Σε μια ιστορική και βαθιά ρεαλιστική απόφαση για το μέλλον του Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου προχώρησε το Οικουμενικό Πατριαρχείο, επιλέγοντας τη μετατροπή του σε ξενοδοχειακή μονάδα ως τη μοναδική λύση για τη διάσωσή του. Το εμβληματικό οικοδόμημα, που αποτελεί το μεγαλύτερο ξύλινο κτίριο στην Ευρώπη και το δεύτερο μεγαλύτερο στον κόσμο, βρίσκεται εδώ και δεκαετίες σε κατάσταση προχωρημένης παρακμής και αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο ολοκληρωτικής ισοπεδωσης.
Η επίσημη ανακοίνωση έγινε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο το απόγευμα της Παρασκευής 22 Μαΐου 2026, κατά τη διάρκεια μιας ιδιαίτερα συγκινητικής εκδήλωσης στο Μουσείο της Πριγκήπου, όπου φιλοξενείται έκθεση για την ιστορία του ιδρύματος.
Μια επιβεβλημένη απόφαση επιβίωσης
Ο Προκαθήμενος της Ορθοδοξίας, μιλώντας τόσο στην ελληνική όσο και στην τουρκική γλώσσα, εξήγησε με ειλικρίνεια τους λόγους που οδήγησαν την Εκκλησία σε αυτή την επιλογή:
«Η εκκλησία, μη έχοντας άλλη λύση, αποφάσισε να το μετατρέψει σε ξενοδοχείο. Βεβαίως δεν ήταν μία εύκολη απόφαση, κυρίως από συναισθηματικής άποψης, όμως ήταν μία επιβεβλημένη απόφαση προτού το κτίριο γίνει ένα με τη γη, προτού ισοπεδωθεί».
Αρχικός στόχος του Πατριαρχείου ήταν η μετατροπή του συγκροτήματος σε δύο διεθνή κέντρα –ένα για τον διαθρησκειακό διάλογο και ένα για οικολογικές έρευνες–, ωστόσο η απουσία των απαραίτητων οικονομικών πόρων κατέστησε το σχέδιο αυτό αδύνατο. Με το κόστος της συνολικής αναστήλωσης να εκτιμάται πλέον στα 65 εκατομμύρια ευρώ, η εξεύρεση μιας βιώσιμης, εμπορικής χρήσης με οικολογικά πρότυπα κρίθηκε ως ο μοναδικός τρόπος για να εξασφαλιστούν τα απαραίτητα έσοδα συντήρησης και λειτουργίας.
Ελληνοτουρκική συνεργασία με υψηλό συμβολισμό
Το γιγαντιαίο έργο της αποκατάστασης και της νέας αξιοποίησης του κτιρίου των 20.000 τ.μ. πρόκειται να αναλάβει από κοινού μια κοινοπραξία από μία ελληνική και μία τουρκική εταιρεία.
Ο κ.κ. Βαρθολομαίος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση σε αυτή τη σύμπραξη, υπογραμμίζοντας τον έντονο συμβολισμό της: «Το Ορφανοτροφείο τελικά γίνεται και ένα σύμβολο ενότητας, συνεργασίας και φιλίας μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας».
Το παράδοξο παιχνίδι της μοίρας και η ιστορική διαδρομή
Με τη νέα αυτή εξέλιξη, το κτίριο ολοκληρώνει έναν απίστευτο ιστορικό κύκλο, επιστρέφοντας ουσιαστικά στην αρχική χρήση για την οποία σχεδιάστηκε:
- 1898–1899 (Prinkipo Palace): Ανεγείρεται από τον κορυφαίο αρχιτέκτονα Αλεξάντρ Βαλορί ως πολυτελές ξενοδοχείο και καζίνο της εταιρείας του Orient Express (Compagnie Internationale des Wagons-Lits). Ωστόσο, ο Σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ δεν έδωσε ποτέ άδεια λειτουργίας και το κτίριο παρέμεινε κενό.
- 1903–1964 (Το καταφύγιο της Ρωμιοσύνης): Αγοράζεται από την εθνική ευεργέτιδα Ελένη Ζαρίφη, δωρίζεται στο Πατριαρχείο και εγκαινιάζεται από τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄ ως Ορφανοτροφείο. Στα 61 χρόνια λειτουργίας του, μετατράπηκε σε έναν σπουδαίο μηχανισμό περίθαλψης και εκπαίδευσης, στεγάζοντας περίπου 5.700 ορφανά παιδιά της Ρωμιοσύνης.
- 1964–2010 (Εκκένωση και δικαστικός αγώνας): Οι τουρκικές αρχές διατάσσουν το κλείσιμό του μέσα στο εκρηκτικό πολιτικό κλίμα του Κυπριακού. Το κτίριο εγκαταλείπεται στη φθορά του χρόνου, των ανέμων και των πυρκαγιών (1980). Το 1997 η Διεύθυνση Βακουφίων υφαρπάζει την ιδιοκτησία, η οποία επιστρέφεται τελικά στο Πατριαρχείο το 2010 μετά από δικαίωση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
- 2018 (Σήμα κινδύνου): Η Europa Nostra το κατατάσσει στα «7 πιο απειλούμενα» μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη, εκπέμποντας διεθνή συναγερμό για τον κίνδυνο κατάρρευσης.
Μια λαμπρή εκδήλωση μνήμης
Η παρουσίαση της νέας σελίδας για το μνημείο συγκέντρωσε το ενδιαφέρον πλήθους κόσμου. Στην εκδήλωση, την οποία διοργάνωσε το Ίδρυμα Νήσων με τη συνδρομή ιστορικών και ερευνητών, έδωσαν το «παρών» εκκλησιαστικοί, αυτοδιοικητικοί και επιστημονικοί φορείς.
Μεταξύ των παρισταμένων ήταν ο Μητροπολίτης Γέρων Πριγκηποννήσων Δημήτριος, ο δήμαρχος των Πριγκηπονήσων, Αλί Ερτζάν Ακπολάτ, καθώς και ο Άρχων Μ. Χαρτοφύλαξ Παντελεήμων Βίγκας, ο οποίος έχει αφιερώσει πολλά χρόνια από τη ζωή του στην υπόθεση της διάσωσης του Ορφανοτροφείου.
