Διάφορα ευρήματα και μελέτες έχουν υποδείξει την ύπαρξη ενός ωκεανού που κάλυπτε στο μακρινό παρελθόν το ένα τρίτο του Άρη. Γεωλογικά χαρακτηριστικά που εντόπισαν ερευνητές στον Κόκκινο Πλανήτη ενισχύουν σημαντικά την ύπαρξη του ωκεανού.
Η επιστημονική κοινότητα έχει διαπιστώσει ότι κάποτε στην επιφάνεια του Άρη υπήρχαν ποτάμια και λίμνες και κάποια από τα ρόβερ που έχουμε στείλει στον πλανήτη εξερευνούν αυτές τις περιοχές αναζητώντας ίχνη ζωής που ίσως είχε αναπτυχθεί σε αυτό το υγρό περιβάλλον.
Κάποια στοιχεία έχουν υποδείξει και την ύπαρξη ενός τεράστιου ωκεανού και ερευνητές του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνια, το περίφημο Caltech με μελέτη τους στην επιθεώρηση «Nature» αναφέρουν ότι εντόπισαν ένα «δαχτυλίδι μπανιέρας» το οποίο υποδεικνύει την παρουσία αυτού του ωκεανού.
Το φαινόμενο
Ο «δακτύλιος μπανιέρας» είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες για να εξηγήσουν ένα φυσικό φαινόμενο. Όταν αδειάζει μια μπανιέρα συχνά μένει γύρω-γύρω ένα σημάδι στο ίδιο ύψος όπου ήταν το νερό. Αυτός είναι ο «δακτύλιος μπανιέρας», ένα ίχνος που δείχνει μέχρι πού έφτανε το νερό που δημιουργείται είτε από άλατα είτε από άλλη ύλη όπως ακαθαρσίες κ.α. Οι γεωλόγοι χρησιμοποιούν αυτόν τον όρο μεταφορικά για να περιγράψουν κάποιο σημείο που βρίσκεται εκεί που κάποτε υπήρχε νερό (π.χ. θάλασσα ή ωκεανός).
Όταν οι επιστήμονες μιλούν για «δακτύλιο μπανιέρας» στον Άρη, εννοούν μια μεγάλη, επίπεδη ζώνη γύρω από περιοχές που μοιάζει σαν όριο παλιού ωκεανού και λειτουργεί σαν ένδειξη ότι υπήρχε νερό εκεί για πολύ καιρό. Με απλά λόγια είναι το «σημάδι» που άφησε πίσω του ένα αρχαίο νερό όπως το ίχνος που αφήνει το νερό στη μπανιέρα όταν αδειάσει.
Τι γνωρίζαμε
Ως βασικό συστατικό για τη ζωή, το νερό σε άλλα ουράνια σώματα του ηλιακού συστήματος αποτελεί σημαντικό πεδίο μελέτης. Παρόλο που είναι ευρέως αποδεκτό ότι ο Άρης είχε κάποτε υγρό νερό στην επιφάνειά του, παραμένει ασαφές αν αυτό περιοριζόταν σε λίμνες και ποτάμια ή αν υπήρχε σε ποσότητα ικανή να σχηματίσει μακρόβιους ωκεανούς. Προηγούμενες αποστολές στον Άρη έχουν εντοπίσει γεωλογικά χαρακτηριστικά που μοιάζουν με ακτογραμμές, αλλά είναι διακριτικά και εμφανίζονται σε διαφορετικά υψόμετρα στον πλανήτη. Αν αποτελούσαν πραγματικά ίχνη ενός σταθερού ωκεανού, αυτές οι ακτογραμμές θα έπρεπε να βρίσκονται στο ίδιο υψόμετρο, όπως συμβαίνει με τη στάθμη της θάλασσας στη Γη.
«Αν ο Άρης είχε πράγματι έναν ωκεανό, αυτός αποξηράνθηκε πριν από πολύ καιρό—πιθανώς πριν από αρκετά δισεκατομμύρια χρόνια, δηλαδή πριν από περισσότερο από το μισό της ηλικίας του ίδιου του πλανήτη. Στη Γη δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα τόσο παλιό· οτιδήποτε από εκείνη την εποχή στον Άρη έχει διαβρωθεί από δισεκατομμύρια χρόνια ανέμων, ηφαιστειακής δραστηριότητας και άλλων διεργασιών που εξαφάνισαν λεπτά γεωλογικά ίχνη. Θέλαμε να εντοπίσουμε ένα πιο αξιόπιστο τοπογραφικό χαρακτηριστικό από τις ακτογραμμές ως απόδειξη ύπαρξης ωκεανού» αναφέρουν οι ερευνητές.
Η ανακάλυψη
Οι ερευνητές στράφηκαν αρχικά στη Γη για να προσδιορίσουν ποια γεωλογικά χαρακτηριστικά υποδεικνύουν την παρουσία ωκεανού στον δικό μας πλανήτη. Χρησιμοποιώντας προσομοιώσεις σε υπολογιστή, «αφαίρεσαν» τα νερά των ωκεανών για να δουν ποια τοπογραφικά χαρακτηριστικά παραμένουν.
Τα μοντέλα έδειξαν ότι το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα των ωκεανών είναι μια επίπεδη ζώνη γης, πλάτους έως και αρκετών εκατοντάδων χιλιομέτρων, που ακολουθεί τα όρια μεταξύ ξηράς και θάλασσας σαν ένας δακτύλιος παρόμοιος με το σημάδι που αφήνει το νερό σε μια άδεια μπανιέρα.
Στη συνέχεια, η ομάδα εξέτασε τοπογραφικά δεδομένα του Άρη που συλλέχθηκαν από δορυφόρους σε τροχιά και εντόπισε μια παρόμοια ζώνη η οποία υποδηλώνει την ύπαρξη ωκεανού στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη καλύπτοντας περίπου το ένα τρίτο της επιφάνειάς του. Ένα τέτοιο γεωμορφολογικό χαρακτηριστικό απαιτεί χρόνο για να σχηματιστεί και δεν εμφανίζεται γύρω από λίμνες γεγονός που υποδηλώνει ότι ο ωκεανός υπήρχε σταθερά για πιθανώς εκατομμύρια χρόνια.
Η ομάδα εντόπισε επίσης ενδείξεις ότι τα δέλτα ποταμών, οι τριγωνικές αποθέσεις ιζημάτων που σχηματίζονται όταν ποτάμια εκβάλλουν σε θάλασσα, ευθυγραμμίζονται με αυτή τη ζώνη.
Η μελέτη προτείνει νέους στόχους για μελλοντικές αποστολές. Αν υπήρξε κάποτε ζωή στον Άρη, τα ιζηματογενή στρώματα των αρχαίων ακτών θα μπορούσαν να έχουν διατηρήσει ίχνη της, όπως συμβαίνει στη Γη, όπου τα παράκτια ιζήματα καταγράφουν την ιστορία των απολιθωμάτων από τις ηπείρους.
