Γράφει :
Το ΔΝΤ, όπως επισημάναμε στο τελευταίο σχόλιο των Οικονοκλαστικών, «καλεί» τις κυβερνήσεις να διατηρούν έτοιμα αποθέματα ρευστότητας ως «ασφάλεια» σε πιθανή κρίση στο εταιρικό χρέος και το private credit, ανεξάρτητα από το τι θα κάνουν σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι κεντρικές τράπεζες. Η σύσταση αυτή ακούγεται κάπως γενική και παράδοξη, για τις μεγάλες οικονομίες, πόσο μάλλον που αυτές ειδικά τις ημέρες τα χρηματιστήρια χτυπάνε νέα απίθανα υψηλά τιμών. Το γιατί προειδοποιεί το ΔΝΤ τις κυβερνήσεις το σχολιάσαμε χθες αναδεικνύοντας την αντιφατικότητα και το αδιέξοδο που δημιουργείται σε περιβάλλον στασιμοπληθωρισμού για τις δυνατότητες παρέμβασης των κεντρικών τραπεζών. Η αλήθεια είναι οτι προειδοποιεί τις κυβερνήσεις για τα “όρια” των σωστικών παρεμβάσεων από τις κεντρικές τράπεζες.
Για την Ελλάδα όμως που το πράγμα έχει τις ιδιαιτερότητές του και λόγω συγκυρίας, η προειδοποίηση αυτή δημιουργεί πρόσθετα ερωτηματικά.
Και να γιατί. Την ίδια εβδομάδα που το ΔΝΤ παρουσίαζε την Εαρινή Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας του 2026, προειδοποιώντας για κινδύνους μετάδοσης κρίσης, από την πλευρά του ελληνικού δημοσίου ανακοινώθηκε επίσημα στο Παρίσι ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει ήδη από τον Ιούνιο σε νέα πρόωρη αποπληρωμή μνημονιακών δανείων ύψους 7 δισ. ευρώ. Τα χρήματα για την προεξόφληση των δόσεων των δανείων αυτών θα αντληθούν σχεδόν εξ ολοκλήρου από το λεγόμενο «μαξιλάρι» των ταμειακών διαθεσίμων. Και μάλιστα θα «ξοδευτούν» για την πρόωρη αποπληρωμή τα υπόλοιπα από το σχετικό δάνειο που είχε κρατηθεί στην άκρη με την τελευταία αναθεώρηση του χρέους τον Ιούνιο του 2018. Με άλλα λόγια τα 7 περίπου δίσ. ευρώ θα εξαντλήσουν το δανειακό κομμάτι του μαξιλαριού το οποίο συνολικά ξεπερνά τα 32 – 34 δισ. ευρώ.
Συνολικά μάλιστα για το 2026 έχουν προγραμματιστεί πρόωρες αποπληρωμές ύψους 8,8 δισ. ευρώ με τον ίδιο τρόπο χρηματοδότησης.
Η «λογική» της κυβέρνησης είναι σαφής και δεδηλωμένη. Στόχος είναι η πλήρης εξόφληση των 31,6 δισ. ευρώ που υπολείπονται από το πρώτο μνημονιακό δάνειο (GLF), το διακρατικό, έως το 2031. Δηλαδή δέκα χρόνια νωρίτερα από την αρχικά προβλεπόμενη λήξη. Η εξοικονόμηση τόκων είναι πραγματική και η βελτίωση της πιστοληπτικής αξιολόγησης εξ αυτού όχι μόνο επιθυμητή αλλά και – μάλλον – εξασφαλισμένη.
Τότε πού είναι το πρόβλημα θα ρωτήσει κανείς.
Το πρόβλημα είναι η χρονική σύμπτωση και η αντίφαση που προκύπτει από τις προειδοποιήσεις του ΔΝΤ για την πιθανότητα – σοβαρή – να γίνει αυτό εν μέσω μιας κατάστασης που θα απαιτεί διαθέσιμη ρευστότητα από την κυβέρνηση. Το ΔΝΤ περιγράφει έναν συγκεκριμένο μηχανισμό «domino». Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία που συζητήθηκαν έντονα στην Ουάσιγκτον, το 40% των δανειοληπτών στην αγορά private credit (dept) – μια αγορά περίπου 2 τρισ. δολαρίων που ποτέ δεν δοκιμάστηκε σε σοβαρή ύφεση – εμφανίζει ήδη αρνητικές ταμειακές ροές.
Σε συνθήκες στρες, τα private funds μπορούν να ενεργοποιήσουν μαζικές εκχωρήσεις πιστωτικών γραμμών στις τράπεζες, τα hedge funds να αναγκαστούν σε πωλήσεις κρατικών ομολόγων και η αναταραχή να «ταξιδέψει» γρήγορα από τη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο στα spreads της ευρύτερης περιφέρειας. Κάτι δηλαδή σαν το 2008 αλλά σε μεγαλύτερο βάθος και έκταση… Θα μπορούσε να πει κανείς το ανάλογο αλλά μικρότερης διάστασης από εκείνο που σημάδεψε την απαρχή της κρίσης χρέους για την Ελλάδα το 2010. Και μάλιστα σε ενα περιβάλλον γεωπολιτικών συγκρούσεων και γενικευμένης αβεβαιότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια διπλή παγίδα. Από την μία πλευρά τα ελληνικά ομόλογα, παρά την πολύ ευνοϊκή σύνθεση του δημόσιου χρέους της, παραμένουν δομικά ευαίσθητα σε επεισόδια παγκόσμιας ανατιμολόγησης κινδύνου. Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν τα «risk-sensitive» Funds που κατέχουν ελληνικό χρέος στρέφονται σε τέτοιες στιγμές σε άμεσες ρευστοποιήσεις και εκροές. Από την άλλη πλευρά η αρνητική Καθαρή Διεθνής Επενδυτική Θέση της χώρας (-170% του ΑΕΠ) σηματοδοτεί μια «δομική» εξάρτηση από ξένα κεφάλαια (ευτυχώς σε μεγάλο μέρος κοινοτικά) που καθιστά τη χώρα ιδιαίτερα ευάλωτη σε ξαφνικές αναστροφές της κατεύθυνσης της διεθνούς ρευστότητας.
Ο προβληματισμός κατά συνέπεια είναι για το αν το περιβόητο «μαξιλάρι» που δημιουργήθηκε για να απορροφά «κραδασμούς» όπως αυτοί που περιγράφονται από το ΔΝΤ ή άλλης φύσης, είναι η στιγμή για να αρχίσει να «ξοδεύται» οσο αφορά τον σκληρό (φθηνό) δανειακό του πυρήνα του. Και για να ήμαστε ακριβείς εδώ ο κίνδυνος δεν αφορά τόσο το δημόσιο, όσο τον ιδιωτικό και εταιρικό τομέα που έχει στηριχθεί στις εγγυήσεις του δημοσίου για να βγάλει το …κεφάλι του από το πηγάδι του «κόκκινου» χρέους.
Βέβαια από την άλλη κανείς δεν ξεχνάει ότι η προσεκτική και επιτυχής «γραμμή» του ΟΔΔΗΧ μέχρι σήμερα, ήταν να βγάλει την Ελλάδα από το κάδρο κινδύνου της διεθνούς αγοράς – αφήνοντας στην θέση της την Ιταλία – αποδεικνύοντας την ικανότητά της να προεξοφλεί το χρέος της.
Το ερώτημα είναι στις παρούσες συνθήκες αν προλαβαίνει εν όψη των όσων προειδοποιεί το ΔΝΤ…
