Το μυστικό παζάρι με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Συγκλονιστικές «ομολογίες» του πρέσβη Ι. Βράιλα εν μέσω πανικού του Μητσοτάκη
Βαθιά ανάμειξη, με καθοδηγητικό και συντονιστικό ρόλο, στη συγκάλυψη του σκανδάλου Predator ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε το 2022 ο τότε υπουργός Επικρατείας και νυν υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, όπως αποκαλύπτουν έγκυρες πηγές στη «δημοκρατία», τώρα πια που «τα στόματα ανοίγουν» εν όψει της νέας δικαστικής έρευνας της υπόθεσης.
Το σχέδιο συγκάλυψης του κ. Γεραπετρίτη, που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την ταύτισή του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη λόγω του συνδέσμου τους και σε αυτή τη σκοτεινή υπόθεση, ήταν επιτυχές σε εκείνη την αρχική φάση του σκανδάλου. Ομως τα νέα στοιχεία ανατρέπουν πλήρως την εικόνα. Αποδεικνύεται ότι επί έναν μήνα μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου η κυβέρνηση έστελνε αντιφατικά μηνύματα στην Κομισιόν για τη σύνδεση ή μη σύνδεσή της με το Predator. Μεταξύ αυτών, τονιζόταν πως η Ε.Ε. δεν θα πρέπει να ασχολείται με την ουσία «της χρήσης ή μη» του Predator και ότι δεν έχει αρμοδιότητα «σε πτυχές εθνικής ασφάλειας της Ελλάδας».
Με βάση τις νέες αποκαλύψεις, η υπερασπιστική γραμμή της κυβέρνησης ότι το Predator αποτελεί «υπόθεση ιδιωτών» αποδεικνύεται έωλη. Γιατί, αν υπήρχαν μόνον «ιδιώτες», η κυβέρνηση δεν θα είχε λόγο να αποκρούει (και μάλιστα με οξεία φρασεολογία) το ενδιαφέρον της Ε.Ε. Απεναντίας, θα ζητούσε τη συνδρομή «ειδικών υπηρεσιών» της για τη διαλεύκανση της υπόθεσης.
Επιπλέον, ενισχύεται η εκτίμηση ότι ο κ. Μητσοτάκης έχει καταστεί όμηρος του πρωτόδικα καταδικασμένου, Ισραηλινού απόστρατου αξιωματικού Ταλ Ντίλιαν. Ιδιαίτερα, μετά τη δήλωσή του, στις 14 Μαρτίου 2026, ότι η εταιρία του παρείχε «τεχνολογία μόνο σε κυβερνήσεις και υπηρεσίες επιβολής του νόμου» και ότι «η ευθύνη για τη νόμιμη χρήση αυτών των τεχνολογιών βαρύνει τις Αρχές που τις αποκτούν και τις λειτουργούν».
Η επιχείρηση συγκάλυψης, με ευθύνη του κ. Γεραπετρίτη, άρχισε στις 29 Ιουλίου 2022, όταν η γενική διευθύντρια της Κομισιόν για θέματα Δικαιοσύνης και Καταναλωτών, Ανα Γκαλέγκο Τόρες, απέστειλε σκληρή επιστολή στην κυβέρνηση μέσω του μόνιμου αντιπροσώπου της Ελλάδας στην Ε.Ε., πρέσβη Γιάννη Βράιλα. Στην επιστολή της η αξιωματούχος της Ε.Ε. ζητούσε εξηγήσεις για τα λογισμικά παρακολούθησης Pegasus και Predator και, γενικότερα, για τον σεβασμό του κράτους δικαίου στην Ελλάδα.
Η επιστολή, που διέρρευσε στην ιστοσελίδα Politico, προκάλεσε πανικό στην Αθήνα και ο κ. Μητσοτάκης είχε δύο (ίσως και περισσότερες) μη ανακοινωθείσες τηλεφωνικές συνομιλίες με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Εξέφρασε την οργή του, γιατί σε μια τόσο ευαίσθητη υπόθεση δεν υπήρξαν πιο λεπτοί χειρισμοί εκ μέρους της Κομισιόν, με προσυνεννόηση σε διπλωματικό επίπεδο, ώστε το κείμενο της επιστολής να είναι ηπιότερο και η διαρροή της να μην προκαλούσε πολιτικό κόστος στην κυβέρνηση.
Σύμφωνα με γνώστες της υπόθεσης στις Βρυξέλλες, η κυρία Φον ντερ Λάιεν -ειλικρινώς ή μη- εξέφρασε πλήρη άγνοια. Διαβεβαίωσε τον κ. Μητσοτάκη ότι το γραφείο της δεν είχε προηγούμενη ενημέρωση από κανέναν συναρμόδιο επίτροπο ή από τη Γενική Διεύθυνση Δικαιοσύνης. Υποσχέθηκε, επίσης, ότι θα υπάρξουν «διορθωτικές κινήσεις» από την αντιπρόεδρο της Κομισιόν, για θέματα Αξιών και Διαφάνειας, Βιέρα Γιούροβα το συντομότερο δυνατό. Υπενθυμίζεται ότι, λίγους μήνες νωρίτερα, τον Ιανουάριο του 2022, η κυρία Γιούροβα ήταν εκείνη που είχε καλύψει πλήρως την κυρία Φον ντερ Λάιεν στην πολύκροτη υπόθεση της ανταλλαγής γραπτών μηνυμάτων της (sms) με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Pfizer, Αλμπερτ Μπουρλά, για την προμήθεια εμβολίων του Covid.
Με την αισιόδοξη εκτίμηση ότι η πρόεδρος και η αντιπρόεδρος της Κομισιόν θα επαναλάμβαναν την πρακτική συγκάλυψης των sms του Covid, ο κ. Γεραπετρίτης έδωσε οδηγίες στον πρέσβη Βράιλα να απαντήσει με δική του επιστολή στη γενική διευθύντρια Γκαλέγκο Τόρες στις 2 Αυγούστου 2022. Ο κ. Βράιλας ζήτησε να μην υιοθετούνται αβάσιμα δημοσιεύματα και πρόσθετε ότι είναι «συζητήσιμο κατά πόσον τα ερωτήματα που εγείρονται στην επιστολή σας εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της αρμοδιότητας της Ενωσης».
Κατέληγε πως «η εθνική ασφάλεια πρέπει να αντιμετωπίζεται με απόλυτη ευαισθησία». Και η απαντητική επιστολή αποκαλύφθηκε, εκείνες τις ημέρες, από το Politico και αναδημοσιεύτηκε σε ελληνικά μέσα ενημέρωσης με τη διαρροή (από την πλευρά του Μαξίμου) ότι η αναφορά στην «εθνική ασφάλεια» ήταν αόριστη και δεν συνδεόταν με το Predator!
Ομως η αλήθεια, όπως αποκαλύπτει σήμερα η «δημοκρατία», είναι πολύ διαφορετική, επειδή -εκτός από τις γνωστές δύο επιστολές- υπήρξαν και προφορικές παραστάσεις κατ’ εντολήν του κ. Γεραπετρίτη. Σύμφωνα με πηγές που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση, οι προφορικές αναφορές στην «εθνική ασφάλεια» ήταν επανειλημμένες με σκοπό να μην ερευνηθεί το σκάνδαλο Predator από την Κομισιόν. Συγκεκριμένα, στις 3 Αυγούστου 2022 ο πρέσβης Γιάννης Βράιλας (μία ημέρα μετά την επίδοση της απαντητικής επιστολής) επιχειρεί να ξεπεράσει το εμπόδιο της γενικής διευθύντριας Δικαιοσύνης Γκαλέγκο Τόρες, ζητώντας ραντεβού με την ίδια την αντιπρόεδρο Αξιών, κυρία Γιούροβα.
Ωστόσο, η αντιπρόεδρος απέφυγε τη συνάντηση, παρά τις υποσχέσεις της κυρίας Φον ντερ Λάιεν. Και, καθώς ο κ. Γεραπετρίτης (με εντολή του κ. Μητσοτάκη) πίεζε για άμεσα αποτελέσματα, ο κ. Βράιλας αναγκάζεται να αρκεστεί σε μία συνάντηση με την επικεφαλής του γραφείου της κυρίας Γιούροβα, τη Γερμανίδα Ρενάτε Νίκολαϊ. Η Γερμανίδα διπλωμάτισσα τού επιβεβαιώνει πως η αντιπρόεδρος και η ίδια είναι όντως γνώστριες της υπόθεσης και των ελληνικών επαφών με την πρόεδρο Φον ντερ Λάιεν, αλλά δηλώνει ανέτοιμη για ουσιαστική συνδρομή προς την Αθήνα μέχρι να υπάρξει περαιτέρω έρευνα της υπόθεσης.
Στα τέλη του ίδιου μήνα (μετά το πέρας των θερινών διακοπών κατά τις οποίες οι επίτροποι και οι συνεργάτες τους εξαφανίζονται από τις Βρυξέλλες), ο Ελληνας μόνιμος αντιπρόσωπος ζητεί νέα συνάντηση με την αντιπρόεδρο Γιούροβα, η οποία -όπως του ειπώθηκε- απουσίαζε σε υπηρεσιακό ταξίδι.
Γι’ αυτό και ο κ. Βράιλας συναντάται εκ νέου, στις 30 Αυγούστου 2022, με τη διευθύντριά της, την κυρία Νίκολαϊ, με την οποία έχουν μακρά συνάντηση για τα επόμενα κοινά βήματα. Συμφωνούν ότι η Ελλάδα θα πρέπει να προσφέρει δύο «ανταλλάγματα». Πρώτον, να είναι από τα πρώτα κράτη-μέλη που θα στηρίξουν την πρωτοβουλία της Κομισιόν για τα μέσα ενημέρωσης, τη Media Freedom Act.
Και, δεύτερον, η κυβέρνηση να δώσει δείγματα ότι θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για τον σεβασμό του κράτους δικαίου. Μετά το πέρας της συνάντησης, ο κ. Βράιλας ενημέρωσε, περιχαρής, τον κ. Γεραπετρίτη ότι (σ.σ.: προφανώς λόγω της παρέμβασης Φον ντερ Λάιεν) η αξιωματούχος της Ε.Ε. δεν ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για τον πυρήνα «του ζητήματος της χρήσης ή μη του λογισμικού παρακολούθησης» Predator!
Δηλαδή, με την ορολογία «χρήση ή μη» ο κ. Βράιλας δεν απέκλεισε ότι μπορεί να χρησιμοποιήθηκε το Predator από κρατική υπηρεσία της Ελλάδας. Εμμέσως πλην σαφώς, ο ίδιος ο απεσταλμένος της κυβέρνησης ενημερώνει τον υπουργό Επικρατείας ότι, ακόμα και αν υπήρξε χρήση του λογισμικού, ο πρωθυπουργός δεν θα πρέπει να ανησυχεί για αντίδραση της Κομισιόν. Μια επιεικής εξήγηση θα μπορούσε να είναι ότι ο κ. Βράιλας υπέπεσε σε κάποια γκάφα ή χρησιμοποίησε λανθασμένη διατύπωση. Ωστόσο, με δεδομένη την πολυετή διπλωματική πείρα του και τη σημασία του ζητήματος, κάτι τέτοιο δεν μπορεί να ισχύει. Θα ενημέρωνε μόνον ότι η Ε.Ε. δεν ενδιαφέρεται για όσα κάνουν «ιδιώτες» υποκλοπείς.
Σε κάθε περίπτωση, όποιο κι αν ήταν το μήνυμα των κυριών Γιούροβα και Νίκολαϊ και όποια και αν ήταν η αντίληψη του πρέσβη Βράιλα περί «χρήσης ή μη» του Predator, ο κ. Γεραπετρίτης έκρινε πως χρειάζονταν πρόσθετες διαβεβαιώσεις για τη μη ανάμειξη της Κομισιόν. Αυτή τη φορά, αντί της αντιπροέδρου Γιούροβα, το Μέγαρο Μαξίμου αξιολόγησε ότι οι τηλεφωνικές υποσχέσεις της προέδρου Φον ντερ Λάιεν προς τον κ. Μητσοτάκη έπρεπε να ανανεωθούν και να γίνουν πιο χειροπιαστές. Προς τον σκοπό αυτό, αποφασίστηκε να υπάρξει συνάντηση του Ελληνα πρέσβη με τη γενική γραμματέα της Κομισιόν, Ιλζε Γιοχανσόνε, η οποία, πέραν της πολιτικής ισχύος της θέσης της, θεωρείται πως εκφράζει το κλίμα και τον τρόπο σκέψης των υπηρεσιακών στελεχών της Κομισιόν.
Διαμαρτυρίες
Η, εκ Λετονίας, πεπειραμένη γ.γ. της Κομισιόν άκουσε, την 1η Σεπτεμβρίου 2022, τον κ. Βράιλα να επαναλαμβάνει τις ίδιες διαμαρτυρίες περί «έλλειψης προσυνεννόησης» για την αυστηρή επιστολή του Ιουλίου, αλλά και κάτι ακόμα που μάλλον θα της προκάλεσε μέγιστη έκπληξη. Σύμφωνα με τρεις πηγές που είχαν λάβει γνώση των διαμειφθέντων, ο έμπιστος πρέσβης του πρωθυπουργού, μιλώντας για την υπόθεση Predator, αξίωσε από τη γ.γ. της Κομισιόν να μην υπάρχει ανάμειξη Ευρωπαίων αξιωματούχων «στην αρμοδιότητα πτυχών εθνικής ασφάλειας της Ελλάδας».
Η απάντηση της κυρίας Γιοχανσόνε ήταν πολύ τυπική και προσεκτική. Τόνισε ότι η Κομισιόν ενδιαφέρεται μόνο για τον σεβασμό του κράτους δικαίου και ότι «η αρμοδιότητά μας δεν επεκτείνεται σε θέματα που ενδεχομένως συνδέονται με την εθνική ασφάλειά σας»… Σίγουρα, η γ.γ. της Κομισιόν δεν μπορούσε να απαντήσει τίποτα άλλο, αφού ο Ελληνας πρέσβης συνέδεσε, εμμέσως πλην σαφώς για δεύτερη φορά μέσα σε 48 ώρες, το Predator με την εθνική ασφάλεια της Ελλάδας! Και, επίσης σίγουρα, η ευθύνη δεν ανήκει στον κ. Βράιλα, που ως κρατικός λειτουργός εκτελούσε οδηγίες από την Αθήνα, αλλά στον κ. Γεραπετρίτη, ο οποίος του τις έδινε.
Η σχέση εμπιστοσύνης Μητσοτάκη – Βράιλα
Ο πρέσβης Γιάννης Βράιλας τοποθετήθηκε στη σημαντική και επίζηλη θέση του μόνιμου αντιπροσώπου στην Ε.Ε. στις αρχές Ιανουαρίου του 2020, λίγους μήνες μετά την ανάδειξη του κ. Μητσοτάκη στο πρωθυπουργικό αξίωμα. Επιθυμία του κ. Μητσοτάκη ήταν ο διορισμός Βράιλα να γίνει αμέσως, αλλά αυτό δεν ήταν εφικτό, επειδή πρώτα έπρεπε να ολοκληρωθούν ορισμένες διαδικασίες για την επιστροφή του από τη Νέα Υόρκη, όπου ήταν αποσπασμένος στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (τη λεγόμενη «διπλωματική υπηρεσία» της Ε.Ε.).
Ο κ. Βράιλας υπηρετεί μέχρι σήμερα ως μόνιμος αντιπρόσωπος στην Ε.Ε., καθώς η εκεί παρουσία του κρίνεται πολύτιμη από το Μαξίμου. Ετσι, ακυρώθηκε, πέρυσι το καλοκαίρι, η μετάθεσή του στην εξίσου κρίσιμη πρεσβεία στην Ουάσινγκτον, την οποία του είχε υποσχεθεί ο κ. Μητσοτάκης. Η μακρά ιστορία εμπιστοσύνης του κ. Βράιλα με την οικογένεια του πρωθυπουργού χρονολογείται από το 1980-81, όταν ο πατέρας του -επίσης πρέσβης- Λεωνίδας Βράιλας απέκτησε φιλική σχέση με τον τότε υπουργό Εξωτερικών Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.
Ο πατήρ Βράιλας θεωρούνταν καλός γνώστης των θεμάτων της Ε.Ε.. και της Μέσης Ανατολής. Προηγουμένως είχε παρακολουθήσει τις επαφές με τον Λίβυο συνταγματάρχη Καντάφι για τη διεύρυνση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα των πετρελαίων, λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του κ. Μητσοτάκη, ως υπουργού Συντονισμού, τον Μάιο του 1978.
