Της Ξανθής Γούναρη
Με το ταχίνι, το παγκόσμιο υπερτρόφιμο, να μπαίνει και επισήμως στη “μάχη” της πρωτεΐνης και τις εξαγωγές να καταγράφουν για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά ιστορικό υψηλό, η βορειοελλαδίτικη βιομηχανία τροφίμων Αφοί Χαΐτογλου έκλεισε το 2025 με κύκλο εργασιών 103,5 εκατ. ευρώ και αύξηση 3,5%, σε ένα διεθνές περιβάλλον πιεσμένο από ακρίβεια, δασμούς και μεταβαλλόμενες διατροφικές συνήθειες.
Η διοίκηση της ιστορικής εταιρείας, γνωστής από το brand Μακεδονικός Χαλβάς, μπορεί να είχε θέσει τον πήχη στα 105-106 εκατ. ευρώ για πέρσι – από 99,6 εκατ. το 2024 – ωστόσο εμφανίζεται ικανοποιημένη. “Δεν μας ενδιαφέρει ο τζίρος για τον τζίρο. Μας ενδιαφέρει το ποιοτικό κομμάτι: τα σωστά προϊόντα, οι σωστές αγορές, οι σωστές συνεργασίες”, τόνισε ο πρόεδρος Ελευθέριος Χαΐτογλου στο πλαίσιο της συνάντησης με δημοσιογράφους, περιγράφοντας μια στρατηγική επιλεκτικής ανάπτυξης και συνεχούς αναδιάρθρωσης χαρτοφυλακίου.
Εξαγωγές στο 52,7% – Η Αμερική βαρόμετρο
Οι εξαγωγές διαμορφώθηκαν στο 52,7% του συνολικού τζίρου πέρσι, καταγράφοντας νέο ρεκόρ και επιβεβαιώνοντας τη σταθερή στροφή της εταιρείας στο εξωτερικό. Πριν από δέκα χρόνια το αντίστοιχο ποσοστό κινούνταν στο 35%-40%. Σήμερα τα προϊόντα της εταιρείας “ταξιδεύουν” σε 59 χώρες.
Η Αμερική αποτελεί τη σημαντικότερη αγορά, με ποσοστό λίγο κάτω από 20% του συνολικού κύκλου εργασιών και πάνω από 30% των εξαγωγών. Ακολουθούν Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Πολωνία και Γερμανία.
Οι δασμοί 15% που οριστικοποιήθηκαν τον Αύγουστο δημιουργούν αβεβαιότητα, χωρίς ακόμη να έχει αποτυπωθεί πλήρως η επίδρασή τους. “Δεν έχουμε χάσει δουλειές, αλλά το αποτέλεσμα θα φανεί όταν αλλάξει η τιμή στο ράφι”, σημειώνει η διοίκηση.
Στις μεγάλες αλυσίδες των ΗΠΑ, τα προϊόντα της εταιρείας κινούνται πλέον στην περιοχή των 4,39-4,49 δολαρίων, από 3,99 δολάρια παλαιότερα, σε μια αγορά όπου και ο Αμερικανός καταναλωτής αντιμετωπίζει πιέσεις στο διαθέσιμο εισόδημα.
Το ταχίνι ωριμάζει – αλλά εξελίσσεται
Το ταχίνι παραμένει το νούμερο ένα προϊόν, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, έχοντας ξεπεράσει προ πολλού σε συνολική δυναμική τον χαλβά. Στην ελληνική αγορά το 2025 κατέγραψε αύξηση όγκου 3%-4%, ρυθμός μετρημένος αλλά σταθερός, καθώς η κατηγορία έχει ωριμάσει και έχει ενταχθεί στη σύγχρονη διατροφή, από το πρωινό μέχρι τη μαγειρική.
Η σημαντική διαφοροποίηση έρχεται από τη στροφή προς τα προϊόντα υψηλής πρωτεΐνης. Η εταιρεία λάνσαρε ταχίνι με έξτρα πρωτεΐνη και φυτικές ίνες, απαντώντας στη διεθνή τάση για ενισχυμένα διατροφικά προφίλ. “Ο κόσμος ζητάει έξτρα πρωτεΐνη. Τα πρώτα δείγματα είναι πολύ ενθαρρυντικά”, αναφέρει η διοίκηση.
Η παγκόσμια αγορά ταχινιού – στα 2,15 δισ. δολάρια το 2024 – προβλέπεται να φτάσει τα 3,89 δισ. δολάρια έως το 2034, καταγράφοντας ετήσιο ρυθμό αύξησης 6,1%. Παράλληλα, η αγορά των ΗΠΑ εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 998 εκατ. δολάρια έως το τέλος της δεκαετίας.
Ο κωδικός που “δεν σταματά να ανεβαίνει”
Αν το ταχίνι είναι η σταθερή αξία, το φυστικοβούτυρο είναι η κατηγορία με τη μεγαλύτερη ένταση ανάπτυξης. Ως λιγότερο ώριμη αγορά, καταγράφει υψηλότερους ρυθμούς αύξησης από το ταχίνι, με ιδιαίτερη δυναμική στους νεότερους καταναλωτές.
Ο κωδικός φυστικοβούτυρο με καραμέλα εξελίσσεται σε απρόσμενο “success story”, με τη ζήτηση να αυξάνεται σταθερά και την εταιρεία να προχωρά σε ενίσχυση παραγωγικής δυναμικότητας για να καλύψει τις ανάγκες.
Χαλβάς: Σταθερός σε αγορά 50 εκατ. ευρώ
Ο χαλβάς παραμένει το δεύτερο σε σημασία προϊόν, σε μια αγορά περίπου 50 εκατ. ευρώ στην οργανωμένη λιανική (μαζί με private label). Παρά τη διαρκή εμφάνιση νέων τάσεων και την εποχικότητα στην κατανάλωση, η κατηγορία παραμένει σταθερή και ακριβώς εκεί εντοπίζεται η νέα ευκαιρία: οι μικρές μερίδες που μετατρέπουν τον χαλβά από εποχιακό είδος Σαρακοστής σε καθημερινό σνακ.
Μάλιστα στην εγχώρια αγορά, ο όμιλος αναζητά νέα κανάλια ανάπτυξης και στρέφεται πιο συστηματικά στη μικρή λιανική, ένα κανάλι όπου, όπως παραδέχεται η διοίκηση, “δεν είμαστε καλά ακόμη”. Η στόχευση αφορά κυρίως τις μικρές συσκευασίες, που μετατρέπουν έναν εποχιακό κωδικό σε καθημερινή επιλογή.
Η εταιρεία αναγνωρίζει ευκαιρίες, χωρίς όμως να παραβλέπει ότι ο βασικός όγκος παραμένει στο οργανωμένο σούπερ μάρκετ.
Από την άλλη, η πιθανότητα εμπλουτισμού του χαλβά με πρωτεΐνη δεν εξετάζεται άμεσα. “Δεν είναι τεχνικό το θέμα, είναι ψυχολογικό”, επισημαίνεται, αναγνωρίζοντας το ισχυρό παραδοσιακό αποτύπωμα του προϊόντος.
Το 40% του χαλβά πωλείται την Καθαρά Δεύτερα
Σε κάθε περίπτωση η μέρα της “Μακεδονοπούλας”, το σήμα κατατεθέν της εταιρείας που διακόσμησε την πρώτη συσκευασία “Μακεδονικού Χαλβά” σε λιθογραφημένο κουτί από λευκοσίδηρο, είναι η Καθαρά Δευτέρα και κατ’ επέκταση η Σαρακοστή.
Μόνο την Καθαρά Δεύτερα οι πωλήσεις του χαλβά αντιστοιχούν στο 40% του τζίρου του προϊόντος, ενώ συνολικά κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής πραγματοποιείται το 50% των συνολικών πωλήσεων.
Σταθεροποίηση στις τιμές των πρώτων υλών
Στις πρώτες ύλες, η ζάχαρη εμφανίζει πτωτική τάση, το σουσάμι –κυρίως από την Αιθιοπία– παραμένει σταθερό, ενώ η σοκολάτα εξακολουθεί να κινείται σε υψηλά επίπεδα. Το σουσάμι ως προϊόν (επεξεργασμένο και για χονδρική διάθεση) αντιστοιχεί σε 7%-8% του τζίρου.
Ας σημειωθεί ότι η υπεραιωνόβια εταιρεία αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγέα σουσαμιού στην Ευρώπη, χρησιμοποιώντας πάνω από 20.000 τόνους σουσάμι κυρίως από την Αιθιοπία, ενώ
“Ασπίδα” τα φωτοβολταϊκά στο κόστος ενέργειας
Σημαντική διαφοροποίηση στο κόστος προσφέρει η ενεργειακή αυτονομία: με δύο νέες εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών, η εταιρεία θα καλύπτει λίγο κάτω από 50% των αναγκών της σε ηλεκτρική ενέργεια από ίδια παραγωγή, περιορίζοντας την έκθεση στις διακυμάνσεις της αγοράς.
Την περίοδο 2024-2025 οι επενδύσεις ανήλθαν σε 3,6 εκατ. ευρώ, με έμφαση στα φωτοβολταϊκά, την αυτοματοποίηση και τη βελτίωση γραμμών παραγωγής. Για το 2026 ο σχεδιασμός προβλέπει επενδύσεις περίπου 2 εκατ. ευρώ, οι οποίες θα κατευθυνθούν στον εκσυγχρονισμό και στη βελτίωση των παραγωγικών γραμμών.
Στόχος η ανθεκτικότητα για το 2026
Η διοίκηση δηλώνει ότι για το 2026 “κρατά χαμηλά τον πήχη” στις πωλήσεις, επιδιώκοντας διατήρηση μεγεθών και σταθερό EBITDA κοντά στα επίπεδα του 2025.
Χωρίς μεγάλα ανοίγματα και χωρίς σχέδια για παραγωγική μονάδα εκτός Ελλάδας, η εταιρεία επιλέγει προσεκτικά βήματα. Το ταχίνι παραμένει η “ατμομηχανή”, πλέον και με προσθήκη πρωτεΐνης, ενώ ο μεγάλος στόχος είναι οι εξαγωγικές πωλήσεις να φθάσουν στο 70% του συνολικού τζίρου το 2030.
