Ενώ οι αγορές προσπαθούν να αποτιμήσουν τις συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ένας νέος, εξίσου σοβαρός κίνδυνος αναδύεται στον ορίζοντα: ένα ισχυρό έως και «υπερ» Ελ Νίνιο που απειλεί να πυροδοτήσει νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα, σε μια ήδη πιεσμένη παγκόσμια οικονομία.
Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλή πίεση που δύσκολα μπορεί να απορροφήσει. Από τη μία πλευρά, ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη διαταράξει κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, ανεβάζοντας το κόστος της ενέργειας και, κατ’ επέκταση, των λιπασμάτων.
Από την άλλη, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι εντός των επόμενων μηνών αυξάνονται οι πιθανότητες για ακραίες καιρικές συνθήκες.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η αγροτική παραγωγή εξαρτάται όσο ποτέ από σταθερές και προβλέψιμες συνθήκες, το ενδεχόμενο εκτεταμένων ξηρασιών ή έντονων βροχοπτώσεων δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για βασικές καλλιέργειες. Και το πρόβλημα δεν σταματά εκεί. Η ενεργειακή κρίση έχει ήδη εκτοξεύσει το κόστος παραγωγής, καθώς τα λιπάσματα –που απαιτούν μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου– γίνονται ολοένα και πιο ακριβά και δυσεύρετα.
Τι είναι το υπερ- Ελ Νίνιο
Πρόκειται για ένα φαινόμενο που αναδιατάσσει τα καιρικά μοτίβα σε ολόκληρο τον πλανήτη, ενισχύοντας τα άκρα.
Στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές προκαλεί έντονες ξηρασίες και παρατεταμένα κύματα καύσωνα, οδηγώντας σε έλλειψη νερού και πιέσεις στις καλλιέργειες. Σε άλλες περιοχές, αντίθετα, φέρνει ισχυρές βροχοπτώσεις και πλημμύρες, με καταστροφικές συνέπειες για υποδομές και γεωργική παραγωγή.
Στη Νότια Αμερική και τμήματα της Ασίας αυξάνεται ο κίνδυνος πλημμυρών, ενώ στην Αυστραλία, την Ινδία και περιοχές της Αφρικής ενισχύεται η πιθανότητα ξηρασίας. Ταυτόχρονα, επηρεάζονται οι μουσώνες, είτε αποδυναμώνονται είτε γίνονται πιο ακραίοι, διαταράσσοντας τη γεωργία.
Το «υπερ» Ελ Νίνιο συνδέεται επίσης με υψηλότερες παγκόσμιες θερμοκρασίες, εντονότερες καταιγίδες και αυξημένο κίνδυνο δασικών πυρκαγιών. Με απλά λόγια, ενισχύει την αστάθεια: όπου υπάρχει ήδη πρόβλημα, το κάνει πιο ακραίο.
Ποια προϊοντα επηρεάζονται περισσότερο
Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας και λιπασμάτων. Οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα και η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια των διελεύσεων εντείνουν την αστάθεια, μεταφέροντας την πίεση απευθείας στο κόστος παραγωγής τροφίμων.
Σε αυτό το περιβάλλον, ένα ισχυρό Ελ Νίνιο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «επιταχυντής» της κρίσης. Προϊόντα όπως το κακάο, το ρύζι, η ζάχαρη και τα φυτικά έλαια είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε τέτοιες μεταβολές, ενώ οι επιπτώσεις επεκτείνονται σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων. Όταν η γεωπολιτική αστάθεια συναντά την κλιματική αβεβαιότητα, οι επιπτώσεις δεν είναι απλώς προσθετικές – είναι πολλαπλασιαστικές.
Και αυτό ακριβώς είναι που φοβούνται οι αναλυτές: ότι η επόμενη κρίση δεν θα έρθει μόνο από τα πεδία μάχης, αλλά από την καθημερινότητα των πολιτών. Από το κόστος του φαγητού. Από την ίδια τη δυνατότητα πρόσβασης σε βασικά αγαθά.
