Για χρόνια κυριαρχεί ένα αφήγημα: οι baby boomers ευνοήθηκαν από τη συγκυρία όσο καμία άλλη γενιά. Γεννημένοι μέσα στη μεταπολεμική οικονομική άνθηση, βρήκαν φθηνή ανώτατη εκπαίδευση, σταθερές δουλειές με συντάξεις καθορισμένων παροχών, αγόρασαν κατοικίες όταν οι τιμές ήταν ακόμη προσιτές και επένδυσαν σε χρηματιστήριο που –παρά τις κρίσεις– κινήθηκε ανοδικά επί δεκαετίες.
Και στη συνέχεια, λένε οι επικριτές, δεν «μοιράστηκαν» αυτόν τον πλούτο με τις επόμενες γενιές. Νέα έρευνα του Pew Research Center δείχνει ότι η εικόνα αυτή δεν είναι απλώς στερεότυπο – έχει και ισχυρή στατιστική βάση.
Οι αριθμοί που επιβεβαιώνουν την υπεροχή
Οι baby boomers – όσοι γεννήθηκαν μεταξύ 1946 και 1964 – αποδείχθηκαν οικονομικά πιο εύρωστοι από τις προηγούμενες γενιές στο ίδιο στάδιο ζωής. Το 2022, όταν η συγκεκριμένη γενιά ήταν μεταξύ 58 και 76 ετών, η διάμεση καθαρή περιουσία των νοικοκυριών της ανερχόταν σε 432.200 δολάρια (σε σταθερές τιμές 2024).
Για σύγκριση:
Η λεγόμενη Silent Generation είχε διάμεση περιουσία 335.900 δολάρια το 2001.
Η Greatest Generation είχε μόλις 185.300 δολάρια το 1983.
«Μερικά πράγματα λειτούργησαν ξεκάθαρα υπέρ των boomers», σημειώνει στο Market Watch, ο Ρίτσαρντ Φράι, ανώτερος ερευνητής κοινωνικών και δημογραφικών τάσεων στο Pew.
Το μεγάλο πλεονέκτημα: Σπίτι, χρηματιστήριο, σπουδές
Για πολλούς boomers, η οικονομική άνεση δεν ήταν στιγμιαία – χτίστηκε σταδιακά.
- Μπήκαν νωρίς στην αγορά κατοικίας, πριν από την εκρηκτική άνοδο τιμών.
- Είδαν τις επενδύσεις τους να αυξάνονται διαχρονικά, παρά τις υφέσεις και τις χρηματιστηριακές κρίσεις.
- Απέκτησαν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο από τους προγενέστερους, κάτι που συνδέεται με υψηλότερους μισθούς.
- Και το σημαντικότερο: η ανώτατη εκπαίδευση ήταν πολύ φθηνότερη. Το μέσο κόστος διδάκτρων σε δημόσιο πανεπιστήμιο στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί πάνω από 300% από το 1963.
Ωστόσο, η ευημερία δεν μοιράστηκε ισότιμα ακόμη και εντός της ίδιας γενιάς. Το ανώτερο 10% των νοικοκυριών των boomers κατέχει σχεδόν τα τρία τέταρτα των 77 τρισ. δολαρίων συνολικού πλούτου της γενιάς.
Η «χαμένη» γενιά Χ;
Αν οι boomers επωφελήθηκαν από το σύστημα, η Generation X (γεννημένοι μεταξύ 1965 και 1980) φαίνεται να βρέθηκε στο μεταίχμιο.
Μπήκαν στην αγορά εργασίας τη στιγμή που οι συντάξεις καθορισμένων παροχών άρχισαν να εξαφανίζονται και η ευθύνη για την αποταμίευση μεταφέρθηκε στους εργαζομένους μέσω των 401(k). Παράλληλα:
- Φροντίζουν γηράσκοντες γονείς.
- Στηρίζουν παιδιά που καθυστερούν να ανεξαρτητοποιηθούν.
- Και αναμένεται να συνταξιοδοτηθούν περίπου όταν τα αποθεματικά του Social Security ενδέχεται να εξαντληθούν, οδηγώντας –αν δεν υπάρξει παρέμβαση του Κογκρέσου– σε πιθανή μείωση παροχών κατά περίπου 20%.
- Η Κάθριν Κόλινσον, επικεφαλής του Transamerica Institute και του Transamerica Center for Retirement Studies, το περιγράφει ως «τέλεια καταιγίδα» για τη συνταξιοδοτική προοπτική της Gen X.
Τα στοιχεία του National Institute on Retirement Security είναι αποκαλυπτικά: η διάμεση συνταξιοδοτική αποταμίευση στις ΗΠΑ ανέρχεται σε 40.000 δολάρια για όσους έχουν οποιαδήποτε αποταμίευση. Αν συνυπολογιστούν και όσοι δεν έχουν τίποτα στην άκρη, το ποσό πέφτει στα 955 δολάρια.
Millennials και Gen Z: Πιο προετοιμασμένοι, αλλά με αβέβαιο μέλλον
Οι νεότερες γενιές φαίνεται να έχουν ένα πλεονέκτημα: ξεκινούν νωρίτερα.
- Οι boomers άρχισαν να αποταμιεύουν για σύνταξη στα 35 κατά μέσο όρο.
- Η Gen X στα 30.
- Οι millennials (1981 – 1996) στα 25.
- Και η Gen Z (1997 – 2012) ήδη από τα 20.
Ο μεγαλύτερος χρονικός ορίζοντας επιτρέπει στο ανατοκισμένο κεφάλαιο να λειτουργήσει υπέρ τους. Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη. Οι millennials και η Gen Z έχουν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο από τις προηγούμενες γενιές, αλλά και υψηλότερο φοιτητικό χρέος, ακριβότερη στέγη και μεγαλύτερη αβεβαιότητα στην αγορά εργασίας.
Όπως επισημαίνει ο Φράι, «είναι δύσκολο να κάνεις προβλέψεις για τα περιουσιακά στοιχεία και τα εισοδήματα». Η μεταβλητότητα των αγορών, η εξέλιξη των μισθών και η πορεία της αγοράς κατοικίας θα καθορίσουν πολλά τα επόμενα χρόνια.
Μια γενεαλογική ανισορροπία με πολιτικές προεκτάσεις
Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό – είναι και πολιτικό. Η συγκέντρωση πλούτου στους boomers επηρεάζει τη φορολογική πολιτική, τη στεγαστική αγορά, το συνταξιοδοτικό σύστημα και τελικά την κοινωνική συνοχή.
Το αφήγημα περί «προνομιούχας γενιάς» ίσως να απλουστεύει την πραγματικότητα, όμως τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ότι η χρονική συγκυρία έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Και αν κάτι αναδεικνύεται από τη σύγκριση των γενεών, είναι ότι η οικονομική επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από την ατομική προσπάθεια – αλλά και από το πότε γεννήθηκες.
