Οι καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα μπορούν να αυξήσουν το κόστος του χρέους

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τα δημόσια οικονομικά, με πολλαπλούς τρόπους, αναφέρεται σε άρθρο στο blog της ΕΚΤ, το οποίο υπογράφουν 6 οικονομολόγοι της Τράπεζας, με επικεφαλής την Ελληνίδα Σοφία Ανυφαντάκη.

Όπως επισημαίνεται, αφενός αυξάνει τις κρατικές δαπάνες, καθώς απαιτούνται επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση και την προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες. Αφετέρου, οι φυσικές καταστροφές δημιουργούν άμεσο δημοσιονομικό κόστος λόγω έκτακτης βοήθειας και αποκατάστασης ζημιών, ενώ παράλληλα μπορεί να μειωθούν τα φορολογικά έσοδα εξαιτίας διακοπών στην παραγωγή και να αυξηθούν οι δαπάνες στήριξης για ενέργεια και τρόφιμα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν το κόστος δανεισμού των κρατών, δηλαδή τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.

Η μελέτη εξετάζει 52 ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες τα τελευταία είκοσι χρόνια και εστιάζει σε τρεις μορφές κλιματικού κινδύνου: τον κίνδυνο μετάβασης, που μετράται μέσω της έντασης εκπομπών άνθρακα, τον χρόνιο φυσικό κίνδυνο που αποτυπώνεται σε μακροχρόνιες αυξήσεις της θερμοκρασίας, και τον οξύ φυσικό κίνδυνο που συνδέεται με τη συχνότητα και το οικονομικό κόστος φυσικών καταστροφών. Η ανάλυση βασίζεται στις αποδόσεις δεκαετών κρατικών ομολόγων.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι αγορές τιμολογούν όλο και περισσότερο τον κίνδυνο μετάβασης: χώρες με υψηλότερες εκπομπές αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος δανεισμού, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Αντίθετα, ο χρόνιος φυσικός κίνδυνος δεν φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τις αποδόσεις. Ο οξύς φυσικός κίνδυνος, δηλαδή οι φυσικές καταστροφές, μπορεί να αυξήσει το κόστος δανεισμού μεσοπρόθεσμα, ιδίως όταν πρόκειται για σοβαρά και συχνά φαινόμενα.

Επίπεδο χρέους

Καθοριστικό ρόλο παίζει το επίπεδο του δημόσιου χρέους. Χώρες με χαμηλό χρέος εμφανίζουν μικρότερες και πιο προσωρινές αυξήσεις στις αποδόσεις μετά από μια καταστροφή, καθώς διαθέτουν μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο για να απορροφήσουν το σοκ. Αντίθετα, χώρες με υψηλό χρέος αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες και πιο επίμονες αυξήσεις στο κόστος δανεισμού, ιδιαίτερα μετά από καταιγίδες και ξηρασίες.

Συνολικά, η κλιματική αλλαγή αναδεικνύεται σε σημαντικό παράγοντα κινδύνου για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τόσο την έγκαιρη πράσινη μετάβαση όσο και τη διατήρηση υγιών δημοσιονομικών συνθηκών.

Συγγραφική ομάδα: Sofia Anyfantaki, Marianna Blix Grimaldi, Carlos Madeira, Simona Malovana and Georgios Papadopoulos