Για πρώτη φορά από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης (1930), οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέγραψαν καθαρή αρνητική μετανάστευση. Το 2025 περισσότεροι άνθρωποι έφυγαν από όσους εγκαταστάθηκαν στη χώρα.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ χαιρέτισε την εξέλιξη ως επιβεβαίωση της πολιτικής αυστηρών απελάσεων και περιορισμού βίζας. Όμως, όπως επισημαίνει η Walll Street Journal, πίσω από τη σκληρή ρητορική για τη μετανάστευση κρύβεται μια λιγότερο ορατή αλλά βαθιά συμβολική ανατροπή: Αμερικανοί πολίτες εγκαταλείπουν τη χώρα σε αριθμούς ρεκόρ.
Το «Αμερικανικό Όνειρο» για κάποιους πλέον σημαίνει να μην ζουν στην Αμερική.
Τα στοιχεία που δείχνουν ιστορική καμπή
Σύμφωνα με τη WSJ oι ΗΠΑ δεν διαθέτουν πλήρη και σύγχρονη καταγραφή για το πόσοι πολίτες τους φεύγουν μόνιμα. Ωστόσο, δεδομένα από άδειες παραμονής, αγορές ακινήτων, εγγραφές φοιτητών και φορολογικές αιτήσεις σε περισσότερες από 50 χώρες σκιαγραφούν ένα σαφές μοτίβο:
Ένα κύμα Αμερικανών – εκατομμυρίων σύμφωνα με εκτιμήσεις – σπουδάζει, εργάζεται εξ αποστάσεως ή συνταξιοδοτείται στο εξωτερικό.
Οι απελάσεις έφτασαν τις 675.000, ενώ καταγράφηκαν και 2,2 εκατομμύρια «αυτοαπελάσεις», σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας.
Παράλληλα, η εισερχόμενη μετανάστευση μειώθηκε δραστικά – από σχεδόν 6 εκατ. το 2023 σε περίπου 2,6-2,7 εκατ. το 2025.
Λισαβόνα, Δουβλίνο, Βερολίνο
Στα λιθόστρωτα της πορτογαλικής πρωτεύουσας, τόσοι Αμερικανοί αγοράζουν διαμερίσματα ώστε οι νεοφερμένοι παραπονιούνται ότι ακούνε περισσότερο αγγλικά παρά πορτογαλικά. Ο αριθμός των Αμερικανών κατοίκων έχει αυξηθεί πάνω από 500% μετά την πανδημία, ενώ μόνο το 2024 κατέγραψε άνοδο 36%.
Στο Δουβλίνο, στην περιοχή Grand Canal Dock, έναν από τους πιο «trendy» τεχνολογικούς πυρήνες της ιρλανδικής πρωτεύουσας, ένας στους 15 κατοίκους έχει γεννηθεί στις ΗΠΑ.
Στο Βερολίνο οικογένειες Αμερικανών εγκαθίστανται μόνιμα, εγγράφουν τα παιδιά τους σε τοπικά σχολεία και δημιουργούν κοινότητες. Για πρώτη φορά πέρυσι, περισσότεροι Αμερικανοί μετακόμισαν στη Γερμανία απ’ όσους Γερμανοί στις ΗΠΑ.
Η νέα κοινωνική σύνθεση των εκπατρισθέντων
Δεν πρόκειται μόνο για νεαρούς ψηφιακούς νομάδες. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της Gallup, το 40% των Αμερικανίδων ηλικίας 15-44 ετών δηλώνει ότι θα ήθελε να μετακομίσει μόνιμα στο εξωτερικό, εάν μπορούσε.
Το 2008, εν μέσω κρίσης, το αντίστοιχο ποσοστό όσων ήθελαν να φύγουν ήταν 1 στους 10. Πέρυσι ήταν 1 στους 5.
Μεταξύ αυτών:
- Μικρομεσαίοι επιχειρηματίες από τη Μέση Δύση
- Διαζευγμένοι μεσήλικες που αναζητούν «δεύτερη αρχή»
- Συνταξιούχοι που μετακομίζουν στο Μεξικό για χαμηλότερα ιατρικά έξοδα
- Οικογένειες που επικαλούνται ζητήματα ασφάλειας και σχολικής βίας
Οι αιτήσεις αποποίησης αμερικανικής υπηκοότητας αυξήθηκαν 48% το 2024, καθώς αρκετοί επιδιώκουν δεύτερο διαβατήριο ή απαλλαγή από φορολογικές υποχρεώσεις επί παγκόσμιου εισοδήματος.
Γιατί ψηφίζουν Ευρώπη
Η εικόνα έχει ισχυρό συμβολισμό: Μια χώρα που οικοδομήθηκε πάνω στη μετανάστευση βλέπει πλέον τους δικούς της πολίτες να επιλέγουν να ζήσουν αλλού.
Η Ευρώπη προσφέρει:
- Δημόσια υγεία με χαμηλότερο κόστος
- Πόλεις που μπορεί κανείς να περπατήσει
- Συγκριτικά φθηνότερη εκπαίδευση
- Αίσθηση ασφάλειας
Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικοί μισθοί – ιδίως στον τεχνολογικό τομέα – επιτρέπουν σε πολλούς να διατηρούν εισόδημα σε δολάρια και να ζουν σε οικονομίες χαμηλότερου κόστους.
Η ειρωνεία είναι εμφανής: Παρότι οι ΗΠΑ προσελκύουν 7.500 εκατομμυριούχους ετησίως (σύμφωνα με στοιχεία της Henley & Partners), ταυτόχρονα ένα ευρύτερο στρώμα μεσαίας τάξης επιλέγει τη φυγή.
Αποτυχία ή επιτυχία;
Το ερώτημα είναι βαθύτερο από τα στατιστικά, σημειώνει η Wall Street Journal. Αποτελεί η έξοδος ένδειξη οικονομικής ισχύος – ότι δηλαδή οι Αμερικανοί έχουν την οικονομική άνεση να ζουν όπου θέλουν; Ή μήπως είναι ένδειξη απώλειας εμπιστοσύνης στο κοινωνικό μοντέλο, στην πολιτική σταθερότητα και στην ποιότητα ζωής της χώρας;
Οι ίδιοι οι μετανάστες επικαλούνται έναν συνδυασμό:
- Κόστους ζωής
- Υγειονομικής δαπάνης
- Οπλοκατοχής και σχολικής βίας
- Πολιτικής πόλωσης
Από τη Μόσχα του 1935… στη Λισαβόνα του 2026
Η τελευταία φορά που οι ΗΠΑ κατέγραψαν καθαρή εκροή πληθυσμού ήταν το 1935, όταν χιλιάδες Αμερικανοί αναζητούσαν εργασία στη Σοβιετική Ένωση.
Σήμερα, αντί για εργοστάσια χάλυβα και κολχόζ, οι προορισμοί είναι καφέ co-working, ευρωπαϊκά σχολεία και μεσογειακά ακίνητα.
Στα 250 χρόνια της, η Αμερική βρίσκεται μπροστά σε μια συμβολική καμπή: Παραμένει η χώρα των μεταναστών. Αλλά για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν έναν αιώνα, είναι και χώρα… αποδημίας.
