Καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει παραλύσει την εμπορική κίνηση στο Στενό του Ορμούζ, το Ιράν έχει δημιουργήσει αθόρυβα έναν de facto ασφαλή διάδρομο ναυτιλίας βόρεια του νησιού Λαράκ, επιδιώκοντας να εκμεταλλευτεί τον έλεγχό της στην πιο σημαντική αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο.
Η κυκλοφορία μέσω του Στενού του Ορμούζ έχει μειωθεί κατά 90% από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, με το Ιράν να στοχεύει πλοία που προσπαθούν να διασχίσουν την πλωτή οδό, προκαλώντας ένα από τα πιο καταστροφικά σοκ στον ενεργειακό εφοδιασμό στον κόσμο εδώ και δεκαετίες.
Επιλεγμένα πλοία δρομολογούνται μέσω των ιρανικών χωρικών υδάτων κοντά στο νησί Λαράκ – στα ανοιχτά των ακτών του λιμανιού Μπαντάρ Αμπάς – όπου το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και οι λιμενικές Αρχές ελέγχουν κάθε πλοίο πριν επιτρέψουν τη διέλευση.
“Το IRGC του Ιράν έχει επιβάλει de facto καθεστώς ‘σταθμού διοδίων'”, δήλωσε η εταιρεία ναυτιλιακών ερευνών Lloyd’s List Intelligence, σύμφωνα με το CNBC.
Σχεδόν όλες οι διελεύσεις που καταγράφηκαν τις τελευταίες τρεις εβδομάδες έχουν κάνει παράκαμψη μέσω του στενού καναλιού βόρεια του νησιού Λαράκ, κοντά στην ιρανική ακτογραμμή, σηματοδοτώντας έναν “ελεγχόμενο, βασισμένο σε άδειες διάδρομο με επιλεκτική πρόσβαση”, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών Windward.
Και οι 57 διελεύσεις που καταγράφηκαν από τις 13 Μαρτίου έχουν ακολουθήσει την παράκαμψη μέσω του Λαράκ και σχεδόν καμία δεν έχει ακολουθήσει την κανονική διαδρομή, σύμφωνα με την Lloyd’s.
Πλοία παρατηρήθηκαν επίσης να σχηματίζουν ουρές βόρεια του νησιού, περιμένοντας άδεια, με πολλά πλοία να έχουν γυρίσει πίσω, σύμφωνα με την Windward.
Σημειώνεται ότι το κοινοβούλιο του Ιράν ψήφισε, την Τρίτη, νομοσχέδιο για την επισημοποίηση της είσπραξης διοδίων από τα πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ – ένα μέτρο που θα θεσμοθετήσει τον οικονομικό έλεγχο της Τεχεράνης στο σημείο. Το νομοσχέδιο, το οποίο απαιτεί τη συμφωνία άλλων χωρών που συνορεύουν με το Ορμούζ, θα επιβάλει τέλη στη ναυτιλία, τη διαμετακόμιση ενέργειας και τις προμήθειες τροφίμων που διέρχονται από την πλωτή οδό.
Τουλάχιστον δύο πλοία που έχουν διέλθει από το Ορμούζ πλήρωσαν ένα τέλος στις ιρανικές Αρχές, με την πληρωμή να γίνεται μάλιστα σε κινεζικό γουάν, σύμφωνα με την Lloyd’s.
“Το Ιράν λαμβάνει επιμελή μέτρα για να διασφαλίσει ότι μόνο ορισμένα πλοία μπορούν να περάσουν, δίνοντας προτεραιότητα σε χώρες με πιο φιλικές σχέσεις ή πλοία με δεσμούς με το δικό τους εμπόριο”, δήλωσε η Μπρίτζετ Ντιακούν, αναλύτρια στην Lloyd’s List Intelligence.
Σύμφωνα με την Lloyd’s List Intelligence, οι χειριστές πλοίων προσεγγίζουν πρώτα τους μεσάζοντες που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν και υποβάλλουν λεπτομερή στοιχεία. Το IRGC ελέγχει τις πληροφορίες και, εάν δώσει έγκριση, εκδίδει έναν κωδικό άδειας και οδηγίες δρομολόγησης.
Μόλις ένα πλοίο εισέλθει σε ιρανικά ύδατα, οι διοικητές του IRGC το καλούν μέσω των θαλάσσιων ραδιοφωνικών καναλιών για να ζητήσουν τον κωδικό άδειας. Εάν δοθεί έγκριση, ένα ιρανικό σκάφος συνοδεύει το πλοίο μέσα από τα χωρικά ύδατα γύρω από το νησί Λαράκ. Τα πλοία που δεν περνούν τον έλεγχο απορρίπτονται.
Σε ό,τι αφορά τις διελεύσεις που έχουν καταγραφεί, η πλειοψηφία αφορά πλοία ιρανικών, ελληνικών και κινεζικών συμφερόντων, αλλά και κάποια πλοία από το Πακιστάν και την Ινδία, σύμφωνα με την Ντιακούν της Lloyd’s List Intelligence.
Αρκετές κυβερνήσεις – συμπεριλαμβανομένης της Ινδίας, του Πακιστάν, του Ιράκ, της Μαλαισίας και της Κίνας – φέρονται να βρίσκονται σε άμεσες συνομιλίες με την Τεχεράνη για να συντονίσουν τις διελεύσεις μέσω του συστήματος ελέγχου του IRGC.
Δύο μεγάλα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων που συνδέονται με την Cosco της Κίνας ολοκλήρωσαν τη διαδρομή μέσω του Λαράκ, νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, στην πρώτη επιβεβαιωμένη διέλευση από έναν μεγάλο κινεζικό μεταφορέα εμπορευματοκιβωτίων από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με την Kpler.
Η Ινδία έχει εξασφαλίσει ασφαλείς διελεύσεις για τα ινδικά δεξαμενόπλοια χωρίς πληρωμή ή προηγούμενη άδεια, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης.
Οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας που έχουν υποστεί το κύριο βάρος του σοκ εφοδιασμού καυσίμων, όπως η Μαλαισία και η Ταϊλάνδη, φέρονται επίσης να έχουν εξασφαλίσει διαβεβαιώσεις από το Ιράν για την ασφαλή διέλευση των πλοίων τους μετά από διπλωματική παρέμβαση στην Τεχεράνη.
