Tο κρίσιμο σύστημα θαλάσσιων ρευμάτων του Ατλαντικού Ωκεανού φαίνεται πως είναι πολύ πιθανότερο να καταρρεύσει απ’ ό,τι εκτιμούσαν οι επιστήμονες έως σήμερα, καθώς νέα έρευνα δείχνει ότι τα κλιματικά μοντέλα που προβλέπουν τη μεγαλύτερη επιβράδυνση είναι και τα πιο ρεαλιστικά. Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν το νέο εύρημα «ιδιαίτερα ανησυχητικό», προειδοποιώντας ότι μια κατάρρευση θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την Ευρώπη, την Αφρική και την Αμερική.
Το σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων AMOC αποτελεί βασικό στοιχείο του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος και είναι ήδη γνωστό ότι βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο του εδώ και 1.600 χρόνια, ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης. Το 2021, επιστήμονες είχαν εντοπίσει σημάδια ενός κρίσιμου σημείου καμπής, ενώ είναι γνωστό ότι το σύστημα έχει καταρρεύσει και στο παρελθόν της Γης.
Το AMOC μεταφέρει θερμά τροπικά νερά προς την Ευρώπη και την Αρκτική, όπου ψύχονται και βυθίζονται, σχηματίζοντας ένα βαθύ ρεύμα με αντίθετη κατεύθυνση. Μια ενδεχόμενη κατάρρευση του θα μετατόπιζε τη ζώνη τροπικών βροχοπτώσεων από την οποία εξαρτώνται εκατομμύρια άνθρωποι για την καλλιέργεια τροφίμων. Η αλλαγή θα καταδίκαζε επίσης τη δυτική Ευρώπη σε ακραία ψυχρούς χειμώνες και καταστροφικές θερινές ξηρασίες, ενώ θα οδηγούσε σε αύξηση της θαλάσσιας στάθμης κατά 50 έως 100 εκατοστά στον Ατλαντικό (σ.σ. τα νερά του Ατλαντικού ήδη καταγράφουν ανοδικές τάσεις).
Οι κλιματολόγοι χρησιμοποιούν δεκάδες διαφορετικά υπολογιστικά μοντέλα για να εκτιμήσουν το κλίμα του μέλλοντος. Ωστόσο, για το σύνθετο σύστημα του AMOC, τα μοντέλα παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις – από σενάρια που δεν προβλέπουν περαιτέρω επιβράδυνση έως το 2100, μέχρι άλλα που κάνουν λόγο για δραστική επιβράδυνση της τάξης του 65%, ακόμη και αν οι εκπομπές άνθρακα από τα ορυκτά καύσιμα μειωθούν σταδιακά στο μηδέν.
Η νέα έρευνα συνδύασε ωκεανογραφικές παρατηρήσεις με τα μοντέλα, προκειμένου να καταλήξει σε πιο αξιόπιστα σενάρια, μειώνοντας σημαντικά τον βαθμό αβεβαιότητας. Η νέα εκτίμηση δείχνει επιβράδυνση από 42% έως 58% έως το 2100 – επίπεδο που θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι οδηγεί σε κατάρρευση.
Ο δρ. Βαλεντίν Πόρτμαν, από το ερευνητικό κέντρο “Inria Centre de recherche Bordeaux Sud-Ouest” στη Γαλλία και επικεφαλής της έρευνας, δήλωσε: «Διαπιστώσαμε ότι το AMOC θα εξασθενήσει περισσότερο απ’ ό,τι αναμενόταν με βάση τον μέσο όρο όλων των κλιματικών μοντέλων. Αυτό σημαίνει ότι βρισκόμαστε πιο κοντά σε ένα σημείο καμπής».
Ο καθηγητής Στεφάν Ράμστορφ, από το Ινστιτούτο Ερευνών για τον Αντίκτυπο του Κλίματος, με έδρα το Πότσδαμ τόνισε: «Πρόκειται για ένα σημαντικό και ιδιαίτερα ανησυχητικό αποτέλεσμα. Δείχνει ότι τα “απαισιόδοξα” μοντέλα, τα οποία προβλέπουν ισχυρή εξασθένηση του AMOC έως το 2100, είναι δυστυχώς τα πιο ρεαλιστικά, καθώς συμφωνούν καλύτερα με τα δεδομένα παρατήρησης».
«Ανησυχώ ολοένα και περισσότερο ότι ενδέχεται να ξεπεράσουμε το κρίσιμο σημείο κατάρρευσης του AMOC – το σημείο πέρα από το οποίο η αλλαγή θα είναι μη αναστρέψιμη – ήδη στα μέσα του αιώνα, κάτι που δεν απέχει πολύ».
Ο Ράμστορφ, που μελετά το AMOC εδώ και 35 χρόνια, έχει τονίσει ότι η κατάρρευση πρέπει να αποφευχθεί «με κάθε κόστος». «Το υποστήριζα ακόμη και όταν θεωρούσαμε ότι η πιθανότητα ήταν γύρω στο 5%, γιατί ακόμη και τότε ο κίνδυνος ήταν πολύ υψηλός, δεδομένων των τεράστιων επιπτώσεων. Τώρα φαίνεται ότι ξεπερνά το 50%. Οι πιο δραματικές και ριζικές κλιματικές αλλαγές των τελευταίων 100.000 ετών συνέβησαν όταν το AMOC μεταπήδησε σε διαφορετική κατάσταση».
Πηγή Guardian
