Ισως το όνομα Αρτεμίδωρος να μην μας λέει πολλά. Και δεν είναι παράξενο. Ο Αρτεμίδωρος ο Δαλδιανός όμως θα μπορούσε πολύ άνετα να χαρακτηριστεί ως ο πρόδρομος του Σίγκμουντ Φρόιντ. Έζησε το δεύτερο μισό του 2ου μ. Χ. αιώνα και η αλήθεια είναι πως δεν γνωρίζουμε πολλά για τη ζωή του. Γνωρίζουμε όμως για το έργο του γύρω από την ερμηνεία των ονείρων.
Το «Ονειροκριτικόν» που επηρέασε τον Φρόιντ
Το έργο του απαρτίζεται από πέντε βιβλία με αφιέρωση σε κάποιον ρήτορα Κάσσιο Μάξιμο. Ακολουθώντας την πορεία της ανθρώπινης ζωής, επιχειρεί να ερμηνεύσει τα εκάστοτε όνειρα. Εκτός από τις ερμηνείες, αναφέρει κάποιους προβληματισμούς γύρω από τα ερμηνευτικά σχήματα ενώ σε άλλο σημείο παρέχει υποδείξεις για την ερμηνεία. Το τελευταίο κομμάτι του έργου πιθανότατα είναι και το πιο σημαντικό αφού αναφέρει περίπου 95 όνειρα τα οποία τονίζει πως βγήκαν αληθινά! Η προσπάθεια του Αρτεμίδωρου πάντως δεν είναι κάτι το πρωτοφανές αφού σχεδόν σε ολόκληρη την αρχαιοελληνική γραμματεία, αρχής γενομένης από τον Όμηρο, υπάρχουν απόπειρες για ονειρομαντεία.
Ο ίδιος ταξίδεψε σε Ελλάδα και Ιταλία για να συγκεντρώσει υλικό και να στοιχειοθετήσει το έργο του με δεδομένα της εποχής. Αναφέρει ότι εκείνο τον καιρό συνάντησε αρκετούς «τυρομάντεις, κοσκινομάντεις, μορφοσκόπους, χειροσκόπους, λεκανομάντεις» και αποτυπώνει έτσι την κοινωνική πραγματικότητα αλλά και τη διαχρονική τάση των ανθρώπων να «προλάβουν» το μέλλον.
Από τον Μεσαίωνα στο 20ο αιώνα
Το έργο του Αρτεμίδωρου φαίνεται πως ξεπέρασε την εποχή του και έφτασε να αγαπηθεί και στον Μεσαίωνα και να χρησιμοποιηθεί ως κύριο ερμηνευτικό σχήμα για τα όνειρα των ανθρώπων. Δεν έμεινε όμως στον Μεσαίωνα. Επηρέασε ως φαίνεται και την ψυχολογία του 20ού αιώνα. Σίγουρα δεν είναι τυχαίο ότι ο Σίγκμουντ Φρόιντ αναφέρει τον Αρτεμίδωρο στο δικό του έργο περίπου οκτώ φορές. Βέβαια, ενώ ο Αρτεμίδωρος έκανε συνειρμική ανάλυση των ονείρων, ο Φρόιντ ζητούσε από τους θεραπευόμενούς του να ερμηνεύσουν οι ίδιοι τα όνειρά τους.
Σε κάθε περίπτωση, το «Ονειροκριτικόν» καταγράφει (σπερματικά έστω) θεωρίες που περιέγραψε και χρησιμοποίησε στη συνέχεια ο Φρόιντ, όπως το οιδιπόδιο σύμπλεγμα ή τον κανόνα των αντιθέτων για την ερμηνεία ενός ονείρου. Τέλος, το έργο του φαίνεται να επηρέασε και τη σκέψη του Γιώργου Σεφέρη, ο οποίος κατέγραψε σε ένα άρθρο του για τον Αρτεμίδωρο τη σημασία των λαϊκών ονειροκριτών. Όχι και άσχημα για ένα ονειροκριτικό που μετράει αιώνες ζωής!
