Ο Μαμντάνι έδειξε τον δρόμο, φορολογώντας τον αδρανή πλούτο και βάζοντας τη Νέα Υόρκη σε τροχιά εξυγίανσης
Ο Ζοχράν Μαμντάνι δείχνει τον δρόμο και βάζει «βόμβα» στα θεμέλια της πλουτοκρατίας. Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, έχει καταφέρει μέσα σε 100 μέρες, όσα δεν έχουν πετύχει άλλοι σε… 100 χρόνια. Πώς το καταφέρνει; Κόβει τις πελατειακές σχέσεις, τις αναθέσεις, τους συμβούλους και φορολογεί τον πλούτο. Σε πρώτη φάση, αυτόν που μένει αδρανής, ωστόσο, όπως φαίνεται έχει πάρει φόρα και μετατρέπει τη Νέα Υόρκη, σε δήμο πρότυπο. Ο δήμαρχος του «μεγάλου μήλου» και η κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, Κάθι Χόκουλ ανακοίνωσαν την πρόταση για τον πρώτο φόρο pied-à-terre στην ιστορία της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, ένα μέτρο που φιλοδοξεί να καλύψει το δημοσιονομικό κενό της πόλης, προστατεύοντας ταυτόχρονα τις δημόσιες υπηρεσίες στις οποίες στηρίζονται οι εργαζόμενοι Νεοϋορκέζοι.
Ο λεγόμενος φόρος pied-à-terre, που υποστηρίζεται από το συντριπτικό 93% των κατοίκων, επιβάλλει ετήσιο «χαράτσι» σε κατοικίες αξίας άνω των 5 εκατ. δολαρίων (μονοκατοικίες, condos και συνεταιριστικά διαμερίσματα), όταν οι ιδιοκτήτες τους έχουν κύρια κατοικία εκτός Νέας Υόρκης. Αν και παρόμοιες ιδέες είχαν προταθεί εδώ και πάνω από μια δεκαετία, είναι η πρώτη φορά που προχωρά στην πράξη ένας τέτοιος φόρος.
Ο Μαμντάνι κατάφερε να επιβάλει πρόστιμα σε εκατομμυριούχους απ’ όλο τον κόσμο που αγόραζαν σπίτια στη Νέα Υόρκη επενδύοντας τα αμέτρητα εκατομμύριά τους. Τα σπίτια στη Νέα Υόρκη θα κατοικούνται ή δεν θα αποτελούν συμφέρουσα επένδυση, καθώς ο φόρος θα είναι δυσβάσταχτος. Επίσης, ανάγκασε τους εκατομμυριούχους με τα χιλιάδες διαμερίσματα να τα… σουλουπώσουν, ώστε οι άνθρωποι που τα νοικιάζουν να ζουν σε αξιοπρεπείς συνθήκες.
Αυτό που κάνει τη συγκεκριμένη παρέμβαση να ξεχωρίζει δεν είναι απλώς η στόχευση στον πλούτο, αλλά ο τρόπος: Δεν φορολογεί το εισόδημα ή την παραγωγική δραστηριότητα, αλλά την αδρανή περιουσία. Κεφάλαιο που δεν επενδύεται, δεν κατοικείται, δεν συμμετέχει στην οικονομία της πόλης, αλλά λειτουργεί ως ασφαλές καταφύγιο αξίας. Με αυτή την έννοια, ο Μαμντάνι επιχειρεί μια πολιτικά «χειρουργική» παρέμβαση. Χτυπά εκεί όπου η κοινωνική νομιμοποίηση είναι υψηλή και το πολιτικό κόστος διαχειρίσιμο.
«Βράζει» το λόμπι των δισεκατομμυριούχων
Η απόφαση έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία στους επιχειρηματικούς κύκλους της Νέας Υόρκης. Επιχειρηματικές ενώσεις, παράγοντες της Wall Street και το ισχυρό λόμπι του real estate επιτέθηκαν στον δήμαρχο, προειδοποιώντας για φυγή κεφαλαίων και πτώση της αγοράς ακινήτων. Παρότι προσπαθούν να τρομοκρατήσουν τον Μαμντάνι, λέγοντάς του ότι διώχνοντας ή υπερφορολογώντας τον πλούτο θα έχει τα αντίθετα αποτελέσματα, εκείνος γνωρίζει ότι έχει πάρει τη σωστή απόφαση για τον λαό της Νέας Υόρκης.
Ταυτόχρονα, η πρόταση έχει ήδη μετατραπεί σε πεδίο σκληρής πολιτικής σύγκρουσης. Η Χόκουλ δέχεται πιέσεις και κατηγορίες για στροφή από προηγούμενες θέσεις, ενώ το μέτρο βρίσκεται πλέον στον πυρήνα των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό της Πολιτείας. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για μια θεωρητική άσκηση πολιτικής, αλλά για μια πραγματική μάχη εξουσίας.
Ο ίδιος ο δήμαρχος από την πλευρά του, δεν αποφεύγει τη σύγκρουση. Αντιθέτως, την επιδιώκει. Με κινήσεις υψηλού συμβολισμού, όπως τα βίντεο που αναρτά στα social media έξω από πολυτελή ακίνητα δισεκατομμυριούχων, επιχειρεί να «στοχοποιήσει» τον πλούτο και να προσωποποιήσει το ζήτημα, μετατρέποντας μια τεχνική φορολογική ρύθμιση σε πολιτικό αφήγημα. Αυτός πληρώνει, αλλά εκείνος, όχι.
Παράλληλα, ο φόρος εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής για τη στέγαση, με ανακοινώσεις για δισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων σε προσιτή κατοικία. Το μήνυμα είναι σαφές. Η φορολόγηση του αδρανούς πλούτου δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά εργαλείο αναδιανομής του σε μια πόλη που γίνεται ολοένα και πιο απρόσιτη για τους κατοίκους της.
Μεταξύ άλλων, ο Νεοϋορκέζος δήμαρχος, έχει δρομολογήσει το πλάνο για να εφαρμοστεί η δωρεάν φοίτηση στους βρεφονηπιακούς σταθμούς, όμως η καθυστέρηση στην εκτέλεση κι αυτού του μέτρου, είναι κυρίως επειδή η κυβερνήτης Χόκουλ εγείρει αντιρρήσεις στην αύξηση της φορολογίας των δισεκατομμυριούχων. Φαίνεται όμως ότι οι αντιστάσεις της έχουν ήδη αρχίσει να κάμπτονται μιας κι ο Μαμντάνι φαίνεται ότι δεν μπορεί να ανακοπεί, οπότε θα αναγκαστεί να πάει με τα… νερά του, κάτι που ήδη έχει αρχίσει να γίνεται.
Ο φόρος pied a terre για την ακατοίκητη δεύτερη κατοικία ήταν πολύ έξυπνη κίνηση του δήμου, καθώς δεν χρειάζεται την έγκριση της πολιτείας για να εφαρμοστεί, αλλά δεν καλύπτει προς το παρόν όλο το μπάτζετ. Σε κάθε περίπτωση, οι κινήσεις του Μαμντάνι είναι στον σωστό δρόμο και η εικόνα της Νέας Υόρκης έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει προς το καλύτερο. Τα συνεργεία του δήμου, έχουν σαρώσει ακόμα και τις φτωχογειτονιές κι έχουν επισκευάσει εκατοντάδες χιλιάδες λακούβες, ενώ άλλο ένα μέτρο που αποτελεί εργασιακό κεκτημένο είναι η καθιέρωση κατώτατου μισθού για ανθρώπους που δουλεύουν ως delivery στην πόλη. Ο Μαμντάνι και το επιτελείο του έχουν εκπονήσει κι άλλα σχέδια για το μέλλον, όπως για παράδειγμα η διαχείριση των σκουπιδιών, και η διαχείριση δημοσίων χώρων, που λανσάρονται πιλοτικά μέχρι να τεθούν σε πλήρη εφαρμογή.
Σε μια εποχή όπου η φορολόγηση του πλούτου συζητείται περισσότερο απ’ ό,τι εφαρμόζεται, η Νέα Υόρκη λειτουργεί ως πείραμα. Όχι γιατί ο Μαμντάνι έχει το μαγικό ραβδί, αλλά έχει βούληση και θέληση να ασκήσει εξουσία υπέρ του λαού. Κι αυτό από μόνο του, αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού όπως τους ξέραμε μέχρι σήμερα.
