Να περιορίσει τις επιχειρήσεις της Ρωσίας στην Ουκρανία ή να διακινδυνεύσει σοβαρές ζημίες στην οικονομία της χώρας του; Αυτό ήταν το δίλημμα που αντιμετώπισε από την αρχή του 2026 ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του Politico, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να του «έδωσε τη λύση» μέσα σε μόλις μία νύχτα, καθώς οι επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν προκάλεσαν ραγδαία άνοδο των τιμών του πετρελαίου, ενισχύοντας την κύρια πηγή εσόδων του Κρεμλίνου και διευκολύνοντας τον Πούτιν να συνεχίσει τον πόλεμο.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει το ειδησεογραφικό μέσο, το Ισραήλ βομβάρδισε τις ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις αυτό το Σαββατοκύριακο, οι τιμές του αργού πετρελαίου ανέβηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το καλοκαίρι του 2022, όταν οι αγορές σημείωσαν άνοδο μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Για τη Ρωσία, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αποτελεί οικονομικό όφελος σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς το κόστος τεσσάρων ετών πολέμου στην Ουκρανία απειλούσε να μετατραπεί σε εγχώρια οικονομική κρίση.
Η επίθεση κατά του Ιράν μπορεί να υπονομεύσει την υπόσχεση της Μόσχας να σταθεί στο πλευρό των συμμάχων της, αλλά ήδη ωφελεί την οικονομία της Ρωσίας και, κατ’ επέκταση, τον πόλεμο της κατά της Ουκρανίας — αφήνοντας το Κρεμλίνο σε καλή θέση να αναδειχθεί ως ένας από τους κύριους ωφελούμενους της επέκτασης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με το δημοσίευμα του Politico.
Οικονομική ανάκαμψη
Μόλις πριν από μερικές εβδομάδες, το κλίμα μεταξύ της οικονομικής ελίτ της Ρωσίας ήταν δυσοίωνο. Ο προϋπολογισμός του ρωσικού υπουργείου Οικονομικών για το τρέχον έτος βασιζόταν σε τιμή αναφοράς 59 δολαρίων ανά βαρέλι αργού πετρελαίου Urals, το κύριο εξαγωγικό προϊόν της χώρας. Ωστόσο, τον Ιανουάριο, τα έσοδα από την ενέργεια έπεσαν στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2020, επιδεινώνοντας τα ήδη απογοητευτικά φορολογικά έσοδα.
Καθώς οι δυτικές κυρώσεις, τα υψηλά επιτόκια και η έλλειψη εργατικού δυναμικού έθεσαν υπό πίεση την οικονομία, η ένταση μεταξύ του υπουργείου Οικονομικών και της κεντρικής τράπεζας σχετικά με τον τρόπο μετριασμού της ζημίας έγινε όλο και πιο εμφανής.
«Δεν ήταν καθόλου κοντά σε κατάρρευση», δήλωσε ο Σεργκέι Βακουλένκο, ανώτερος ερευνητής στο Carnegie Russia Eurasia Center. «Ωστόσο, η κυβέρνηση βρισκόταν αντιμέτωπη με δύσκολες επιλογές, έπρεπε να μειώσει τις δαπάνες της και να αυξήσει τους φόρους, ακόμη και να εξετάσει το ενδεχόμενο μείωσης των στρατιωτικών δαπανών».
Η διακοπή του πολέμου στην Ουκρανία δεν ήταν ποτέ στο τραπέζι, πρόσθεσε ο Βακουλένκο, αλλά γινόταν σαφές ότι ακόμη και σε αυτό το μέτωπο, η Ρωσία θα έπρεπε να «εξοικονομήσει λίγο».
Τότε το Ισραήλ και οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράν. Καθώς η Τεχεράνη αντέδρασε και η σύγκρουση εξελίχθηκε σε περιφερειακό πόλεμο, η ναυτιλία μέσω του Στενού του Ορμούζ σταμάτησε, προκαλώντας ραγδαία άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
«Ξαφνικά, η Μόσχα έλαβε αυτό το δώρο», είπε ο Βλαντιμίρ Μίλοφ, πρώην αναπληρωτής υπουργός Ενέργειας που έγινε κριτικός του Κρεμλίνου στην εξορία. «Είχαν τη σωτηρία τους».
Αυτές τις μέρες, είπε, οι Ρώσοι αξιωματούχοι είναι «πολύ, πολύ χαρούμενοι».
«Στρατηγικό λάθος»
Αντί να πωλείται με έκπτωση λόγω των δυτικών κυρώσεων, το ρωσικό αργό πετρέλαιο ενδέχεται πλέον να επιτύχει υψηλές τιμές, καθώς οι κύριοι αγοραστές του, η Ινδία και η Κίνα, προσπαθούν να εξασφαλίσουν προμήθειες. Συν τοις άλλοις, η διάθεση του ρωσικού πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά γίνεται με απόλυτη συμφωνία από την Ουάσινγκτον.
Την περασμένη Παρασκευή, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ εξέδωσε μια 30ήμερη απαλλαγή που επιτρέπει στην Ινδία να αγοράζει ρωσικό αργό πετρέλαιο, ώστε «να συνεχίσει να ρέει πετρέλαιο στην παγκόσμια αγορά».
Μια μέρα αργότερα, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να «αποσύρουν τις κυρώσεις από το ρωσικό πετρέλαιο», μια απότομη ανατροπή της περσινής πολιτικής επιβολής κυρώσεων σε χώρες που αγόραζαν ρωσική ενέργεια.
Όπως ήταν αναμενόμενο, το Κρεμλίνο εκμεταλλεύεται την κατάσταση στο έπακρο.
«Η Ρωσία ήταν και συνεχίζει να είναι ένας αξιόπιστος προμηθευτής πετρελαίου και φυσικού αερίου», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ, στους δημοσιογράφους την Παρασκευή, σε μια δήλωση που έμοιαζε με διαφημιστικό σλόγκαν, προσθέτοντας ότι η ζήτηση για ρωσικά ενεργειακά προϊόντα είχε αυξηθεί.
Εν τω μεταξύ, ο βοηθός του Κρεμλίνου, Κιρίλ Ντμίτριεφ, καυχήθηκε σε μια σειρά αναρτήσεων στο X ότι «το τσουνάμι της πετρελαϊκής κρίσης μόλις αρχίζει», επικρίνοντας την απόφαση της Ευρώπης να αποκοπεί από τη ρωσική ενέργεια ως «στρατηγικό λάθος».
Τη Δευτέρα, σχολιαστές υπέρ του Κρεμλίνου κυκλοφόρησαν ένα άρθρο του Wall Street Journal που προέβλεπε ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν στα 215 δολάρια.
Μακροπρόθεσμη στρατηγική
Οι ειδικοί στον τομέα της ενέργειας προειδοποιούν ότι είναι πολύ νωρίς για τη Μόσχα να διεκδικήσει τη νίκη.
Το αν η κρίση στο Ιράν θα αποδειχθεί θεραπεία για την οικονομία της Ρωσίας εξαρτάται άμεσα από τη διάρκειά της.
Ο Μίλοφ, πρώην αναπληρωτής υπουργός Ενέργειας, δήλωσε ότι, για να επιτευχθεί μια σημαντική διαφορά στην οικονομία, η Ρωσία θα χρειαστεί οι τιμές του πετρελαίου να παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα για περίπου ένα χρόνο. «Ένας ή δύο μήνες υψηλών τιμών θα βοηθούσαν σίγουρα, αλλά δεν θα την σώσουν», είπε.
Μια σύντομη αύξηση των τιμών θα «βοηθήσει μόνο στην αναβολή των δύσκολων αποφάσεων», πρόσθεσε ο Βακουλένκο, αναλυτής στο Carnegie Russia Eurasia Center.
Υπάρχει και ένας άλλος λόγος για τον οποίο η Μόσχα θα ελπίζει να συνεχιστεί ο πόλεμος: με κάθε μέρα που περνάει, οι ΗΠΑ εξαντλούν τα αποθέματα όπλων στα οποία βασίζεται η Ουκρανία για να αμυνθεί.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, η Ρωσία παρέχει πληροφορίες στον Ιράν για να τον βοηθήσει να στοχεύσει πολεμικά πλοία και αεροσκάφη των ΗΠΑ.
Η δολοφονία του ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ σε αεροπορική επιδρομή των ΗΠΑ και του Ισραήλ μπορεί να έπληξε την υπόσχεση της Ρωσίας να υπερασπιστεί τους συμμάχους της, αλλά ο Πούτιν μπορεί τελικά να αποφασίσει ότι ήταν ένα τίμημα που άξιζε να πληρωθεί.
