Του Strange Attractor
Κάποτε, σε μια ηλιόλουστη γωνιά της Μεσογείου, γεννήθηκε κάτι σπουδαίο. Όχι, δεν ήταν ούτε ο γύρος, ούτε ο φραπές (αν και εξίσου σημαντικά), ούτε τα τσιφτετελοπόπ.
Ήταν η δημοκρατία!
Ελεύθεροι πολίτες δηλαδή, που μιλούσαν, ψήφιζαν, διαφωνούσαν, φώναζαν, και βασικά, έκαναν ό,τι κάνουμε σήμερα, αλλά με περισσότερη φιλοσοφία, και λιγότερα πάνελ.
Πέρασαν αιώνες. Αυτοκρατορίες ήρθαν και έφυγαν, πόλεμοι, δόξες, προδοσίες, καταστροφές, αναγεννήσεις. Και φτάνουμε στο σήμερα: μια χώρα με ένδοξο παρελθόν και… ένα παρόν που μοιάζει σαν να γράφτηκε από δευτεροκλασάτο σεναριογράφο, που είχε κακή μέρα, ή ήταν χρόνια δυσκοίλιος.
Η άλλοτε «μητέρα της δημοκρατίας» τώρα θυμίζει λίγο εκείνη τη μαμά που λέει «εγώ στην ηλικία σου δούλευα», ενώ κάθεται στον καναπέ και βλέπει επαναλήψεις από σειρές της δεκαετίας του ’90 στο ΜΕΓΚΑ, τρώγοντας γαριδάκια χωρίς γλουτένη. Με τη διαφορά ότι εδώ ο καναπές είναι κρατικός, και οι επαναλήψεις λέγονται… «πας» και «επιδόματα».
Δεν είναι ότι οι πολίτες έγιναν ξαφνικά τεμπέληδες. Κάθε άλλο. Είναι περισσότερο σαν να τους έδωσαν ένα εθιστικό παιχνίδι χωρίς οδηγίες: «Παίξε, αλλά μην περιμένεις να κερδίσεις».
Παραγωγή; Κάποτε είχαμε. Τώρα έχουμε περισσότερο… αναμνήσεις παραγωγής.
Εργοστάσια; Υπήρχαν. Τώρα τα βλέπεις σε κάτι ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ με δραματική μουσική.
Η οικονομία μοιάζει με εκείνο το παλιό αυτοκίνητο που όλοι λένε «κρατάει ακόμα», αλλά κανείς δεν τολμά να το βγάλει στην εθνική. Και αντί να φτιάξουμε τη μηχανή, αλλάζουμε ραδιόφωνο, γιατί τουλάχιστον πρέπει να ακούγεται ωραία η κατάρρευση.
Και κάπου εδώ μπαίνει στο σκηνικό η κυβέρνηση «πατερούλης».
Πάντα με το ίδιο σλόγκαν: «σταθερότητα». Μια λέξη που ακούγεται καθησυχαστική, μέχρι να καταλάβεις ότι μιλάμε για τη σταθερότητα του να είσαι κολλημένος στο ίδιο σημείο. Σαν να λένε: «Μην ανησυχείτε, δεν θα πέσουμε άλλο… γιατί έχουμε ήδη φτάσει κάτω».
Η σχέση με τους επιχειρηματίες; Σαν παλιό καλό ελληνικό γάμο: λίγο αγάπη, λίγο συμφέρον, πολύ «να τα βρούμε μεταξύ μας», και το ένα χέρι να νίβει το άλλο. Κρατικοδίαιτος παρασιτικός καπιταλισμός λέγεται…
Και τα ΜΜΕ; Α, αυτά είναι η ορχήστρα του Τιτανικού. Παίζουν ωραία μουσική ενώ το πλοίο μπάζει νερά, αλλά τουλάχιστον κρατάνε το κλίμα ευχάριστο, παριστάνοντας τους χαρούμενους ταξιδιώτες.
«Δεν είναι χάος», λένε. «Είναι σταθερότητα».
Και κάπου εδώ αρχίζεις να αναρωτιέσαι αν τελικά το χάος απλώς άλλαξε όνομα για να μην τρομάζει.
Το πιο περίεργο όμως δεν είναι η κατάσταση. Είναι η αντοχή.
Αυτός ο λαός, που κάποτε σήκωσε φιλοσοφίες, τέχνες, επιστήμες, τώρα σηκώνει φόρους, λογαριασμούς, και υποσχέσεις. Πολλές υποσχέσεις. Και συνεχίζει να αγκομαχά.
Με χιούμορ, ειρωνεία και μια δόση «έλα μωρέ, θα δούμε», ή «σάμπως κι οι προηγούμενοι καλύτεροι ήσαντε;».
Κάτι σαν «σύνδρομο της Στοκχόλμης», αλλά στο πιο τραγελαφικό…
Γιατί αν υπάρχει ένα πράγμα που δεν χάθηκε, είναι η ικανότητα να γελάς ακόμα και όταν τα πράγματα δεν είναι για γέλια.
Να κάνεις σάτιρα εκεί που άλλοι θα έκαναν επανάσταση.
Να πίνεις καφέ και να λες «δεν βαριέσαι» με τρόπο που είναι ταυτόχρονα παράδοση και άμυνα.
Να χλευάζεις, και να απέχεις, αφού δεν μπορείς να βγεις στους δρόμους για να τα κάψεις όλα.
Πώς κατάντησε έτσι αυτός ο αρχαίος δυνατός λαός;
Ίσως γιατί κουράστηκε να είναι δυνατός. Ίσως γιατί συνήθισε στο λίγο. Ίσως γιατί κάποιος τον έπεισε ότι δεν αξίζει το πολύ.
Ή ίσως, και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο, γιατί έμαθε να ζει με την ιδέα ότι «έτσι είναι τα πράγματα… έτσι ήταν ανέκαθεν, τι ψάχνεις τώρα;».
Αλλά αν υπάρχει κάτι που μας έμαθε η ίδια αυτή ιστορία των χιλιάδων ετών, είναι ότι τίποτα δεν είναι για πάντα. Ούτε η δόξα, ούτε η παρακμή. Ούτε τα μεγάλα, ούτε τα μικρά.
Οπότε, ναι. Μπορεί σήμερα να μοιάζουμε με χώρα που ξέχασε ποια είναι. Αλλά κάπου, βαθιά, υπάρχει ακόμα εκείνος ο περίεργος τύπος στην αρχαία αγορά που σηκώνεται και λέει: «Μήπως να το δούμε αλλιώς;».
Εκείνος που έλεγε πως είναι η αλογόμυγα που τσιμπάει το κοιμισμένο μουλάρι, μπας και ξυπνήσει ποτέ…
Και ίσως, όταν τον ακούσουμε ξανά, αν δεν τον ποτίσουμε και πάλι με κώνειο, να αρχίσει η ιστορία να γράφεται λίγο πιο… ενδιαφέρουσα.
Όνειρο (εαρινής) νυκτός; Ίδωμεν…
