H κλιματική αποσταθεροποίηση επιταχύνεται με τον ρυθμό θέρμανσης να έχει σχεδόν διπλασιαστεί, σύμφωνα με νέα μελέτη που αφαιρεί την επίδραση των φυσικών παραγόντων πίσω από τις πρόσφατες ακραίες θερμοκρασίες.
Η μελέτη έδειξε ότι η παγκόσμια θέρμανση επιταχύνθηκε από έναν σχετικά σταθερό ρυθμό λιγότερο από 0,2 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία μεταξύ 1970 και 2015 σε περίπου 0,35 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία τα τελευταία 10 χρόνια. Ο ρυθμός αυτός είναι υψηλότερος από οποιονδήποτε έχουν καταγράψει οι επιστήμονες από τότε που άρχισαν να μετρούν συστηματικά τη θερμοκρασία της Γης το 1880.
«Αν συνεχιστεί ο ρυθμός θέρμανσης των τελευταίων 10 ετών, θα οδηγήσει σε μακροχρόνια υπέρβαση του ορίου 1,5 βαθμούς Κελσίου της Συμφωνίας του Παρισιού πριν από το 2030», δήλωσε ο Στεφάν Ραχμστορφ επιστήμονας στο Ινστιτούτο Έρευνας για τις Επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής στο Πότσνταμ και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Η ακραία ζέστη των τελευταίων ετών έχει ενισχυθεί από παράγοντες όπως οι ηλιακοί κύκλοι (η ενδεκαετής περίοδος ηλιακής δραστηριότητας), οι ηφαιστειακές εκρήξεις και το καιρικό φαινόμενο Ελ Νίνο. Οι παράγοντες αυτοί έχουν οδηγήσει τους επιστήμονες να αναρωτιούνται αν οι εντυπωσιακές μετρήσεις θερμοκρασίας είναι απλώς ακραίες εξαιρέσεις ή αποτέλεσμα επιτάχυνσης της παγκόσμιας θέρμανσης.
Η μέθοδος
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια μέθοδο μείωσης θορύβου στα δεδομένα για να φιλτράρουν την εκτιμώμενη επίδραση των μη ανθρωπογενών παραγόντων σε πέντε μεγάλα σύνολα δεδομένων που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της θερμοκρασίας της Γης. Σε όλα αυτά τα σύνολα δεδομένων διαπιστώθηκε ότι η επιτάχυνση της παγκόσμιας θέρμανσης εμφανίστηκε γύρω στο 2013 ή 2014.
«Υπάρχει πλέον αρκετά ευρεία – αν και όχι πλήρης – συμφωνία ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχει ανιχνεύσιμη επιτάχυνση της θέρμανσης. Ωστόσο παραμένει ασαφές πόσο από την επιπλέον θέρμανση της τελευταίας δεκαετίας οφείλεται σε αναγκαστική κλιματική αλλαγή και πόσο σε φυσική μεταβλητότητα. Το «πέπλο» της ρύπανσης από άνθρακα που καλύπτει τη Γη έχει θερμάνει τον πλανήτη περίπου κατά 1,4 βαθμών Κελσίου σε σχέση με τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Αυτό ενισχύθηκε πρόσφατα και από τη μείωση των ρύπων θείου που είχαν προσωρινά ψυκτική επίδραση στην ατμόσφαιρα» αναφέρει ο Ζέκε Χάουσφάδερ επιστήμονας του κλίματος στο Berkeley Earth που δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Μια άλλη μελέτη που συνυπέγραψε ο Χάουσφάδερ πέρυσι διαπίστωσε επίσης ότι η κλιματική αποσταθεροποίηση επιταχύνεται, αλλά υπολόγισε τον ρυθμό θέρμανσης λίγο χαμηλότερα, περίπου 0,27 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία. «Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για σημαντική αύξηση του ρυθμού θέρμανσης. Αυτό θα πρέπει να μας ανησυχεί, καθώς ο κόσμος οδεύει γρήγορα προς την υπέρβαση του ορίου των 1,5 βαθμούς Κελσίου αργότερα μέσα στη δεκαετία» λέει ο Χάουσφάδερ. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι η επιτάχυνση αυτή βρίσκεται εντός των προβλέψεων των κλιματικών μοντέλων.
Η υπέρβαση
Με βάση τις θερμοκρασίες ενός από τα σύνολα δεδομένων που αναλύθηκαν, το οποίο παρέχεται από την ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus ο κόσμος θα ξεπεράσει το όριο 1,5 βαθμούς Κελσίου μακροχρόνιας θέρμανσης ήδη φέτος, αν ο ρυθμός θέρμανσης δεν μειωθεί. Η ανάλυση των άλλων τεσσάρων συνόλων δεδομένων δείχνει ότι η υπέρβαση θα συμβεί το 2028 ή το 2029.
Η Κλοντ Μπολιέ επιστήμονας του κλίματος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Σάντα Κρουζ, δήλωσε ότι τα ευρήματα υποδηλώνουν πως το χρονικό περιθώριο για να περιοριστεί η θέρμανση ακόμη και στους 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα θα μειωθεί σημαντικά αν συνεχιστεί η ταχύτερη θέρμανση. Ωστόσο πρόσθεσε ότι υπάρχει μια σημαντική επιφύλαξη: η επιτάχυνση αυτή μπορεί να αποδειχθεί προσωρινή. Το ισχυρό Ελ Νίνο του 1998 δημιούργησε επίσης μια περίοδο φαινομενικά ανώμαλης θέρμανσης.
«Η σχετική επιβράδυνση που ακολούθησε ερμηνεύτηκε τότε ως ένδειξη παύσης της παγκόσμιας θέρμανσης. Η συνεχής παρακολούθηση τα επόμενα χρόνια θα είναι απαραίτητη για να διαπιστωθεί αν ο επιταχυνόμενος ρυθμός θέρμανσης που εντοπίζεται εδώ αποτελεί μόνιμη μεταβολή ή προσωρινό φαινόμενο φυσικής μεταβλητότητας» λέει η Μπολιέ.
Οι επιστήμονες του κλίματος υποψιάζονται ότι η παγκόσμια θέρμανση μεταξύ 1,5 βαθμών Κελσίου και 2 βαθμών Κελσίου μπορεί να είναι αρκετή για να ενεργοποιήσει σχεδόν «αποκαλυπτικά» κλιματικά σημεία καμπής (tipping points), τα οποία θα εξελιχθούν μέσα σε δεκαετίες ή και αιώνες, με την πιθανότητα καταστροφικών συνεπειών να αυξάνεται όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία.
Είναι όμως ακόμη πιο βέβαιοι για τις βραχυπρόθεσμες συνέπειες όπως πιο έντονους καύσωνες και καταιγίδες που φέρνουν πολύ περισσότερες βροχοπτώσεις. Τα τελευταία τρία χρόνια αποτέλεσαν την πιο θερμή τριετία που έχει καταγραφεί ποτέ όπως επιβεβαίωσε τον Ιανουάριο ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός.
Οι επιστήμονες συνεχίζουν να καταγράφουν ρεκόρ εκπομπών ρύπων που θερμαίνουν τον πλανήτη, ενώ εκφράζουν ανησυχίες ότι οι φυσικές «καταβόθρες άνθρακα» της Γης – τα οικοσυστήματα που απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα – μπορεί να αρχίζουν να χάνουν την αποτελεσματικότητά τους. «Το πόσο γρήγορα θα συνεχίσει να θερμαίνεται η Γη εξαρτάται τελικά από το πόσο γρήγορα θα μειώσουμε τις παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τα ορυκτά καύσιμα στο μηδέν» δήλωσε ο Ράμστορφ.
