι είναι τεχνικά εφικτό, δεν έχει αξιοποιηθεί η δυνατότητα του 112 για την ενημέρωση των κατοίκων και των επισκεπτών μιας περιοχής μέσω της κινητής τηλεφωνίας για επικείμενο κίνδυνο εξαιτίας φυσικών καταστροφών.

ΣΧΕΤΙΚΑ

Η περιοχή των σηράγγων της Παναγοπούλας, από την οποία διέρχεται ο αυτοκινητόδρομος, είναι εδώ και λίγους μήνες χαρακτηρισμένη ως NATURA 2000, λόγω της παρουσίας έξι (6) σπάνιων ειδών νυχτερίδων, τρία από τα οποία έχουν αναπτύξει σημαντικούς πληθυσμούς.Οι αποικίες των χειροπτέρων αναπτύσσονται σε ορισμένες αποστραγγιστικές σήραγγες (γαλαρίες) που κατασκευάστηκαν για την αποτροπή της διάβρωσης και καταλήγουν στην παράκαμψη επικίνδυνων φορτίων, κατά μήκος της παλιάς χάραξης του δρόμου.
Περισσεύουν κάθε χρόνο αυτή τη μέρα, οι μεγαλόστομες διακηρύξεις των κρατούντων όπου γης, για τη γιορτή τάχα του Περιβάλλοντος, ή  για την ανάγκη προστασίας του. Προφανής είναι βεβαίως  η υποκρισία που κυριαρχεί, όταν οι πολιτικές και πρακτικές που επιβάλλονται  με ανοχή ή και πρωτοβουλία των ιδίων, είναι στον αντίποδα των ευχολόγιων που διατυπώνουν.
Ακούστε τι δήλωσε το μέλος της ΟΙΚΙΠΑ Γιώργος Κανέλλης στην εκπομπή του Γιάννη Γεωργόπουλου για την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) καθιέρωσε το 1972 την 5η Ιουνίου ως Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, για να τονίσει τη μεγάλη σημασία του φυσικού περιβάλλοντος αλλά και την ανάγκη προστασίας του.  Ο εορτασμός της ημέρας αυτής δίνει την ευκαιρία σε όλους, άτομα, επιχειρήσεις, κοινότητες, να διευρύνουν ή να αναπτύξουν περισσότερο, μια υπεύθυνη συμπεριφορά απέναντι στο περιβάλλον, ενθαρρύνοντας δράσεις για τη διατήρησή και την ενίσχυσή του. Η πρώτη Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος εορτάστηκε το 1973 και από τότε φιλοξενείται κάθε χρόνο σε διαφορετική χώρα του κόσμου με διαφορετικό θέμα.
Ακούστε τι δήλωσε ο καθηγητής του τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών, Απόστολος Βανταράκης, στην εκπομπή του Μιχάλη Μπαϊρακτάρη για τις μετρήσεις του εργαστηρίου δημόσιας υγείας για την καθαριότητα των πολυσύχναστων θαλασσών της περιοχής.
Το καράβι του WWF “Blue Panda” ξεκινάει σε αύριο, 29 Μαΐου, το πρώτο του ταξίδι, κατά το οποίο θα διασχίσει ολόκληρη τη Μεσόγειο, με κεντρικό στόχο την ενημέρωση, αλλά και ευαισθητοποίηση των πολιτών γύρω από τις σύγχρονες περιβαλλοντικές απειλές που καλείται να αντιμετωπίσει η θαλάσσια ζωή της Μεσογείου. Η εν λόγω δράση αποτελεί ενέργεια της Μεσογειακής Πρωτοβουλίας του WWF (Mediterranean Marine Initiative) και ευθυγραμμίζεται με το όραμα της οργάνωσης για δημιουργία μιας βιώσιμης «Μπλε Οικονομίας» στην περιοχή της Μεσογείου.
Η Οικολογική Κίνηση Πάτρας, συνεχίζοντας την παράδοση των επιτυχημένων εκθέσεων φωτογραφίας των τελευταίων χρόνων, κάλεσε για άλλη μια φορά τους φίλους της και «εραστές» της φωτογραφικής τέχνης να πάρουν μέρος στην έκθεση φωτογραφίας της με θέμα «Μνημεία και φύση».
Ενόψει της ψήφισης από τη Βουλή νομοσχεδίου για τον αιγιαλό