Ζάκυνθος, μέσα Φεβρουαρίου. Το σχολικό έτος προχωρά, τα τετράμηνα κλείνουν, οι βαθμολογίες καταχωρίζονται. Μόνο που για μια μερίδα μαθητών, η σχολική πραγματικότητα γράφτηκε διαφορετικά: χωρίς βαθμό. Όχι λόγω επίδοσης. Αλλά λόγω απουσίας διδασκαλίας.
Η ΕΛΜΕ Ζακύνθου, με ανακοίνωσή της, φέρνει στο προσκήνιο ένα φαινόμενο που προκαλεί εύλογη ανησυχία σε εκπαιδευτικούς, γονείς και μαθητές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, η εικόνα των σχολείων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στο νησί αποτυπώνει μια πραγματικότητα επίμονων ελλείψεων.
Μια αριθμητική που δεν είναι απλώς αριθμοί
Η ΕΛΜΕ Ζακύνθου, σύμφωνα με στοιχεία που ανάρτησε στην ιστοσελίδα της, αναφέρει πως από την έναρξη του σχολικού έτους έχουν χαθεί συνολικά 14.805 διδακτικές ώρες. Χαρακτηριστικά, κατά τη διδακτική εβδομάδα 09/02 – 13/02, καταγράφηκαν 20 κενές θέσεις εκπαιδευτικών και 393 μη διδαχθείσες ώρες
Πίσω από τους αριθμούς, όμως, δεν βρίσκονται στατιστικές. Βρίσκονται χαμένα μαθήματα, ακυρωμένα προγράμματα, αποσπασματική εκπαιδευτική διαδικασία.
Από την έναρξη του σχολικού έτους, οι χαμένες διδακτικές ώρες ανέρχονται στις 14.805 ώρες
Ένας αριθμός που δύσκολα μπορεί να μεταφραστεί σε εκπαιδευτικούς όρους. Πόσα κεφάλαια ύλης; Πόσες εργαστηριακές ασκήσεις; Πόσες χαμένες ευκαιρίες κατανόησης;
Το πιο ανησυχητικό: Μαθητές χωρίς βαθμολογία
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο της ανακοίνωσης δεν αφορά απλώς τα κενά. Αφορά τις συνέπειές τους.
Σύμφωνα με την ΕΛΜΕ σε 7 μαθήματα, μαθητές δεν βαθμολογήθηκαν στο Α΄ τετράμηνο. Ο λόγος; Δεν διδάχθηκαν ούτε μία ώρα
Η σχολική βαθμολογία, θεσμικά, αποτυπώνει την επίδοση. Εδώ, όμως, καταγράφεται κάτι διαφορετικό: η απουσία του ίδιου του μαθήματος.
Και το ερώτημα προκύπτει αβίαστα: Πώς μπορεί να αξιολογηθεί ένας μαθητής για κάτι που δεν του προσφέρθηκε ποτέ;
Τεχνική Εκπαίδευση: Διπλό πλήγμα
Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εμφανίζεται η εικόνα στη Γ΄ Λυκείου των ΕΠΑΛ. Εκεί όπου τα μαθήματα δεν είναι απλώς γνωστικά αντικείμενα, αλλά συνδέονται άμεσα με επαγγελματικά δικαιώματα και πτυχία.
Η ανακοίνωση κάνει λόγο για ελλιπή διδασκαλία σε 7 μαθήματα, μειωμένες ώρες σε άλλα 7 και 15 εργαστηριακά μαθήματα με μόνο έναν εκπαιδευτικό
Το τελευταίο στοιχείο εγείρει και ζήτημα ασφάλειας, καθώς η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει παρουσία δύο εκπαιδευτικών στα εργαστηριακά μαθήματα.
Στην πράξη, οι μαθητές καλούνται να αποκτήσουν τεχνικές δεξιότητες, συχνά σε συνθήκες που αποκλίνουν από τις προβλεπόμενες.
Όταν ούτε οι προσλήψεις αρκούν
Η ΕΛΜΕ επισημαίνει ένα ακόμη κρίσιμο σημείο. Από τους 6 αναπληρωτές που προσλήφθηκαν στις αρχές Φεβρουαρίου, οι 2 αρνήθηκαν την πρόσληψη. Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Αντανακλά μια ευρύτερη δυσκολία στελέχωσης, ιδιαίτερα σε νησιωτικές περιοχές, όπου το κόστος διαβίωσης και οι συνθήκες μετακίνησης λειτουργούν αποτρεπτικά.
Έτσι, τα κενά όχι μόνο δεν καλύπτονται πλήρως, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις διευρύνονται.
Η αθέατη πλευρά των κενών
Οι ελλείψεις εκπαιδευτικών δεν είναι απλώς διοικητικό ζήτημα. Είναι καθημερινή εμπειρία. Έχουμε μαθητές που περιμένουν «να έρθει καθηγητής», Εκπαιδευτικούς που καλούνται να καλύψουν πολλαπλούς ρόλους και γονείς που προσπαθούν να εξηγήσουν γιατί το πρόγραμμα αλλάζει συνεχώς.
Το σχολείο λειτουργεί, αλλά συχνά με όρους διαρκούς προσαρμογής και προσωρινότητας.
Εκπαίδευση και ισότητα
Σε ένα δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, η ισότητα δεν αφορά μόνο την πρόσβαση στο σχολείο. Αφορά και την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης.
Όταν μαθητές σε διαφορετικές περιοχές της χώρας λαμβάνουν άνισο διδακτικό χρόνο, η συζήτηση μετατοπίζεται αναπόφευκτα από τα προγράμματα σπουδών στις πραγματικές δυνατότητες εφαρμογής τους. Από τη θεωρητική ισότητα στη βιωμένη ανισότητα.
Η ανακοίνωση της ΕΛΜΕ Ζακύνθου κινείται σε αυστηρό τόνο απέναντι στην κυβερνητική πολιτική, κάνοντας λόγο για «αδιοριστία» και «υποχρηματοδότηση». Η πολιτική διάσταση είναι δεδομένη.
Ωστόσο, πέρα από τις πολιτικές ερμηνείες, παραμένει μια αντικειμενική πραγματικότηκτα: Οι χαμένες ώρες δεν αναπληρώνονται εύκολα, τα κενά δεν είναι αφηρημένη έννοια, αι οι μαθητές δεν μπορούν να περιμένουν επ’ αόριστον.
Η Παιδεία έχει μια ιδιαιτερότητα: Οι συνέπειες των προβλημάτων της δεν εμφανίζονται άμεσα στους δείκτες, αλλά μακροπρόθεσμα στις ζωές. Κάθε χαμένη διδακτική ώρα δεν είναι απλώς ένα κενό στο ωρολόγιο πρόγραμμα. Είναι μια μικρή ρωγμή στη συνέχεια της μάθησης. Και όταν το φαινόμενο συσσωρεύεται, μετατρέπεται σε ζήτημα θεσμικής αξιοπιστίας.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το σχολείο δεν είναι αριθμοί, πίνακες και αποφάσεις. Είναι παιδιά που δικαιούνται όχι μόνο να βαθμολογηθούν – αλλά πρώτα απ’ όλα να διδαχθούν.
