Ένα σπάνιο εύρημα από την αρχαία πόλη Οξύρρυγχος φέρνει στο φως παπύρο με αποσπάσματα από την Ιλιάδα του Ομήρου, αποκαλύπτοντας άγνωστες πτυχές των ταφικών πρακτικών στην ελληνορωμαϊκή Αίγυπτο.
Μια ανακάλυψη που αιφνιδίασε την επιστημονική κοινότητα έρχεται να αλλάξει όσα γνωρίζαμε για τις ταφικές πρακτικές της αρχαιότητας. Αρχαιολόγοι εντόπισαν ένα κομμάτι παπύρου με αποσπάσματα από την Ιλιάδα στα σπλάχνα μιας μούμιας, σε έναν τάφο της ρωμαϊκής περιόδου ηλικίας περίπου 1.600 ετών.
Το εύρημα προέρχεται από την περιοχή της Οξύρρυγχου, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της ελληνορωμαϊκής Αιγύπτου, όπου εδώ και δεκαετίες έχουν αποκαλυφθεί χιλιάδες πάπυροι. Ωστόσο, αυτή είναι η πρώτη φορά που ένα καθαρά λογοτεχνικό ελληνικό κείμενο εντοπίζεται ενσωματωμένο στη διαδικασία ταρίχευσης.
Η Ιλιάδα, που αποδίδεται στον Όμηρο και χρονολογείται γύρω στον 8ο αιώνα π.Χ., αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Το συγκεκριμένο απόσπασμα ανήκει στη ραψωδία Β’, γνωστή και ως «Κατάλογος Νεών», όπου καταγράφονται οι ελληνικές δυνάμεις πριν από τον Τρωικό Πόλεμο.
Οι ερευνητές εντόπισαν τον πάπυρο στην κοιλιακή χώρα της μούμιας, τοποθετημένο εκεί ως μέρος της ταφικής διαδικασίας. Αν και έχουν βρεθεί και στο παρελθόν ελληνικοί πάπυροι σε μούμιες, μέχρι σήμερα περιείχαν κυρίως μαγικά ή τελετουργικά κείμενα — ποτέ λογοτεχνία τέτοιου βεληνεκούς.
Η πρακτική της μουμιοποίησης στην περίοδο αυτή συνδύαζε αιγυπτιακά, ελληνικά και ρωμαϊκά στοιχεία. Αντί για τα παραδοσιακά κανωπικά αγγεία, οι ταριχευτές συχνά τοποθετούσαν μέσα στο σώμα υλικά συντήρησης μαζί με παπύρους, οι οποίοι σφραγίζονταν με πηλό.
University of Barcelona
Παραμένει άγνωστο γιατί επιλέχθηκε ένα απόσπασμα από την Ιλιάδα για αυτή τη χρήση. Ωστόσο, η ανακάλυψη ανοίγει νέα πεδία έρευνας για τη σχέση μεταξύ λογοτεχνίας, θρησκείας και ταφικών εθίμων στην αρχαιότητα.
Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι τέτοιου είδους ευρήματα αποκαλύπτουν όχι μόνο πολιτισμικές ανταλλαγές, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τα μεγάλα έργα της αρχαιότητας συνέχισαν να επηρεάζουν κοινωνίες ακόμη και αιώνες μετά τη δημιουργία τους.
